Атырау демографиясында дағдарыс жоқ, дүмпу бар - баспасөзге шолу

АСТАНА. ҚазАқпарат - «ҚазАқпарат» халықаралық ақпараттық агенттігі 4 желтоқсан, жұма күні жарық көрген республикалық бұқаралық ақпарат құралдарындағы өзекті мақалаларға шолуды ұсынады.

***

Елбасымыздың биылғы Жолдауы халықаралық қоғамдастықтың назарын аударып отыр. Осы орайда бүгін «Егемен Қазақстан» басылымы оқырмандардың назарына Қазақстан Республикасының Президенті - Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың ел халқына арнаған «Қазақстан жаңа жаһандық нақты ахуалда: өсім, реформалар, даму» атты Жолдауына алдымен үн қосқан бірқатар әлемдік бұқаралық ақпарат құралдарының пікірлерінен құрастырылған топтаманы ұсынған.

«Елбасы Жолдауы әлемдік БАҚ беттерінде» атты тақырыппен жарияланған топтамада негізінен ресейлік БАҚ-тың аса қызығушылық танытқандарын айта кеткен жөн.

«Айқын» басылымының басты бетінде жарияланған «Ұлы даланың тарихы қашалған «Мәңгі тас» атты бас мақалада Астанада Моңғолияның «Шивээт улаан» ғұрыптық кешенінен табылған «Мәңгі тас» ескерткішінің ғылыми жаңғыртылған көшірмесінің таныстырылғаны туралы xабарлануда.

Газеттің жазуынша, ескерткіштің Астанаға орнатылуына Түркі академиясы халықаралық ұйымы ұйытқы болды.

«Күні бүгінге дейін «Мәңгі тасқа» қатысты ғылыми-зерттеулер еш жер­де жарияланған емес. Түркі академия­сының ғалымдары Моңғолияға ғылыми сапарлары барысында елімізге көне түркі тайпалары мен бірлестіктерінің таңбасы бәдізделген ұстынтастың эстампажын алып келді. Сөйтіп, қысқа уақыт аралы­ғында эстампажды қалпына келтіріліп, ғылыми көшірмесін дайындады. Тап қазір Түркі академиясының ғалымдары «Мәңгі тастағы» таңбаларды зерттеп, олардың қай тайпаларға тиесілі екенін анықтап жатыр», делінген мақалада.

Ежелгі Өтүкен алқабында орналасқан «Шивээт улаан» ғұрыптық кешені көп­теген этносаяси одақтарды бір шаңы­рақтың астына біріктіріп, Шығыс Түрік қағанатының негізін салған Елтеріс Құт­лық қағанның құрметіне 693 жылы орна­тылған. Көкшіл түсті жанартау жынысты тұнбатастан жасалған ескерткіштің биік­тігі - 2,24 метр, ені - 0,82 м, қалыңдығы - 0,24 метр. Кешеннің шығыс кіреберісіне көне түркілердің іргелі ру-тайпаларының таңбалары қашалған ұстынтас пен төрт­бұрышты тұғыр қойылған. Ұстынтастың тегіс бетіне 60-қа жуық тайпаның және тайпалық одақтардың таңбалары бәдіз­делген. Бұлардың арасында қырғыз, ұй­ғыр, қарлұқ, қыпшақ, хазар, авшар сынды ірі ру-тайпалардың таңбалары бар.

Сонымен қатар «Айқын» басылымының бүгінгі нөмірінде Атырау облысы әкімінің орынбасары Шыңғыс Мұқанмен болған сұxбат жарияланды.

Газет әкімнің орынбасарымен әңгімеде Атыраудың әлеуметтік тынысын сөз еткен. Атқарылған жұмыстармен қатар, шешімін күтіп тұрған өзекті мәселелер де назардан тыс қалмады.

Сұxбат барысында әкім орынбасары шетелдерден көшіп келген қандастарымыздың географиялық орналасуына жіті мән берген.

«Көштің басы демографиялық өсімі төмен солтүстік өңірлерге бұрылуда. Әрине, Атыраудың демографиясында дағдарыс жоқ, дүмпу бар. Туу көрсеткіші бойынша, Атырау - Оңтүстік Қазақстан мен Маңғыстау облыстарынан кейінгі үшінші орында. Дегенмен, Атырау облысы Ресейдің Астрахань өңірімен шектеседі. Ата қоныс. Бөкей хан, Сейтек пен Құр­ман­ғазы аталарымыз жатыр. Астрахань облысында шамамен екі жүз мыңдай қандасымыз тұрады. Атырау облысы әкімінің өзі де Астрахань облысында дүниеге келген. Қызылжар, Володар, Құмөзек, Икрян, Қарабайлы аудан­дарда қазақтардың саны басым. Қызылжар, Володар, Икрян аудан­дарын қазақтар басқарып отырғанын айта кеткен жөн. Облыс әкімі Бақты­қожа Ізмұхамбетов «Елім деп келіп жатқан жұртқа, «біз қабылдай алмай­мыз» деп қалай айтамыз?» деп, Атырау көш тоқтар өңірлер тізіміне енді. Ел­басы заң жобасына қол қойды. Үкі­мет квота бекітеді. Жұмыс заң­намада белгіленген тәртіп бойынша жүреді», - дейді Ш. Мұқан.

Сұxбат «Шыңғыс МҰҚАН: Атырау демографиясында дағдарыс жоқ, дүмпу бар» деген тақырыппен жарияланып отыр.

Есеп комитетінің қызметкерлеріне «Қазақфильм» АҚ-ның жұмысы ұнамай отыр, деп жазады «Экспресс К» «Или хорошо снимайте, или вас плохо снимут» атты мақалада.

Ведомствоның жазуынша, киностудияда түсірілген картиналар кіріс әкелмеуде, киногерлердің өздері де ақша табуға икемсіз.

«Консервацияда екі фильм тұр, оған кезінде 981 млн. теңге бөлініп еді», - дейді Есеп комитетінің мүшесі Жансейіт Сәрсенқұлов.

«Оның үстіне үш фильм бойынша мемлекеттік тапсырыс жасалмаған, тағы жеті кино сол беті түсірілмеген».

Комитеттің пікірінше, Мәдениет және спорт министрлігі отандық фильмдерді жарнамалай алмай отыр, соның кесірінен кинозалдарға адам толмайды. 2013-2014 жылдары сатылымнан шығынның небәрі 2,1 пайызы қайтып келген.