Ғылым мен білімді дамытуға ерекше ден қойған Қазақстанды алда қандай жұмыстар күтіп тұр

Ең алдымен бұл салалардың жоғары даму қарқыны аймақтағы ғылыми-технологиялық прогресс пен демографиялық процестердің динамикасына байланысты.

Қазақстан экономикалық өсу мен инновациялық дамудың негізгі факторы ретінде жоғары білім беру жүйесін дамытуға үлкен көңіл бөлуде. Соңғы жылдары Қазақстан үкіметі жоғары білімді жаңғырту мен реформалау, оқытудың озық әдістерін енгізу, заманауи инфрақұрылымдарды дамыту және академиялық ұтқырлықты қолдау бойынша ауқымды шараларды қабылдап жатыр.

Қазақстандағы жоғары білімді дамытудың басым міндеттерінің бірі оның сапасы мен халықаралық деңгейде бәсекеге қабілеттілігін арттыру болып табылады. Осы стратегия аясында инновациялық оқыту бағдарламалары енгізілуде, университеттердің ғылыми-зерттеу қызметінің деңгейі көтеріліп, білім беру инфрақұрылымының сапасы жақсарып, халықтың жоғары білім алуға қолжетімділігі кеңейіп келеді.

2022 жылдың қорытындысы бойынша қазақстандық жоғары оқу орындарының білім беру бағдарламаларының 71%-ы жаңартылды, 2 жоғары оқу орны зерттеу мәртебесіне ие болды, Білім беру гранттарының саны 19%-ға ұлғайып, студенттердің шәкіртақысы екі есе өсті.

Соңғы бір жылда халықаралық академиялық ынтымақтастық айтарлықтай жақсарып, өткен жылы салалық министрлік елімізде 4 шетелдік жоғары оқу орындарының филиалдарын ашу бойынша күрделі жұмыстарды атқарды. 2029 жылға дейін осы төрт жаңа филиалға тағы тоғыз филиал қосылады деп жоспарлануда. Қазір Ғылым және жоғары білім министрлігінде атап өткендей, шетелдік серіктестермен белсенді келіссөздер жүргізілуде, нақты іс-шаралардың егжей-тегжейлері мен жоспарлары талқылануда.

Жоғары оқу орындарының шетелдік филиалдарын ашумен қатар, өткен жылы Қазақстан өңірлік білім беру кооперациясын дамытуға күш салды. Жүргізілген жұмыстың нәтижесінде жоғары білім беруде Орталық Азия кеңістігінің альянсын құру туралы келісімге қол қойылды, бұл өз алдына аймақ елдері арасындағы академиялық ынтымақтастықтың жаңа және сапалы кезеңінің бастауын көрсетті.

2022 жылдың соңында студенттік жатақханаларды салу мен пайдалануға байланысты ұзақ уақытқа созылған мәселелер жүйелі шешімін тапты. Мемлекет жатақхана жетіспеушілігі мәселесімен айналысуда. Дегенмен өткен жылы жеке жоғары білім министрлігін құру мемлекетті осы өткір мәселеге назар аудартып, жеке бизнесті көмекке шақыруға мүмкіндік берді. Ғылым және жоғары білім министрлігі және бизнес өкілдерінің сындарлы кездесулері мен келіссөздерінің нәтижелері бойынша студенттерді жайлы жатақханалармен қамтамасыз ету бойынша ұзақ мерзімді ынтымақтастықтың сенімді іргетасын құрған мемлекеттік-жекеменшік әріптестік шарттары қайта қаралды.

Осы жылдың наурыз айының соңында ҚР Үкіметінің Қаулысымен Жоғары білім мен ғылымды дамытудың 2023 – 2029 жылдарға арналған тұжырымдамасы бекітілді. Бұл тұжырымдамада орта мерзімді перспективада саланы одан әрі дамытудың басымдықтары айқын көрсетілген. Осылайша, жоғары білім беру саласында мемлекет келесі мәселелерге ерекше назар аударуды жоспарлап отыр:

Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білімнің қолжетімділігі;

Жетілдірілген кадрлармен қамтамасыз ету;

Жоғары оқу орындарының инфрақұрылымы мен цифрлық архитектурасын дамыту;

Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беруді интернационалдандыру;

Университеттің үшінші миссиясы;

Үздіксіз білім беруді дамыту;

Үздіксіз білім беру жүйесін дамыту және бейресми оқыту нәтижелерін тану;

Сертификаттау жүйесін дамыту және халықты бейресми біліммен қамтуды кеңейту;

Азаматтардың цифрлық құзыреттерін арттыру.

Қазақстанда ғылымды дамытудың маңызды құрамдас бөлігі - ғылыми зерттеулер мен инновацияларды қолдау. Үкімет ақпараттық технологиялар, энергетика, биомедицина, экология және т.б. сияқты әртүрлі салаларда ғылыми зерттеулер үшін қолайлы орта құруға ықпал ете отырып, әртүрлі ғылыми бағдарламалар мен жобаларға белсенді инвестиция салуда.

Өткен жылдың өзінде Үкімет алдағы үш жылда қазақстандық ғылымды қаржыландыруды 3,5 есеге арттырды. Бұл ең алдымен ғалымдарға төленетін қаржы мәселесін шешуге және олардың жалақысының 2 есеге өсуін қамтамасыз етуге мүмкіндік берді. Сонымен қатар жас ғалымдар мен зерттеушілерді қолдауға, оның ішінде әлемнің жетекші шетелдік институттары мен зертханаларында тегін тағылымдамадан өтуді ұйымдастыру арқылы жағдай жасалды.

Бүгінгі таңда Қазақстан заманауи зертханалар, ғылыми-технологиялық парктер, инновациялық орталықтар мен технопарктер құра отырып, ғылыми-зерттеу инфрақұрылымын дамытуға ұмтылуда. Саланы дамыту тұжырымдамасына сәйкес Қазақстанда ғылымды әкімшілендірудің жаңа моделін енгізу, университет ғылымын дамыту және қолданбалы ғылымды және ғылыми және ғылыми-техникалық қызмет нәтижелерін коммерцияландырудың экожүйесін дамытуға бағытталған шараларды іске асыру жоспарланып жатыр.

Мұның барлығы технологиялық кәсіпкерлікті дамытуға және инновациялық өнімдер мен қызметтерді жасауға ықпал етеді, бұл өз кезегінде Қазақстанның әлемдік аренадағы бәсекеге қабілеттілігін арттыруға және экономикалық өсуге ықпал етеді.

Дегенмен, жоғары білім мен ғылымның өркендеуі даму мен жетілдіруді қажет ететін үздіксіз процесс екенін атап өткен жөн. Қазақстандық ғалымдар мен оқу орындары еліміздің ұзақ мерзімді дамуына, халықаралық аренадағы беделін арттыруға септігін тигізетін жаңа ғылыми жаңалықтарға, әзірлемелерге қол жеткізуге ұмтылуы керек.

Үкіметтің қолдауымен, белсенді ғылыми белсенділікпен, инновациялық тәсілдермен және жастарды тартумен қазақстандық ғылым заманауи және гүлденген Жаңа және Әділ Қазақстанды құруға өз үлесін қоса отырып, жаңа белестерді бағындыра бермек.