Иран билігі наразылық кезінде қаза тапқандар санын алғаш рет жариялады
АСТАНА. KAZINFORM – Жаппай наразылық акциялары басталғаннан бері алғаш рет құрбандар саны туралы ресми есеп жарияланды. Ол шетелдік адам құқықтары ұйымдары жариялап отырған сандардан айтарлықтай ерекшеленеді, деп хабарлайды Kazinform меншікті тілшісі.
Иранның ресми БАҚ-тарының мәліметінше, Иранның азап шегушілер мен ардагерлер істері жөніндегі қоры соңғы апталарда болған оқиғаларда 3117 адамның қаза тапқанын хабарлады.
Мәлімдемеде олардың 2427-сі бейбіт тұрғын мен қауіпсіздік күштері болғаны аталды. Азап шегушілер мен ардагерлер қоры – 1979 жылы Ислам Республикасы құрылған күннен бастап қаза тапқандарды бақылап келе жатқан мемлекеттік құрылым.
Қордың нақтылауынша, ақпарат елдің сот жүйесімен байланысты Иранның сот медицинасы ұйымының деректеріне негізделген. Бұл ретте оқиғалар «лаңкестік оқиғалар» ретінде жіктеліп, қаза тапқандардың едәуір бөлігі ретсіз атыс пен зорлық-зомбылықтың құрбаны болған «өтіп бара жатқан адамдар» деп сипатталды. Сондай-ақ шерушілердің бір бөлігін көпшілік арасында «ұйымдасқан террористік элементтер» өлтіргені айтылды.
Бұл 2025 жылдың желтоқсан айының соңында басталған наразылықтардан бергі шығын туралы алғашқы ресми мәлімдеме. Наразылықтар алдымен Тегеранда экономикалық жағдайдың нашарлауы, ұлттық валютаның күрт төмендеуі және инфляцияның өсуі аясында басталып, кейін елдің басқа қалаларына тарады.
Бұған дейін шетелдік адам құқықтары ұйымдары айтарлықтай жоғары бағаларды жариялаған болатын.
Атап айтқанда, Иран үкіметін сынайтын АҚШ-та орналасқан HRANA ақпарат агенттігі 4500-ден астам адамның қаза тапқанын мәлімдеді. Ұйым олардың көпшілігі наразылық білдірушілер болғанын мәлімдеді.
Day 25 of Iran’s protests: confirmed deaths reached 4,902, with 9,387 more under review. At least 7,389 severely injured and 26,541 arrested, amid an ongoing internet blackout.#IranProtests
— HRANA English (@HRANA_English) January 21, 2026
More in HRANA’s report here:https://t.co/ifZdzPAdmq pic.twitter.com/wEQWfQRWsi
Иран билігі, соның ішінде президент Масуд Пезешкиан мен сыртқы істер министрі Аббас Арагчи бұған дейін мұндай болжамдарды ашық түрде жоққа шығарған.
Иранның соңғы шахының ұлы Реза Пехлевидің әрекет етуге шақыруынан кейін наразылық белсенділігі мен көшедегі қақтығыстар кеңейіп, билік АҚШ пен Израильді «тәртіпсіздіктерді қоздырушыларды» және мемлекеттік және жеке меншік нысандарға шабуылдарды қолдады деп айыптады. Полиция жүздеген адамның тұтқындалғанын хабарлады. Ал сот органдары зорлық-зомбылық пен вандализмге қатысқандарға ешқандай жеңілдік жасамайтынын мәлімдеді.
Осыған байланысты АҚШ және бірнеше еуропалық ел Иранға қарсы жаңа санкциялар енгізіп, билікті «наразылық акцияларын қатал басып тастады» деп айыптады. Еуропарламент ирандық дипломаттармен байланысын шектеді, ал Иран сыртқы істер министрін Давостағы Дүниежүзілік экономикалық форумға шақыру кері қайтарылды.
Ресми мәлімет жарияланған соң Иранның Жоғарғы Ұлттық қауіпсіздік кеңесі өзінің барлау қызметтері соңғы апталардағы оқиғаларды маусым айында болған 12 күндік соғыстың жалғасы ретінде бағалағанын және АҚШ пен Израильді жағдайдың ушығуына кінәлап, оларды қоғамдық бірлікті бұзуға және елдің «ұлттық еркін бұзуға» тырысты деп айыптағанын мәлімдеді.
Осыған дейін Air Astana Иран әуе кеңістігінің жабылуына байланысты кейбір тұрақты және чартерлік рейстерінің маршруттарын өзгерткенін хабарлады.
Ал еліміздің Ғылым министрлігі Ирандағы қазақстандық студенттерге қатысты түсінік берді.
