Қысқы Олимпиада: Қазақстанда фристайл спортының дамуы қандай
ЛИВИНЬО.KAZINFORM — Соңғы жылдары Қазақстанда қысқы спорт түрлерінен фристайл-могул және фристайл-акробатиканың дамуы қарқын алып келеді. Оған басты дәдел ретінде спортшыларымыздың Әлем кубогы және қысқы Азия ойындары сияқты халықаралық ірі додаларда жеңіс тұғырынан көрінуін айтуға болады. Осыған орай, Kazinform тілшісі осы спорт түрінің еліміздегі өткені мен болашағы туралы талдап көрген еді.
Фристайл деген қандай спорт?
Фристайл — 1950 жылдардан бастау алатын салыстырмалы түрде жаңа қысқы спорт түрі. Оған дейін фристайл шаңғы тебушілерді қызықтыруға және табыс табуға арналған шаңғы балеті түріндегі тау шоуы болды.
Фристайл спорт түрі ретінде бастапқыда тау шаңғысы мен акробатиканың үйлесімі ретінде дамыды. Ең алғашқы фристайл жарысы 1966 жылы Нью-Гэмпшир штатының Аттиташ қаласында өтті. Ал әлем кубогы 1978 жылдан бері өткізіліп келеді. Сонымен қатар, ең алғашқы әлем чемпионаты 1986 жылы Францияның Тинь қаласында өтті.
1988 жылы Калгариде өткен XV қысқы Олимпиада ойындарында фристайл спорты көрсетілім ретінде таныстырылды. Ал Фристайлдан (ерлер мен әйелдер могулдарынан) алғашқы Олимпиада медальдары 1992 жылы Альбертвиллде өткен XVI қысқы Олимпиада ойындарында табысталып, ресми қысқы Олимпиада бағдарламасына кірді.
1999 жылы фристайл-балеті ресми жарыс бағдарламаларынан алынып тасталды.
Кейінгі жылдары фристайл шаңғысы түрлерінің Олимпиадалық бағдарламасы кеңейді. Мысалы, 1994 жылы Лиллехаммердегі қысқы Олимпиада бағдарламасына шаңғы акробатикасы қосылды; Шаңғы кроссынан Олимпиада жарысы 2010 жылы Ванкуверде алғаш рет өтті; 2014 жылы Сочи қысқы Олимпиада ойындарына хафпайп және слоупстайл қосылды; 2022 жылы аралас командалық шаңғы акробатика жарыстары және биг-эйр жарыстары қосылды; 2026 жылы қос могулдан алғаш рет Олимпиада жарысы өтеді.
Осылайша, қазіргі Олимпиадалық фристайл түрлеріне шаңғы акробатикасы, могул, қос могул, шаңғы кроссы, хафпайп, слоупстайл және биг-эйр жатады. 2026 жылғы қысқы Олимпиада ойындарында фристайлдан барлығы 15 медаль жиынтығы сарапқа салынады.
Фристайл спорты Қазақстанда
Фристайл спорты Қазақстанға кеңестік кезеңнің соңында, шамамен 80-жылдардың соңында келді. КСРО құрамында болған кезде фристайл (негізінен могул) Алатау баурайындағы тау базаларында сынақ ретінде дами бастады.
1991 жылы Тәуелсіздік алған соң, фристайл Қазақстанда жеке спорт түрі ретінде қалыптаса бастады. Ұлттық құрама құрылып, халықаралық жарыстарға жүйелі қатысу жолға қойылды. Қазақстандық спортшылар әлем кубоктары мен Олимпиада ойындарына қатысып, фристайл елдегі негізгі қысқы спорттардың біріне айналды.
Фристайл Қазақстанда 1990-жылдардың басында қалыптаса бастағандықтан, алғашқы буын спортшылары көбіне кеңестік спорт мектебінен шыққан, бірақ Тәуелсіз Қазақстан атынан өнер көрсеткен атлеттер болды. Олардың қатарында Алексей Петров және Андрей Иванов бар.
Айта кетерлігі, елімізде бастапқыда фристайлдың могул түрі дамыды, ал шаңғы акробатикасы сәл кейінірек қосылды.
Қазақстан фристайлының Олимпиададағы жолы және халықаралық нәтижелер
1994-1998 жылдар Қазақстан фристайлшылары әлем кубогы кезеңдеріне алғаш рет қатыса бастады.
Қазақстан фристайл могулдан FIS әлем кубогындағы ең алғашқы медальді Юлия Галышева алды. Отандасымыз 2008 жылдың ақпан айында Германияның Шлирзе қаласында өткен Еуропа кубогы кезеңінде параллель могулда күміс медаль жеңіп алды, бірақ могулда сегізінші орыннан көрінді. Бірнеше күннен кейін Швецияның Энгельберг қаласында өткен әлем кубогы кезеңінде ол могулда да, параллель могулда да алтын медаль еншіледі.
Юлия Галышева — Қазақстан тарихында ең үздік нәтижеге жеткен фристайл могулшысы. Ол әлем чемпионатында 1 алтын, 2 күміс және 1 қола медаль, әлем кубогында 2 алтын, 5 күміс және 3 қола медаль еншіледі. Сонымен қатар, спортшы қысқы Азия ойындарында Қазақстан қоржынына 3 алтын және 1 күміс медаль салды.
Осыдан кейін, қазақстандық спортшылар Дмитрий Райхерд, Павел Колмаков, Анастасия Городко және Аяулым Әмренова FIS әлем кубогында және қысқы Универсияда ойындарында жүлде жеңіп алды.
Қазақстанда фристайл‑акробатика соңғы бірнеше жылда жақсы нәтижелер көрсете бастады. Отандасымыз Жанбота Алдабергенова 2015 жылы Италияда өткен жастар арасында әлем чемпионатында күміс медаль еншіледі. Сонымен қатар, ол FIS әлем кубогында сәтті өнер көрсетіп, ел қоржынына бірнеше қола медаль салды. Бұл — еліміздің шаңғы акробатика спортындағы ең үздік нәтиже.
Ал 2025 жылы Харбин қаласында (Қытай) өткен қысқы Азия ойындары қазақстандық акробатшылары үшін өте табысты болды. Ел құрамасы 1 алтын, бір күміс және 1 қола медаль еншіледі. Шерзод Хаширбаев және Роман Иванов ерлер синхронды жарысында Олимпиада чемпиондарын қапы қалдырып бірінші орыннан көрінді. Сонымен қатар, аралас командалық бәсекеде қазақстандық команда күміс еншілесе, Аяна Жолдас жекелей сында қола медаль жеңіп алды.
1998 жылы қазақстандық спортшы фристайл-могулдан алғаш рет қысқы Олимпиада ойындарына (Нагано) қатысты. Бұл — нәтижеден гөрі, ел үшін тарихи қадам еді.
Осыдан кейін, Қазақстан спортшылары әр Олимпиада ойындарына жолдама жеңіп алып, жоғары деңгейде нәтижелер көрсетіп келеді.
2002 жылы Солт-Лейк-Ситиде (АҚШ) өткен қысқы Олимпиада ойындарында қазақстандық спортшылар жарыс жолына шықты. Қазақстан құрамасы жеңіс тұғырына көтерілмегенімен, тұрақты қатысушы екенін көрсетті.
2010 жылы Ванкувер (Канада) Олимпиадасында Қазақстан фристайл‑акробатикадан алғаш рет Олимпиадаға қатысты.
Осыдан кейін қазақстандық акробатшыларынан Жанбота Алдабергенова Олимпиада ойындарында ең жоғары нәтижеге қол жеткізді. Ол 2014 Сочи Олимпиадасында 6‑орын, Пхёнчхан және Бейжің Олимпиадасында 13‑орын алды.
2018 жылы Пхёнчхан (Оңтүстік Корея) Олимпиадасында Юлия Галышева елімізге тарихи жүлде алып келді. Ол әйелдер арасында могулдан жекелей сында қола жүлдені қоржынға салып, ел тарихындағы фристайлдан алғашқы Олимпиада жүлдегері атанды.
2026 Милан–Кортина Олимпиадасынан не күтуге болады?
2026 Милан–Кортина Олимпиадасы Қазақстан фристайлы үшін өте маңызды межелік болғалы тұр. Қысқасы — бұл тек қатысу емес, нәтиже талап етілетін Олимпиада.
Фристайл жарыстары Ливиньо аймағында өтеді. Бұл жердегі жарыс жолдары жылдам, секірісі күрделі және дәлдік пен тұрақтылықты талап етеді. Бұл Шымбұлақ базасында жаттыққан Қазақстан мектебіне сай келеді.
Жалпы, фристайл спортынан 9 қазақстандық спортшы Олимпиада ойындарында өнер көрсетеді.
Фристайл-акробатика:
— Шерзод Хаширбаев
— Асылхан Асан
— Роман Иванов
— Дінмұхамед Райымқұлов
— Аяна Жолдас
Фристайл-могул:
— Павел Колмаков
— Анастасия Городко
— Юлия Галышева
— Аяулым Әмренова
Негізгі үміт — могул болмақ. Ливиньо жарыс жолында Қазақстан құрамасының ең тәжірибелі спортшысы Юлия Галышева араға 8 жыл салып өзінің Олимпиада жолындағы жеңісін қайталауға мүмкіндігі бар.
Павел Колмаков, Анастасия Городко және Аяулым Әмренова өз бабында. Спортшыларымыз жаңа маусымдағы әлем кубогында сәтті өнер көрсетіп, жеңіс тұғырынан көрінді.
Шерзод Хаширбаев және Роман Иванов фристайл-акробатикадан ел үмітін арқалап отыр. Олар бір жыл бұрынғы қысқы Азия ойындарында ерлер синхронды бәсекеде қытайлық Олимпиада чемпиондарын қапы қалдырып, алтын медаль еншілеген.
Қорытындылай келе, фристайл спортының могул және акробатика түрі елімізде тұрақты дамып келе жатқанын байқай аламыз. Болашақта, елімізде осы спорттың басқа түрлерінің де лайықты деңгейде дамып, халықаралық жарыстарда жеңіс тұғырынан көрінетініне сенеміз.
