Парламенттің қауырт, бірақ кәсіби қызметі керек

Бұл ретте жекелеген лаңкесшіл ұйымдарға ғана емес, еліміз үшін жат тұтас ағымдар мен идеологияларға тыйым салу мәселесі қаралады. Бұл талқылаудан қоғам да, халық қалаулылары да сырт қалмауы қажет.

Парламенттің қос палатасының бір­лескен отырысы басталысымен, Мәжіліс төрағасы Нұрлан Нығматулин күн тәр­тібіне жалғыз мәселе қойылып отыр­ғанын, ол - Парламенттің екінші сессия­сының ашылуы болып табылатынын мәлім етті. Тіркеуден өту рәсімі көрсет­кеніндей, ашылу салтанатына Мәжілістің 107 депутатының және 47 сенатордың барлығы келіпті. Мемлекет басшысы Қазақстанның жоғарғы заң шығарушы органының екінші сессиясын ашық деп жариялады. Сессияның ашылу салтана­тында сөз алған Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев депутаттарға бірқатар міндеттер жүктеді. 
Елбасының айтуынша, бұл сессия қастерлі Тәуелсіздігіміздің 25 жылдығын мерекелейтін кезге сай келіп отыр.
- Қазір әлем аса күрделі кезеңдердің бірін бастан кешуде. Шекара талғамайтын терроризм мен экстремизм дүниенің бар­лық қиырын шарпуда. Әлемдегі көптеген экономикасы дамыған және дамушы мемлекеттер қиындыққа кезігіп, елдер арасындағы инвестиция ағынының кө­лемі азайды. Мұның барлығы жаһанның ажырамас бөлігі Қазақстанға да ықпалын тигізбей қоймайды. Осындай жағдайда Үкімет пен Ұлттық банктің дағдарысқа қарсы іс-қимыл жоспарының іске асы­рылуы жалғаса береді, ол жаңа шара­лармен уақтылы толықтырылып отырады - деді Президент. 
Нұрсұлтан Назарбаев еліміз тәуел­сіздік тарихының екінші ширегін тың қарқынмен бастайды деген сенім білдірді: «Біз «Қазақстан - 2050» стратегиясында көздеген мақсаттарымызға үздіксіз ұмтылатын боламыз. Алдымызда үлкен міндеттер мен ауқымды жұмыстар тұр. Бұл орайда Парламентке де зор жауап­кер­шілік жүктеледі» деген ол 5 институттық реформа және «100 нақты қадам» Ұлт жоспары шараларын заңнамалық қамта­масыз ету қарқынын бәсеңдетпей, үдемелі жалғастыру керектігіне назар аудартты.
- Еліміздің дамуына қажетті көптеген заңдар қабылдау қажет. Олардың ішінде кезек күттірмейтін, қысқа мерзімде қабылдауды қажет ететін заңдар бар. Мен кәсіби Парламентіміз өзіне жүктелген тарихи міндетін абыроймен атқаратынына кәміл сенемін! Әйтсе де, «кезек күттір­мей­тін заңдар» деп былтырғыдай асы­ғыстыққа салынып, заңның сапасын жоғалтып алмайық, бұл есте болсын! - деп нықтады Н.Назарбаев. 
Мемлекет басшысының мәліметінше, ел Парламентіне келер жылдың шамамен шілдесіне дейін созылатын осы жаңа сессиясында 50 шақты жаңа заң жобасын қарап, пысықтап, қабылдау қажет болады. 
- Олар қатарында депутаттардың өздері бастамашы болған және Үкімет қолдаған 7 жаңа заң жобасы бар. Бұлар - маңызды бастама және депутаттық кор­пустың биік кәсібилігін куәландырады! - деп жоғары бағалады Елбасы. Тағы 28 жаңа жоба бойынша талқылау процесі өткен сессияда басталып кеткен. 2016 жыл­ға арналған жоспары бойынша Үкімет Мәжіліс қарауына 4 заңның жо­басын енгізді, тағы 7 жобаны жыл соңына дейін енгізбек. 
«Бірқатар заң жобаларын Үкімет жоспардан тыс тәртіппен ұсынатын бо­лады. Тұтастай алғанда, депутаттық кор­пусты қоғамымыздың өмірінің әралуан маңызды міндеттерін заңнамалық шешу бойынша үлкен жұмыс күтіп тұр» деді Мемлекет басшысы. 
Қазақстан Көшбасшысы ұлттық заң­нама қандай бағыттарда өзгеретінін де жария етті. Мәселен, электр энергетикасы мәселелері бойынша заңнамаға бірқатар түзетулер қарастырылады: қуат беру шы­ғын­дарын азайтуға және тиісінше, электр құнының қазақстандықтар үшін арзан­дауына әкелуге тиіс. Сондай-ақ, ха­лықаралық және Назарбаев универси­тетінің тәжірибесі ескеріле отырып, отан­дық жоғары оқу орындарының ака­демиялық және басқарушылық дербестігі заңнамалық деңгейде кеңейтіледі. Де­путаттарға жергілікті өзін-өзі басқару органдарының дербес бюджетіне қатысты ұлттық заңнаманы өзгерту ұсынылады. 
Елбасының асығыстыққа салыну туралы сыны бесжылдық мораториймен тоқтатылған Жер кодексіне түзетулерге де қатысты болса керек.
- Жер реформасы жөніндегі комис­сия қоғамды толғандырған түйінді мә­селе­лерді талқыға салып, үлкен жұмыс жүргізді, бірқатар ұсыныстар түзді, - деп жақсы баға берді Н.Назарбаев. - Ол ұсыныстар жеке заң жобасында көрініс берді. Комиссия оны Үкімет пен Пар­ламентке енгізеді. Комиссия ұсыныстары ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерді ұсыну процедураларын жетілдіру, жердің ұтымды пайдаланылуын бақылау мәселелерін қамтиды. Шынында, біз кезінде бір қолға жүздеген мың гектарлардың берілмеуі керектігін ескермедік. Жерді алған адам сол үшін жауап беруге міндетті! - деген Президент бұдан былай ауыл шаруашылығы жерлері тек сонымен жұмыс істей алатын білікті, тәжірибелі адамдарға, фермерлерге ғана ұсынылуға тиістігін қадап айтты. 

Мемлекет басшысының мәліметінше, Үкімет жерді қазақстандықтарға жеке­меншікке беретін өзгерістер енгізу туралы шешім қабылдағанда, агроөнер­кәсіптік кешенге инвестиция тарту секілді игі ниеттер­ді көздеген. «Бірақ, бізде жерді кім көрінген астына басып алды, қазір оны прокуратура, сот арқылы мемлекеттің меншігіне кері қай­тару­ға мәжбүрміз, өйткені, осы жылдар бойы біраз жер күтім көрмей, арамшөп басып кетті, тіпті, көршілеріне зиян келтіріп отыр» деді ол. 

Қалай болғанда, ауылды көркейту - елді көркейту, ауыл шаруашылығы өр­кендесе, экономиканың көптеген салалары көтеріледі. Мемлекет басшысы саладағы проблемалардың көпшілігі еңбек өнім­ділігінің төмендігінен, шикізатты ары қарай өңдеудің лайықты жолға қойылмауы­нан, ауыл шаруашылығында қосылған құны жоғары өнімдер өндірісінің өріс­темеуінен туындайтынын айтты. Сол себепті, инвестиция тарту мақсатында бұл салада реформа жүргізу керек. «Бұл жұмыс түсіндіруден басталғанда, тек содан кейін заң қабылданғанда, жағдай бәлкім, басқаша болар ма еді?» деген Нұрсұлтан Назарбаев бұдан былай барлық қабылданатын заңдар қоғамға түсіндірілуге тиістігін нықтады. 
Кезек күттірмейтін шаралар қатарында ел қауіпсіздігін қамтамасыз ету жайы аталды. «Еліміздің қауіпсіздігінің заңна­малық негіз­дерін нығайту бірінші орынға шықты. Әлем­дегі барлық елдер секілді Қазақстан да терроризм қаупімен бетпе-бет ұшырасты. Ақтөбе мен Алматыдағы террористік шабуыл кесірінен ұлттық ұлан жауынгерлері, поли­цейлер, еш айыбы жоқ қарапайым адамдар қаза тапты. Бұл жағдай­ларда мемлекет өзінің қауіпсіздігін ны­ғайтуға, сондай-ақ, қоғамның тұрақтылы­ғын шайқалтып, осы оқиғаларды өздерінің қарау мақсаттарына пайдаланғысы келетін бірқатар сыртқы және ішкі күштердің ұмтылысына қарсы тұруға тиіс!» деді Президент. 
Нұрсұлтан Назарбаев экстремизм мен терроризм көріністеріне қарсы «батыл түрде заңнамалық және құқықтық шаралар қабыл­дау қажеттігін» баса айтты. 
- Менің тапсырмам бойынша экстре­мизмге, терроризмге, қарсы барлау қыз­метіне қарсы іс-қимыл, дактилоскопиялық және гендік тіркеу, пробация, елдің ақ­параттық қауіпсіздігін нығайту мәселелері бойынша 7 заң жобасы әзірленді және Мәжіліске енгізілуде. Біз еліміздің қауіп­сіздігі үшін осы заңдарды жазып, депутат­тарға қабылдауға ұсынамыз. Ең бастысы - қоғамның тұрақ­тылығын, қауіпсіздігін сақтау, адамдардың еркін әрі тыныш жұмыс жасауы. Депутаттар­дан осы ұсыныстарға өте салмақты қарауды және жыл соңына дейін бұл мәселелерді шешуді сұраймын, - деді Елбасы. Іс жүзінде бұл аталған жеті заңның «шұғыл» деп жария­лауын білдірсе керек. Өйткені, әлемдік державалардың алауыздыққа ұшырап, бірін-бірі санкция­лармен жайратуға құныққанын пайдала­нып, экстремистер күш алуда. 
Жалпы, экстремизм кедейшілік белең алған жерде қанат жайып, өнетіні мәлім. Ендеше, елдің әл-ауқатының құлдырауына жол бермеу де - мемлекеттік маңызды іс. Осыған орай Мемлекет басшысы әлеу­меттік қолдау шаралары шығынын қыс­қартпай, сақтап қалуды жүктеді: «Пар­ламентті үш жылға арналған республикалық бюджет жобасын қарап, қабылдау ісі күтіп тұр. Онда жаһандық үрдістер мен тәуекелдер ескеріледі. Мемлекеттік кепілдендірілген әлеуметтік пакет бойынша бюджет шы­ғыстары көлемінің сақталуын заңнамалық түрде қамтамасыз ету керек. Бұл жерде бірінші кезекте, зейнетақы, жәрдемақы, шәкіртақы және басқа да әлеу­меттік төлемдер туралы сөз болуда» деген Ел­басы Үкіметке қазақстандықтардың өмір дең­гейінің төмендеуіне жол бермеуді тапсырды. 
Нұрсұлтан Назарбаев Парламент палаталары қызметінің барынша жариялы болуы қажеттігіне тоқталды.
- Заңдарды қабылдаудың қажеттігі мен бүкіл қисыны қазақстандықтарға айқын әрі түсінікті болғаны маңызды. Күзгі сессиядан бастап Сенат пен Мәжіліс жұмысының, сондай-ақ, Парламент палаталарының бір­лескен отырыстарының тікелей онлайн-көр­сетілімін енгізу бұған септігін тигізетін болады. Сонымен қатар заң шығару үдері­сінің аясын кеңейту қажет. Жобаларды әзірлеу кезеңінде оған қоғамдық сарап­шылар, парламенттік емес партиялар мен үкіметтік емес ұйымдар және БАҚ өкілдерін тарту керек. Халықты алдын ала ақпарат­тандыру және тиісті құқықтық жаңалық-өзгерістерді қоғамдық талқылау жөніндегі ЭЫДҰ елдері­нің тәжірибесін белсене қолдану керек, - деді Елбасы. Айтқандай, Парламент тарихында алғаш рет қос палатаның кешегі бірлескен отырысы ғаламтор арқылы трансляция­ланды. 
Сөзінің соңында Нұрсұлтан Назарбаев жиналғандарды кезекті парламенттік сессияның басталуымен құттықтап, зор денсаулық және жемісті жұмыс тіледі.

Владимир БОЖКО, Мәжіліс төрағасының орынбасары:

- Мемлекет бас­шы­сы бүгін жоғарғы заң шығарушы орган өз жұмысында на­зарға алуы қажет ба­сым­дықтарды атап көрсетті. Олардың әрқайсысы біз үшін өте өзекті. Атап айтқанда, ел экономикасының ары қарай өркендеуі, дамуды қолдайтын сарабдал бюджеті қабылдау, қоғамның және мемлекеттің қауіпсіздігін ны­ғайту және басқалар. Бұлардың бар­лығы заңдық қамтамасыз етуді қажет­сінеді. Ендеше, біздің бұл сессия­мыз үдемелі, қарқынды сипатта өтеді, бірақ, заңдарды қауырт түрде, шикі қабыл­дауға болмайды. Елбасы белгіле­ген мін­деттерді іске асыру біздің қолы­мыздан келеді.

Қуаныш СҰЛТАНОВ, Мәжіліс депутаты: 

- Елбасы халық­тың әлеуметтік жағ­дайын ешқандай төмендетпеу керек­тігін нықтап, тиісті шараларына мән берді. Қабылданатын әрбір заң халыққа, елдің әл-ауқатын жақсартуға қызмет етуі керек. Енді заң жобалары қабылданбас бұрын қоғамда талқыланып, қазақстандықтардың пікірі ескерілуге тиіс. Алдағы күндері үлкен, кешенді заң - бюджет жобасы келеді. Онда таяу үш жылдағы респуб­ликаның әлеуметтік-экономикалық дамуы көрініс береді. Біз халықтың әл-ауқатын төмендетпеу үшін дүние­жүзінде болып жатқан қайшылықтарға, экстремизм мен терроризмге өз елі­мізде жол бермеуге тиіспіз.