Психикалық ауытқу қатерлі ісік пен жүрек ауруларын басып озды — The Lancet
АСТАНА.KAZINFORM - The Lancet ғылыми журналында жарияланған зерттеуге сәйкес, психикалық ауытқу денсаулық проблемаларының ең көп таралған түріне айналып, жүрек-қан тамыры ауруларын, қатерлі ісік және тірек-қимыл аппаратының ауруларын басып озды.
Денсаулық сақтау көрсеткіші мен бағалау институтының (АҚШ) және Квинсленд университетінің (Аустралия) ғалымдары жүргізген зерттеуге сәйкес, әлемде психикалық ауытқуы бар адамдар саны 1990 жылдан бері екі есеге жуық өсті, ал жаңа зерттеулер әлемде шамамен 1,2 миллиард адам психикалық аурудан зардап шегетінін көрсетеді.
1990 жылы әлемде психикалық ауытқуы бар шамамен 599 миллион адам болған.
Отыз үш жылдан кейін, 2023 жылы, әлемдік көрсеткіш 1,17 миллиардқа бағаланды.
Кейінгі 30 жылда психикалық бұзылулардың күрт өсуі олардың қазір әлемдегі барлық мүгедектіктің 17 пайызынан астамын құрайтынын білдіреді.
Ең көп таралған диагноздар
Зерделенген 12 психикалық бұзылыстың ішінде ең көп таралғандары мазасыздық және ауыр депрессиялық бұзылулар болды.
Мазасыздық бұзылыстарының саны 1990 жылы 182 миллионнан 2023 жылы 470 миллионға дейін өсті, бұл халық санының өсуін ескере отырып түзетілгенде 47%-дан астам өсім.
Ауыр депрессиялық бұзылулар саны 24%-ға, 1990 жылы 102 миллионнан 2023 жылы 236 миллионға дейін өсті. Аурулардың жаһандық ауыртпалығын зерттеуге сәйкес, екі ауру да 204 елдің 152-сінде күнделікті өмір сүру жылдарының (DALY) жоғалуының негізгі 20 себебінің қатарына кірді, бұл көрсеткіштер COVID-19 пандемиясынан кейін шыңына жетті.
-Бұл өсіп келе жатқан үрдістер пандемияға байланысты стрестің ұзаққа созылған әсерін де, кедейлік, қауіпсіздіксіздік, зорлық-зомбылық және әлеуметтік келісімнің төмендеуі сияқты ұзақ мерзімді құрылымдық факторларды да көрсетуі мүмкін, - деді баяндама авторы доктор Дамиан Сантомауро.
Әйелдер мен жасөспірімдер психикалық денсаулық проблемаларынан диспропорционалды түрде зардап шегеді.
15 жастан 19 жасқа дейінгі әйелдер мен жастардың психикалық денсаулық проблемаларына шалдығу ықтималдығы айтарлықтай жоғары екені анықталды.
-Біздің зерттеуіміз психикалық денсаулық проблемаларының ауыртпалығы 15-19 жас аралығындағы жасөспірімдер арасында шыңына жететінін көрсетеді, бұл білім беру, жұмыспен қамту және қарым-қатынас траекторияларын қалыптастыра алатын маңызды даму кезеңі, - деп атап өтті зерттеудің бірлескен авторы доктор Ализе Феррар.
Бұған дейін Қазақстанда психикалық, мінез-құлық ауытқуы бар 108 мыңнан астам адам тіркеуде тұрғанын хабарлаған едік.
