Тиімді көші-қон ел экономикасын алға сүйрейді
АСТАНА. ҚазАқпарат - Қазіргі заманда көші-қон мәселесі әлемнің барлық елдерінің экономикалық, саяси-қоғамдық, мәдени дамуына, мемлекеттік қауіпсіздігіне тікелей әсер ете бастағандықтан, жаһандық өзекті проблемаға айналуда. Жылдар бойы Еуропа елдеріне қоныстанған мигранттардың ұрпақтары өсіп-өніп, сол елдердің қауіпсіздігіне, мәдениетіне қатер төндіруде. Бұған қоса, соңғы кездердегі заңсыз мигранттар ағыны бұл құбылысты ушықтыра түсуде. Сондықтан да, көші-қон мәселесі көп елдердің ішкі және сыртқы саясатының басым бағыттарының қатарынан орын алуда.
Сонымен қатар, халқының саны артып отырған мемлекеттер (Қытай, Үндістан, Бангладеш, Пәкістан, т.б.) де әлемге миграциялық қатер төндіруде. Қытайдың жан-жаққа тарап жатқан қытайлықтарға жәрдем ететін «хуацяолық» саясаты әлемге белгілі. Сондай-ақ, Үндістан үкіметі жақын жылдары 50 млн.-нан астам үнділіктерді әлемге тарату саясатын қолға алып, барша елдермен визалық жеңілдіктер жасасу бойынша жұмыстар жүргізуді бастады.
Ұлттық мемлекеттілікті дамыту, қауіпсіздікті күшейту мен төл мәдениетті сақтауда мемлекет құраушы этностың аса маңыздылығын ескерген мемлекеттер (Германия, Израиль, Польша, Ресей және т.б.) шетелдердегі өз қандастарын елге тартуды табысты түрде жүзеге асыруда. Шетел жұмысшылары мен гастарбайтерлерінен гөрі өз Отанына оралған қандастарды қабылдап, оқытып білім берудің ұлттық қауіпсіздік пен ұлттық мүдделерге толығымен жауап беретіні баршаға мәлім.
Әлемде қалыптасқан осындай хал-ахуал жағдайында жері мол, халқының саны шағын Қазақстанның мемлекеттілігін нығайту, қауіпсіздігін күшейту, мәдениетін дамытуда кешенді игі шараларды жүзеге асырып, шетелдерде жүрген қазақ қандастарымызды тарихи Отанына қоныстандыру бойынша жүргізген Елбасының алысты болжайтын көреген саясатын толығымен іске асыру - Қазақстанның мемлекеттік мекемелері үшін басты міндет болып табылады.
2011 жылы қабылданған «Халықтың көші-қоны туралы» Заңның 2016 жылғы 6 сәуірдегі редакциясы бойынша шетелдердегі қандастарымыз елге оралу үшін бірқатар құжаттарды, соның ішінде, сотталмағандығы жөніндегі анықтаманы да тапсыруы қажет. Сотталғаны, сотталмағандығы туралы анықтама елдегі қауіпсіздік пен тыныштықты сақтаудың мүдделеріне жауап беретіндіктен бұл талап орынды деп ойлаймыз.
Айтылған мақалада екінші мәселеде азаматтықты алудың қиындықтарын жеңілдетудің нақты жолы - қазақ қандастарымызды елге келген күннен бастап тұру туралы куәлікпен (вид на жительство) қамтамасыз ету болып табылады. Ал азаматтық беру туралы Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы жарияланған соң қандастарымыз бұрынғы келген елінің азаматтығынан шыққаны жөніндегі анықтаманы отыз күн ішінде әкелмесе, әкімшілік жазаға тартылуы өзекке тепкенмен бірдей. Себебі, азаматтықтан шығару тәртібі әр елдің өз ішкі заңнамалары шеңберінде жүзеге асырылады, оған басқа ел қол сұға алмайды. Сонымен бірге, кейбір көршілес елдер (Өзбекстан, Тәжікстан) Қазақстанға тұрақты тұруға бара жатқан қазақтардың үй-жайлары мен мүліктерін сатқызбай, мәжбүрлеп тегін иеленуде. Осындай қиындықтардан өтіп,
Отанына оралған қандастарымызды әкімшілік жазаға тарту «жығылған үстіне жұдырық» болады.
Қандастарымыздың Отанына оралуына қиындық туғызып отырған үшінші жағдай, шетелдегі қазақ жастарының елімізде жоғары білім ала алмауы. С.Балғабаевтың айтуынша, Білім және ғылым министрлігі дайындап жатқан жоғары оқу орындарына қабылдаудағы типтік ереженің жаңа жобасы бойынша шетелдердегі қазақ жастары үшін бұрын бөлінген квота мен дайындық курстары жойылды.
Алайда, өзге елдердің жастарына білім бергеннен гөрі өз ұлтының ұландарын тәрбиелеудің мемлекеттілікті нығайтуға, елді өркендетуге, қауіпсіздікті қамтамасыз етуге және төл мәдениетті сақтап, өсіп-өнуге баға жетпес үлес қосатынын білген өркениетті елдердің барлығы бұл салада күш жұмылдырып, жүйелі жұмыстар жүргізуде.
