Жазда қайда демалған жөн?

Жаз келсе бітті, көпшілікті толғанды­ратын бір мәселе бар: қайда демалған дұрыс?

Бұл сауалға жауап іздеп, бас қатыратынымызда заңдылық. Қазақтың байтақ, табиғаты тамаша жерлері де бар. Бірақ біз көбінесе Ыстықкөл немесе шетелге баруға ұсынысты көбірек тастаймыз. Ал кейбірлері өз еліміздің туризмін дамытуды құп көреді. Жалпы, қара­пайым халық қайда демалғаны дұрыс? 

Туризм агенттігінің мәліметтері бой­ын­ша, қазақстандықтар Алматы, Шығыс Қазақстан облыстарындағы демалыс зона­лары, Сарыағаш, Төле би мен Бура­бай, Алакөл, Көлсай шипажайына ба­сымдық беретін көрінеді. Сонымен қатар Елордасы Астана да халықты қызықтырып отыр. Ал сыртқы туризмде әдеттегідей Түркия, Тби­лиси, Ташкент, Дубай, Таи­ланд т.б. елдері сұранысқа ие. Біздің ха­лықтың көбісі шетелге ағалып баруда. Ал біздің елімізге шетелдік туристер қызығу­да. Статис­ти­калық мәлімет бойынша, шетел­дік ту­рис­тік келушілердің саны кіру туризмі бойын­ша 2,7%-ға, ішкі туризм бойынша 3,4%-ға өсті және сәйкесінше, 4,2 мың адам және 20 мың адамды құрапты. Қа­зақстанға ке­луші туристердің саны ар­туда. Бұл - Қа­зақ­станның халықаралық ту­ризм­дегі бе­делінің арта түскендігінің бел­гісі болса ке­рек. Қазақтың көрікті жер­лері аз емес. Мысалы, шетелден келген қо­­нақ­тарды Шарын шатқалы, Алакөл мен Бал­қаш, Бурабай мен сұлу Алатау, Зеренді және Қарқаралы елді мекен, киелі мекен Түр­кістан ерекше қызықтырады. Шын мәнін­де, өз еліміздің азаматтары «өзгенің қаң­сығын, таңсық көріп» Түркия, Таи­ланд, Малайзия, Дубай, Ресей, Германия, Поль­шаның қалтасын қампайтып, турис­тік са­ласының дамуына өзіндік «үлесін» қосып жүр. Ал отандық туристік фирма­лар жол­дамаларды жан-жақты жарнамалап әлек. 
Былтырғы жылы қазақстандықтардың ең көп саяхаттаған қалалары - Ыстамбұл, Анталья, Париж, Нью-Йорк, Прага, Киев, Рим. Ал биылғы тізім бойынша, Ыстам­-бұл, Тбилиси, Ташкент, Дубай, Прага. Биыл - отандастарымыздың көбі елде де­малуға ниетті екен. Сыртқа шығуға әуес туристер саны 80 пайызға азайып кеткен деседі. Еуропаға саяхаттаушылар саны күрт тө­мендеп отыр. Сондай-ақ туризм агенттігінің мамандарының айтуынша, биылғы жылы Түркияда демалып жатқан қазақстандықтардың саны - 7500. Бұл не­гізгі тұрақты сан. Ал былтырғы жылмен салыс­тырғанда екі есе төмендегенін айта­ды. Шетелде демалу қымбаттады. Бұл баға қарапайым халықтың қалтасын көтере ме? Мәселен, Түркияда 10 күн демалу үшін қал­таңыздан 800 доллар шығару керек бо­латын. Бұрынғы теңгемен сонда 154 теңге болса, ал қазіргі теңгеге шақсақ, 276 теңге шығаруыңыз керек. 
Халықтың көбісінде «ішкі туризм сыртқы туризмнен қымбат» деген түсінік қалыптасқан. Сондай-ақ еліміздегі дема­лыс орындарының қызмет көрсету деңгейі төмен, оның үстіне шетелдегідей барлық жағдай жасалмайды деп шу туғызады. Қарап отырсақ шетелдік курорттармен отандық демалыс орындарының құны бірдей секілді. Мамандар биыл бұл на­рықтағы көрсеткіштер төмендейтінін бол­жап отыр. Қанша дегенмен, баға шарық­-тап тұр. Бірақ былтырғыдай арзаншы­-
лық жоқ. Қазірдің өзінде былтырғы осы кезең­мен салыстырғанда көрсеткіш 
20-25 пайызға азайған. Мамандардың пі­кірінше, туризм саласын тек жеңілдіктер құтқаруы мүмкін екен. Сондай-ақ қазақ­стандық туристер шетелден кем түспейтін жергілікті курорттарға да мән бергені жөн. Кендірлі, Алакөл, Балхаш сияқты демалыс орындарында қызмет сапасы бағасына сай келетін курорттар аз емес дейді. Мәселен, Ала­көл көлінде бір күндік тамақтану құнын ескермегенде 3 мың теңгеден бас­тап, 15 000 теңгеге жетеді. Ал 10 күн дема­ла­тын болсаңыз -150 000 теңге. Ал барып-қайту құны - 3000-5000 теңге. Ал Балқаш көлі өткен жылмен салыстырғанда, бір­шама өскен. Бурабай шипажайының эко­ном-кластағы жазғы үйінде тұру, - 3 мез­гілдік тамақтану құнымен 8 300 теңге. Ал Сарыағаштағы шипажайының кейбірін­дегі стандартты бір адамдық нөмір - 7000 теңге. Ал биыл - 7500 теңге. Зеренді және Қарқаралы елді мекендерінде демалыс орындарында баға аспандап тұр. Тәулігіне демалатын орын және тамақтанумен бірге 27 500 теңге. Мәселен, Бурабайда бір күн демалу құны тамақтануымен бірге 8 300 - 18 000 теңгеге жетеді. Тура осы сомадағы ақшаға Түркияға, Мысырға баруға болады екен. Ел ішіндегі демалыс орын­дарына сұраныс пен шетелдік сұраныстың пайыз­дық көрсеткіші бірдей. Бірақ көп­шілігі «көріп жүрген жеріміз ғой, одан да сол ақшаға шетелді бір көріп келейік» деп ойлайды. Ел көресің, жер көресің деген­-дей және де өзге елдің салт-дәстүрімен та­нысу - демалыстың мәнісі осы емес пе?! Қазақстандықтардың арасында қазіргі уақытта Қырғызстанға барушылар да же­тер­лік. Ыстықкөлдегі бір адамға арналған бір күндігі 12 АҚШ доллары мен 100 АҚШ доллары аралығындағы соманы құрайды. Барып қайту құны - 3000-6000 теңге. 
Ал егер Қазақстанда қайда демалуға болады деп бас қатырсаңыз, бірнеше демалыс орнын мысалға келтіруге болады. Мысалы, Көкшетау ұлттық саябағы. Бұл Қазақстанның ұлттық дәстүрі сақталған жер. Сондай-ақ Жұмбақ тас жартасы, Көк­шетау мен Бурабай тауы, Жеке батыр, Оқжетпес, т.б. Бұл тау алыптарын естіме­ген жан кемде-кем. Ал Қорғалжын қоры­-на келсек, бұл Қазақстандағы ең құпия демалыс орындарының бірі болып сана­ла­ды. Ол осы уақытқа дейін жұмбақ күйін сақтап отыр. Тіпті жергілікті тұрғындарға да. Қорғалжын ЮНЕСКО бүкіләлемдік табиғи мұрасының тізіміне енгізілген. Сон­дай-ақ Қапал-Арасан - Жоңғар Ала­тау тауларының солтүстік баурайында жат­қан, Талдықорған қаласына 100 шақырым қашықтықтағы Биен өзенінің жағасында орналасқан танымал отандық демалыс орын­дар бар. Тағы мақтанып айтатын жеріміз -Баянауыл ұлттық саябағы. Қазақ­станда Іле Алатауының әдемі көлдерге өте бай. Сонымен қатар егер денсаулығыңды түзейтін, тамаша демалысты қаласаңыз, онда Оңтүстік өңіріндегі Сарыағаш шипа­жайында өткізуіңізге болады. Айталық, Шығыс Қазақстан облысындағы Ырғызбай тарихи-кешеніне жыл сайын алыс-жа­қыннан келушілер өте көп. Тек қазақ­стан­дықтар ғана емес, өңірге Франция, Гер­мания, Израиль, т.б. алып мемлекеттерден келетін туристердің қатары артқан. Со­ны­мен бірге Оңтүстік өңірдегі Төле би ауданы туризм орталығына айналды. Туристер үшін таптырмайтын орын ол Қазығұрт тауы­ның баурайы. Қазақстанның қай өңірі болса да туризм саласына айтарлықтай үлес қоса алады. Өйткені біздің еліміздің қай аймағының да жері шұрайлы, табиғаты сұлу, ауасы таза. Ең бастысы, сырттан кел­ген демалушылардың көбісі жақсы тыны­ғып, елімізге таңырқап кетері анық. 
Осыдан бір-екі жыл бұрын отандық демалыс орындарының қызмет көрсету сапасы да көңіл көншітпей тұрғанымен, қазіргі уақытта жағдайы жақсарып ха­лық­тың көңілінен шығып жатыр. Осы қазақ­стандықтар не себепті шетелге ағыла бе­реді деп байбалам салуымыз да бекер емес секілді. Себебі өз елімізде демалыс орын­дарының құны аспандап тұрса, басқа елге телмірмегенде не істейміз?! Бірақ ал­дағы уақытта шетелдің бірқатар мемлекетте­рінде демалыс орындарының құны өспек. 

Жадыра ПЕРДЕБАЙҚЫЗЫ