Оның айтуынша, бүгін, 17 қаңтарда Еуропалық парламент «Еуропалық Одақтың Орталық Азия бойынша стратегиясы: серіктестікті нығайтудың жаңа мүмкіндіктері» атты қарарын қабылдауға дауыс берген.
Қарар — Еуропарламенттің жоспарлы құжаты, оның шеңберінде заңшығарушылар ЕО-ның Орталық Азия бойынша жаңа стратегиясын іске асыруға қатысты өз бағасын береді.
Осы мақсатта еуродепутаттар Қазақстанға және өңірдің басқа елдеріне бірнеше рет келді.
Орталық Азияның ресми өкілдері мен азаматтық секторының пікірі ескерілді.
Саясаттанушы өткен жылдардағы ұқсас құжаттармен салыстырғанда 2024 жылғы Орталық Азия бойынша ЕО қарары өзінің бірнеше сипатымен ерекшеленетінін айтады.
«Мұнда алғаш рет Орталық Азия келесідей өңір ретінде қарастырылады: 1) өзінің өңірлік бірегейлігін — қазіргі заманғы халықаралық және өңірлік қатынастардың жекелеген мәселелері бойынша тәуелсіз ұстанымын ойдағыдай қалыптастырған; 2) саудада, инвестицияда, бизнесте және инновацияларда өңірлік мүмкіндіктерді біріктірген. Еуропалық парламент Еуропалық Одақ пен Орталық Азия үшін жаһандық және өңірлік сын-қатерлер мен қауіптердің ұқсастығын мойындайды, бұл ұзақмерзімді, құрылымдық және өзара тиімді ынтымақтастық үшін жаңа мүмкіндіктер туғызады. Осыған байланысты Еуропаның заң шығарушы органы Еуропалық Одақты „геостратегиялық маңызын“ ескере отырып, Орталық Азиямен өзара іс-қимылды жандандыруға және саясат пен экономика саласындағы ынтымақтастықты кеңейту арқылы Орталық Азия мемлекеттерімен стратегиялық әріптестікті ілгерілетуге шақырады. Еуропалық Одақтың Орталық Азия мемлекеттерімен өзара іс-қимылының қажеттілігіне қатысты Еуропалық парламентшілердің үндеуін тек қана құптауға болады. Сонымен бірге, біз „саяси қудалау“ және „саяси тұтқындар“ деп аталатын мәселе бойынша келіспейтініміз анық. Қазақстан заңнамасында оған сәйкес еліміздің азаматтары қандай да бір саяси көзқарасы үшін қудаланатын бір де бір жарлық, бір де бір заң және нормативтік құжат жоқ. Елде Конституциямен цензураға тыйым салынады. Керісінше, реформалар адам құқықтарын қорғау жүйесін, ой білдіру мен жиналыс бостандығын нығайтты», — деп жазды депутат Telegram парақшасында.
Оның айтуынша, Парламент белсенді саяси пікірталастар мен халқымыз үшін маңызды мәселелер бойынша полярлық пікір білдіру алаңына айналып отыр.
Заң үстемдігі қағидаты — сот жүйесінің тәуелсіздігі мен кәсібилігі дәйекті түрде нығайтылып жатыр.
Қазақстанның алдында тұрған басты міндет — заң үстемдігі мәдениетін нығайту.
Заң мен тәртіптің диктатурасы заңның бәріне бірдей қолданылуын қамтамасыз ету керек — ешкім бұдан тыс қалмауы керек.
«Қазақстан осыған ұмтылады және осы бағытта күн сайын жұмыс істейді. Заңның кез келген бұзылуы жазаланады. Адамдардың саяси көзқарасы мен идеологиялық қалауының заң мен құқықтық тәртіпке ешқандай қатысы жоқ. Еуропалық Парламенттің қарарында аталған барлық адамдар заң бұзды және бұл үшін сот шешімімен жауап береді. Конституциялық құрылымды құлатуға және билікті күштеп өзгертуге, экстремистік қызметті қоздыру мен қаржыландыруға — бір сөзбен айтқанда, конституциялық тәртіпті бұзуға шақыру — Батыс елдерінің заңнамасында қатаң қудаланады. Америка Құрама Штаттарында (заңдар кодексі б.18, § 2383) мұндай құқық бұзушылық үшін 10 жылға бас бостандығынан айыруға болады», — дейді Айдос Сарым.
Саясаттанушы осыған ұқсас жаза Еуропада, соның ішінде Германия мен Францияда да қолданылатынын айтады.
«Жекелеген еуродепутаттардың қос стандарттары бізге бұрыннан белгілі және тұтастай алғанда, еуропалық заң шығарушы органда қалыптасқан мәдениеттің бір бөлігі ретінде қабылданады, оны жою үшін Еуропарламентте жалғасып жатқан сыбайлас жемқорлық жанжалы аясында Еуропаның құқық қорғау органдары жұмыс істеп жатыр. Мұндай заң шығарушылардың беделі ұзақ уақыт бойы қаржылық және басқа сипаттағы бұзушылықтармен, соның ішінде сыртқы ықпал ету топтарымен байланыс арқылы ластанған. Қазақстан бұл үдерісті алаңдаушылықпен бақылап отыр. Еуропаның маңызды заң шығару институтының беделін қалпына келтіру үшін Еуропаның құқық қорғау органдары мен соттарының объективтілігіне үміттенемін», — деп түйіндеді депутат.