ЕЛБАСЫ
31 тамызда Елбасы Нұрсұлтан назарбаев «Haileybury Astana»халықаралық мектебінде болады.
1 қыркүйекте Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Астана қаласындағы №66 мектеп-лицейде болады.
1 қыркүйекте Мемлекет басшысы Н.Ә.Назарбаевтың қатысуымен IV шақырылған Қазақстан Республикасы Парламентінің 5-сессиясы ашылады.
ПАРЛАМЕНТ
1 қыркүйекте Мемлекет басшысы Н.Ә.Назарбаевтың қатысуымен IV шақырылған Қазақстан Республикасы Парламентінің 5-сессиясы ашылады.
ҮКІМЕТ
31 тамызда Астана қаласындағы № 53 орта мектепте ҚР Білім және ғылым министрі Бақытжан жұмағұловтың қатысуымен «e-learning» электрондық оқыту жүйесі» ілкі жобасының таныстырылымы өтеді.
1 қыркүйекте ҚР Премьер-Министрінің орынбасары Е.Т.Орынбюаевтың қатысумен Назарбаев зияткерлік мектебінде мұғалімдер үшін интерактивтік оnline-семинар өтеді.
БАСҚА МЕМОРГАНДАР
31 тамызда ҚР Орталық сайлау комиссиясының отырысы өтеді.
ҚАЗАҚСТАН ЖӘНЕ ӘЛЕМ
27 тамыз бен 2 қыркүйек аралығында молдовада «кодры-2011» атты апаттар салдарын жою жөніндегі НАТО жаттыулары өтеді. Оған 30 елдің өкілдері, соның ішінде қазақстандық мамандар да қатысады.
ӘЛЕМ
26 тамыз бен 1 қыркүйек аралығында Варна қаласында (Болгария) «Махаббат - бұл есуастық» атты ХІХ халықаралық кинофестиваль өтеді.
2-7 қыркүйек аралығында Берлинде (Германия) халықаралық ірі IFA-2011 тұрмыстық электроника көрмесі өтеді.
АСТАНА
1 қыркүйекте ҚР Тұңғыш Президенті мұражайында «Туған күніңмен, Астана!» мұражайлық балалар мерекесі өтеді.
1 қыркүйекте «Жастар» сарайында каратэден«Astana Cup-2011» VII ашық халықаралық турнирі өтеді.
1 қыркүйекте Бейбітшілік және келісім сарайында Президенттік мәениет орталығында Қазақстан қолөнершілерінің «Шебер-2011» республикалық конкурсы жеңімпаздарын марапаттау рәсімі өтеді.
1 қыркүйекте ҚР-ның Еуропадағы қауіпсіздік жіәне ынтымақтастық ұйымына төрағалығына арналған «Салтанат» кітабының таныстырылымы өтеді.
ҚОҒАМ
2011 жылдың 1 шілдесі мен 10 қарашасы аралығында «Зерде» Ұлттық Инфокоммуникациялық холдингі» АҚ Байланыс және ақпарат министрлігінің қолдауымен «Электрондық үкімет» жұмысы тақырыбындағы ең үздік материалға журналистер арасында шығармашылық конкурс жариялады.
1 тамыз бен 30 қыркүйек аралығында республикалық акция аясында Астанада «Мектепке барар жол» акциясы өтеді .
АЙМАҚТАР
АҚТӨБЕ ОБЛЫСЫ
23 сәуір мен 10 қыркүйек арасында Ақтөбе облысында «Ел Тәуелсіздігінің 20 жылдығына арналған 20 екпінді апталық» деген ұранмен «Ауылдың гүлденуі - Қазақстанның гүлденуі» марафон-эстафетасы өтеді.
ҚОСТАНАЙ ОБЛЫСЫ
15 шілде мен 15 қыркүйек аралығында Қостанайда «мектепке жол» акциясы өтеді.
ҚАРАҒАНДЫ ОБЛЫСЫ
15 тамыздан бастап Қарағанды облысында «Әрбір бала білім алуға құқылы» атты әлеуметтік SMS-акция жүргізіледі. Акция 30 қыркүйекке дейін жалғасады.
ЕЛЕУЛІ ОҚИҒАЛАР. АТАУЛЫ КҮНДЕР. ЕСІМДЕР.
ТАМЫЗДЫҢ 31-І, СӘРСЕНБІ
Қырғыз Республикасының мемлекеттік мейрамы - Тәуелсіздік күні. Қырғызстан - Орталық Азияда орналасқан мемлекет. Әкімшілік жағынан 6 облысқа бөлінеді. Астанасы - Бішкек қаласы. Ресми тілі - қырғыз және орыс тілдері. Ақша бірлігі - сом. 1991 жылғы тамыздың 31-інде Қырғызстан мемлекетінің тәуелсіздігі туралы Декларация жарияланды. Қырғыстан Республикасы мен Қазақстан арасындағы дипломатиялық қарым-қатынас 1992 жылғы қазанның 15-інде орнатылды.
Литва бостандығы күні. 18 жыл бұрын (1993) Литва аумағынан Ресей әскері шығарылды. 1994 жылғы тамыздың 31-інде Ресей әскерін Германия, Латвия және Эстония аймағынан шығару аяқталды.
Малайзияның Ұлттық мейрамы - Тәуелсіздік күні (1957).Малайзия - Оңтүстік-Шығыс Азияда орналасқан мемлекет. Әкімшілік жағынан 13 штатқа және астанасы Куала-Лумпур орналасқан федералдық аумаққа бөлінеді. Мемлекеттік тілі - малай тілі (малайский). Ақша бірлігі - ринггит.
Тринидад және Тобаго Республикаларының Ұлттық мейрамы - Тәуелсіздік күні (1962). Бұл мемлекет Кариб теңізіндегі Тринидад және Тобаго аралдарында орналасқан.
Орыс ақыны Марина Цветаеваны (1892-1997) еске алу күні.
ЕСТЕ ҚАЛАР ОҚИҒАЛАР
12 жыл бұрын (1999) Алматы облысы Кербұлақ ауданының Қоянкөз ауылындағы орта мектепке Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі Тоқсын Құлыбековтың есімі берілді.
7 жыл бұрын (2004) Екібастұз қаласының «Шахтер» мәдениет және демалыс паркінде Даңқ аллеясы ашылды. Мәрмәр тақтаға «Шахтер даңқы» құрметті белгісімен марапатталған 300 кеншінің аты-жөні жазылған.
7 жылбұрын (2004) Астанада ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің жоғары қаржылық бақылау органдары басшылары кездесуі (Кеңес) өтті. Кеңестің V сессиясы жұмысына Әзірбайжан, Армения, Беларус, Грузия, Қырғызстан, Молдава, Ресей, Тәжікстан, Украина мемлекеттерінен делегаттар қатысты.
4 жыл бұрын (2007) Таразда Абай Құнанбаевқа ескерткіш орнатылды.
Гранит тұғырында ашылған кітап орналасқан. Бір бетінде - ұлы ақын, филосовтың мүсіні, екіншісінде - әрбір қазақты бір-біріне дос ретінде қарауға шақыратын қара сөздері жазылған. Төрт метрлі ескерткіш бір символ ретінде көрінеді. Абайдың еңбектері әлі күнге дейін «ашық кітап» сияқты, оның шығармалары ғасырдан астам уақыт өтсе де әлі сұраныста.
4 жыл бұрын (2007) Петропавлда 1100 орындық мемлекеттік тілде оқытатын жаңа мектеп-интернат ашылды.
Мұнда балалар қазақ, орыс және ағылшын тілінде кешенді білім алатын болады. Жаңа мектеп-гимназияда бірнеше спорт залы, лингафондық кабинеттер, жүзу бассейні бар, сондай-ақ информатиканың 24 сыныбы Интернетке қосылған.
2 жыл бұрын (2009) Шығыс Қазақстан облысының Абыралы ауданында ядролық сынақтар құрбандарына арналған ескерткіш ашылды.
1949 жылғы 29 тамызында Семей ядролық полигонында бірінші жер бетіндегі жарылыс болды. Оның аумағында қатал құпиялық шартымен 500-ге тарта жер бетіндегі және жер астындағы жарылыстар өткізілген. 1991 жылы Қазақстан Республикасы Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Жарлығымен полигон жабылған.
Ескерткіш бұрынғы лагерьдің орнында Қайнар ауылының маңында орналасқан, өткен ғасырдың 40-шы жылдары ядролық жарылыс кезінде әскери адамдар сынақ үшін жергілікті 42 тұрғынды қалдырып кеткен. Ғалымдар радиция адам денсаулығына қалай әсер ететін көргісі келді.
Ескерткіштің авторы - жас сәулетші Асқат Бәкіров. Ескерткіште отбасылық шаңырақ ошағын ядролық жарылыс қиратқан стелла бейнеленген.
1 жыл бұрын (2010) Жетісу Алатауы жотасының солтүстік тау бөктерінде Жоңғар-Алатау мемлекеттік ұлттық табиғат паркі ашылды. Бұл аумақта қызыл кітапқа енген, жойылу қаупі алдында тұрған Сивер алмасы өседі.
Жоңғар-Алатау мемлекеттік ұлттық табиғи паркінің жалпы аумағы 356 022 гектар жерді құрайды. Парк Алматы облысының - Ақсу, Сарқанд және Алакөл аудандарында орналасқан. Парк 2010-Халықаралық биоалуандық жылы Қазақстан Республикасы Үкіметінінің қаулысымен құрылған болатын.
Жаңа табиғат паркінің ашылуы экологтардың, орман шаруашылығы саласындағы мамандардың, жұртшылықтың, мемлекеттік органдардың көп жылғы жұмыстарының нәтижесі. Парк биоалуантүрлілікті, соның ішінде ғаламдық маңызы бар жабайы жеміс ағаштарының генофондын және айырықша экологиялық, генетикалық, тарихи және эстетикалық құндылықтардың қазынасы болатын табиғи тау ландшафтарын сақтау мақсатында жасалған. Аймақ таулы агроалуантүрлілікке бағытталған маңызды орталық болып табылады. Парктің жалпы алаңының 1,5 пайызын Сиверс алмасының жабайы жемісті алқаптары алып жатыр. Бұл алма әлемдегі барлық алма сорттарының атасы болып табылады. Сондықтан оған ерекше қорғау қажет. Алма ағаштарының жаңа сорттарын жасауда таптырмайтын әлемдік маңызы бар генетикалық ресурс көздері саналатын бірегей алма ағаштарының қалпына келтірілуі мен сақталуына бүгінгі таңда ерекше көңіл бөлінуде. Сондықтан, қазіргі уақытта жабайы жеміс алқаптарын сақтап қалу проблемасы ұлттық шеңберден шығып ғаламдық сипат алуда.
Жетісу Алатауы флорасында Қазақстанның қызыл кітабына жазылған сирек кездесетін және жойылу қаупі бар 2168 түрлі - Сиверс алмасы, сепкілгүл, жоңғар тасшөбі сияқты өсімдіктермен қатар, әлемнің еш жерінде өспейтін өсімдіктердің 76 түрі осы қырқаларда өседі. Бұл жерде сондай-ақ, жәй өрік, жай бөріқарақат, дөңгелек жемісті бөріқарақат, тяньшан шиесі, Альберт итмұрыны, Мейер қарақаты сынды жабайы жеміс-жидектің көптеген түрлерімен айырықашаланды. Жетісу Алатауы сондай-ақ, жануарлардың түрлік әркелкілігінен Алтайға ғана жол беретін бірден-бір бай ауданы болып табылады. Парктің фаунасында сүйекті балықтың 2 түрі, кемінде 2 қосмекенді және бауырымен жорғалаушылардың 8 түрі, құстардың кем дегенде 238, сүтқоректілердің 52 түрлері мекендейді. Парк аумағында сонымен қатар, сирек кездесетін және жойылып бара жатқан даната құрбақасы, қара ләйлек, бүркіт, сақалта, балобан, үкі, тянь-шан, құба аюы, тас сусар, түркістан сілеусіні, қар барысы мекен етеді.
Ұлттық паркте сонымен қатар, тарихи және мәдени ескерткіштер бар. Атап айтқанда, Үйгентас, Динар Хорезм шахтың Мұхаммед бен Текеш қорымы, Сарымсақты өзені бойындағы қорғандар қорымы.
ЕСІМДЕР
80 жыл бұрын (1931) Қазақстанның халық әртісі ШӘРІПОВА Зәмзәгүл Нүсіпбайқызы дүниеге келді.
Алматы облысының Жамбыл ауданында туған. Алматы театр училищесін бітіріп, «Қазақфильм» киностудиясында, Қазақ радиосында қызмет еткен. 1953 жылы Қазақ драма театрының труппасына қабылданған.
Актерлік алғашқы рөлін Әлжаппар Әбішевтің «Кім менің әкем?» атты драмасындағы Лағыл бейнесінен бастап, Ақтоқты (Ғабит Мүсірепов, «Ақан сері - Ақтоқты»), Айман, Қарагөз (Мұхтар Әуезов «Айман-Шолпан», «Қарагөз»), Айжан (Сәбит Мұқанов, «Шоқан Уәлиханов»), Дездемона (Уильям Шекспир, «Отелло») және т.б. көптеген рөлдерде ойнап, лирикалық бояуы мол сахнагер екенін танытты. Сондай-ақ ол дубляжға, радиоқойылымдарға қатысып, көркемсөз оқумен де шұғылданған. Ол 1955 жылдан бастап киноға түсіп, «Өжет қыз», «Өмір жолы», «Шыңдағы шынар», «Абай» телефильмдеріндегі Нұржамал, Хадиша, прокурор, Қарлығаш бейнелерін сомдаған.
«Құрмет белгісі» және Халықтар достығы ордендерімен марапатталған.
55 жыл бұрын (1956) философия ғылымының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы әлеуметтік ғылымдар академиясының корреспондент мүшесі, Шоқан Уәлиханов атындағы сыйлықтың лауреаты, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері ШАЛАБАЕВА Гүлмира Кенжеболатқызы дүниеге келді.
Алматы қаласында туған. Қазақ мемлекеттік университетін (қазіргі Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті), Қазақстан Ғылым Академиясы Әдебиет және өнер институтының аспирантурасын бітірген. Қазақ КСР Мемлекеттік кино комитетінің аға редактор болып жұмыс істеген. 1986-1991 жылдары - Педагогика ғылымдары ғылыми-зерттеу институтының аға ғылыми қызметкері. 1991-1993 жылдары - Қазақстан Республикасы Жастар ісі жөніндегі мемлекеттік комитетінің жетекші маманы. 1993-1997 жылдары - Алматы мемлекеттік университетінің (қазіргі Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті) аға оқытушысы. 1997 жылдан Қазақстан Ғылым академиясы Философия институтының бас ғылыми қызметкері, 1998 жылдан «Ою» көркемсурет галереясының қожайыны.
Медальмен марапатталған.
«Этнос. Культура. Самосознание», «Постижение культуры: мировоззренческие парадигмы и исторические реалии Казахстана», «Казахстан: эволюция культурной политики», «Евгений Сидоркин. Онтология художественного метода», «Казахстан: от древних цивилизаций к современности» кітаптарының, 50-ден астам ғылыми жарияланымның авторы. «Гульфайруз Исмаилова. Живопись и театрально-декорационное искусство», «Изобразительное искусство Казахстана на рубеже веков» атты көркемсурет альбомын жарыққа шығарған.
45 жыл бұрын (1966) Қазақстан Республикасы Сенат Аппаратының басшысы, заң ғылымының докторы, профессор, полиция полковнигі СӘРСЕНБАЕВ Талғат Есенәліұлы дүниеге келді.
Ақмола облысының Степногорск қаласында туған. КСРО Ішкі істер министрлігі Қарағанды жоғары мектебін бітірген. 1987-1990 жылдары - Теміртау қалалық ішкі істер басқармасының тергеушісі, бөлімше бастығы. 1990-1992 жылдары - Қарағанды жоғары мектебінің оқытушысы. 1992-1995 жылдары - Ресей Федерациясы Ішкі істер министрлігі Бүкілодақтық ғылыми-зерттеу институтының адъюнкті. 1995-2002 жылдары - Қарағанды жоғары мектебі - Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Қарағанды заң институтының аға оқытушысы, Қылмыстық үдеріс кафедрасы бастығының орынбасары, № 8 арнайы кафедрасының бастығы, Қылмыстық тергеуді ұйымдастыру кафедрасының бастығы, доцент-докторанты. 2002-2003 жылдары - Қазақстан Республикасы Президентінің Парламенттегі өкілдігінің бас сарапшысы. 2003-2004 жылдары - Қазақстан Республикасы Парламенті Сенаты Аппаратының құқықтық сараптама бөлімі меңгерушісінің орынбасары. 2003-2007 жылдары - Қазақстан Республикасы Парламент Сенаты Аппаратының Құқықтық сараптама бөлімі меңгерушісінің орынбасары, Заңнама және сот-құқықтық реформа жөніндегі комитетпен бірлесіп әрекет ету бөлімі меңгерушісі, Мемлекеттік құрылыс және құқықтық саясат жөніндегі комитетпен бірлесіп әрекет ету бөлімі меңгерушісі, әкімшілік бөлім меңгерушісі. 2007-2009 жылдары - Қазақстан Республикасы Парламент Сенаты Аппараты басшысының орынбасары. 2009 жылдың шілдесінен - Қазақстан Республикасы Бас прокурорының ерекше тапсырмалар жөніндегі аға көмекшісі. 2011 жылдың сәуірінен - қазіргі қызметінде.
Оның қылмыстық, қылмыстық-процессуалдық құқықтық және криминалистикаға арналған 60-тан астам ғылыми еңбегі бар.
«Қазақстан Конституциясына 10 жыл», «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» мерейтойлық медальдарымен марапатталған.
2011 ЖЫЛҒЫ ҚЫРКҮЙЕК АЙЫНДА:
ЕСТЕ ҚАЛАР ОҚИҒАЛАР
295 жыл бұрын (1716) қазақ ханы Қайып Сібір генерал-губернаторына Бекболат Екешұлы мен Байдәулет Бөріұлы бастаған елшілігін жіберді. Ол бұл елшілікке өзінің Ресеймен бейбіт қарым-қатынаста болуды, жоңғарларға қарсы бірлесіп күресу жөніндегі келісімге келуді қалайтынын жеткізуді тапсырды. Сонымен бірге елшілік Қайып ханның екі ел арасындағы қарым-қатынасқа нұқсан келтіретін жағдайларды болдырмауға тырысатынын, Қазақ Ордасының Ресеймен сауда-саттық жасауға мүдделі екенін жеткізді.
90 жыл бұрын (1921) Қазақстан Республикасы Орталық мемлекеттік мұрағаты өз қызметін Орынбор қаласында 1921 жылы бастаған. Қазақстан Республикасы Орталық мемлекеттік мұрағаты - еліміздегі ең алғаш Қазақстанның даму тарихы құжаттарын жүйелеп, бір қалыпқа келтіріп жинақтаған мұрағат. Мұрағат XVIII-ші ғасырдың орта кезеңінен бастау алған революцияға дейінгі құжаттардан бастап осы кезеңге дейінгі құжаттарды сақтауда. Қазақстан Республикасы Орталық мемлекеттік мұрағаты Қазақстан тарихының үш кезеңінің: кеңестік дәуірге дейінгі, кеңестік дәуір мен еліміздің тәуелсіздігі кезеңіндегі құжаттарды сақтап отырған бірден бір мұрағат. Қазіргі таңда мұрағат 1 миллион 300 шамасындай құжаттар сақтап отыр.
70 жыл бұрын (1941) қазақ ақыны Жамбыл неміс фашистерінің қоршауында қалған Ленинград қаласының қорғаушыларына «Ленинградтық өрендерім!» өлеңін арнады. Ақынның бұл жыры майдандағы әр ұлттан құралған жауынгерлердің бәрінің де жүрегіне жетіп, жігерін қайрады, рух берді.
50 жыл бұрын (1961) Қазақстан Республикасының Ішкі әскерлерінің әскери апталық «Қалқан-Щит» газеті шыға бастады. Бастапқыда «На боевом посту» және «Дзержинец» деген атаулармен шыққан. Ұзақ жылдар бойы жабық басылым болып, «Бөлімнен шығарылмасын» деген белгі қойылып отырған. Газет құрылымында әскери қызмет және әзірлік, әлеуметтік-тұрмыстық мәселелер, хат-хабар және бұқаралық жұмыс бөлімдері бар. Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Ішкі әскерлерінің тыныс-тіршілігін жазатын бұл басылым қазақ және орыс тілдерінде Астана қаласынан шығады.
10 жыл бұрын (2001) Астана қаласында «Шежіре» галереясының алғашқы экспозициялық жұмыстары Әбдірашит Садыхановтың жеке сурет көрмесінен басталды. Содан бері аталмыш галереяның көрмелері дәстүрлі түрде өткізіліп келеді. Галереяның ашылуындағы басты мақсат - Қазақстан суретшілерінің туындыларын, ұлттық қолөнер бұйымдарын насихаттап, қазақтың салт-дәстүрін дәріптеу. Галереяда қазақстандық және шетел бейнелеу өнер шеберлерінің, атап айтқанда Марат Бекеевтің «Смута», Гүлмира Телғазиеваның «Сәукеле», апалы-сіңлілі Габолардың «Аромат Востока», т.б. жаңа ізденістерге толы туындылары болды.
ҚЫРКҮЙЕКТІҢ 1-І, БЕЙСЕНБІ
Білім күні. Қазақстан Республикасы Президентінің 1998 жылғы қаңтардың 20-сындағы Жарлығына сәйкес атап өтіледі.
Бұл - мектеп табалдырығын тұңғыш рет аттаған балғындар үшін асыға күткен күн.
Ливия Араб Социалистік Халықтық Жамаһириясының Ұлттық мейрамы - Төңкеріс күні (1969).Ливия - Солтүстік Африкада орналасқан мемлекет. Шығысында Мысырмен, оңтүстік-шығысында Суданмен, оңтүстігінде Чад, Нигермен, батысында Алжирмен, солтүстік-батысында Туниспен шектеседі. Астанасы - Триполи қаласы. Мемлекеттік тілі - араб тілі, сонымен қатар кейде итальян, ағылшын тілдері де қолданылады. Ақша бірлігі - ливиялық динар. Конституциясы бойынша жоғары атқарушы органы қызметін Жоғарғы Халықтық комитет атқарады. Жоғары заң шығарушы органы - жалпыға бірдей Халықтық Конгресс.
Қазақстан Республикасы мен Ливия арасындағы дипломатиялық қарым-қатынас 1992 жылы орнатылды.
Өзбекстан Республикасының Тәуелсіздік күні (1991). 1991 жылғы тамыздың 31-інде Өзбекстан Жоғарғы Кеңесі ел тәуелсіздігін жариялады. Қазақстан Республикасы мен Өзбекстан Республикасы арасындағы дипломатиялық қарым-қатынас 1992 жылғы қарашаның 23-інде орнатылды.
Словакия Республикасының Мемлекеттік мейрамы - Конституция күні (1992).
Қазақстан Республикасы мен Словакия Республикасы арасындағы дипломатиялық қарым-қатынас 1993 жылғы тамыздың 19-ында орнатылды.
ЕСТЕ ҚАЛАР ОҚИҒАЛАР
88 жыл бұрын (1923) Қостанай қаласында «Ауыл» (қазіргі «Қостанай таңы») газетінің алғашқы саны жарық көрді. Алғашқы ұйымдастырушы әрі редакторы - М.Сералин, жауапты шығарушы Б.Майлин болды. Кейін басылым атауы «Социалды ауыл», «Большевиктік жол», «Коммунизм жолы», «Коммунизм таңы» болып бірнеше мәрте өзгерген. Қазіргі атауымен 1991 жылдан бері шығып келеді.
61 жыл бұрын (1950) Мұхтар Әуезов Қазақ мемлекеттік университетінде «Абайтану» пәнін енгізді.
Үстіміздегі жылы қазақтың ойшыл ақыны Абай Құнанбаевтың туғанына 165 жыл толуына арналған республикада «Абай әлемі» әдеби-музыкалық кеші, Абай оқулары, поэзия кештері, байқаулар, көрмелер мен концерттер өтуде.
Әуезов Мұхтар Омарханұлы (1897-1961) - қазақ әдебиетінің классигі, жазушы, қоғам қайраткері, филология ғылымының докторы, профессор, Қазақ КСР Ғылым Академиясының академигі, Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген ғылым қайраткері. Шығыс Қазақстан облысы Абай ауданында туған.
Жазушы өзінің шығармашылық жолында талай жанрға, тақырыпқа із салып, қыруар, очерк, әңгіме, пьесалар жазған, тамаша аудармалар жасаған, әдеби сынға, әдебиет тарихын зерттеу жұмысына белсене ат салысып, көптеген мағыналы мақалалар жариялаған, баяндамалар жасаған, оқулықтар құраған, жоғары оқу орындарында дәріс беріп, теориялық білімін жетілдіріп отырған.
46 жыл бұрын (1965) «Қазақстан-Семей» телеканалы құрылды.
1965 жылы 1 қыркүйекте Семей телестудиясының алғашқы ресми хабары эфирге шықты.
Ол республикамызда ашылған төртінші телестудия болатын. Суретті фильмдер, деректі және көркем фильмдер негізгі уақытты алатын. Ал тікелей эфирге берілетін жастарға арналған, қоғамдық-саяси және музыкалық жергілікті хабарлар күніне 2 сағат көрсетілетін. Алғашқы хабарлардың бейнежазбалары, «Кинор» кинокамерасы арнаның мұрағат қорында сақтаулы тұр. Олар бүгінгі күні баға жетпес жәдігерге айналған. 70-жылдардың басында кәсіби бейнежазбалар пайда болып, тікелей эфирге жаңалықтар мен жедел хабарлар ғана шығатын болды. 80-жылдары түрлі-түсті телехабарлар көрсетіліп, кейіннен бірте-бірте бейнежазба құралдарының ықшам түрлері пайдаланыла бастады. Бүгінгі таңда «Қазақстан-Семей» телеарнасының техникалық жарақтандырылуы осы заманғы талаптар деңгейінде. Телекомпанияның интерактивті эфирге шығып, аса күрделі түсіру жұмыстарын жүргізуге мүмкіндігі бар. Сол кездерде қалыптасқан шығармашылық қызметтің игі дәстүрлері бүгінгі жетістіктердің негізі болып табылады. Ал, жас буын тәлімгерлерінің ісін адалдықпен жалғастыруда.
35 жыл бұрын (1976) Ж.Бектұров атындағы Қарағанды облыстық жасөспірімдер кітапханасы құрылды. Бүгінгі күнде кітапхана қызметін 14700-ге жуық адам пайдаланады, ал кітап қоры 132155 дана, оның ішінде 13001-і қазақ тілінде, 119154-і орыс тілінде, 11-і басқа тілдерде. Кітапханашылардың ұйымдастыруымен 1996 жылдан бастап кітапханада «Бота» интеллектуалдық жасөспірімдер орталығы құрылған.
21 жыл бұрын (1990) Атырау қаласында тұңғыш рет дарынды балаларға арналған мектеп-интернат ашылып, кейіннен облыстық ұлттық гимназия болып атауы өзгерді.
1990 жылы осы мектептің негізін қалаушы және қазірге дейін мектеп басшысы қызметін атқарып келе жатқан - педагогика ғылымдарының кандидаты, Қазақстан Республикасы Педагогикалық Ғылымдар Академиясының корреспондент мүшесі Даумов Нұрлыбек Ғилажұлы.
11 жыл бұрын (2000) Қазақстан Республикасы Президенті Нұрсұлтан Назарбаев «Қазақстан Республикасында сот жүйесінің тәуелсіздігін нығайту жөніндегі шаралар туралы» Жарлыққа қол қойды.
11 жыл бұрын (2000) Түркі халықтарының Алматы мәдениет қоры құрылып, оның демеушілігімен «Түрік дүниесі» газетінің бірінші саны жарыққа шықты.
6 жыл бұрын (2005) Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың қатысуымен Астанада қазақ тілінде оқытатын жаңа №51 мектеп ашылды.
6 жыл бұрын (2005) Атырауда «Қазақстанның мұнай энциклопедиясы» атты екі томдық басылымының таныстырылымы болды.
Алғашқы басылым 1999 жылы Қазақстан мұнайының 100 жылдық мерейтойына арнап шығарылған болатын. Жаңа кітап Түркияда басылып шықты. Энциклопедияда еліміздің мұнай өнеркәсібінің ғасырдан астам тарихы жан-жақты қамтылған. Әсіресе, мұнай мен газ өндірілетін аймақтардың келешегіне терең талдау жасалған.
2 жыл бұрын (2009) Семейде Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президентінің интеллектуалдық мектебі ашылды.
Семейдегі Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президентінің интеллектуалдық мектебі еліміздегі үшінші білім беру ордасы. Алғашқысы Астанада жұмыс істейді, екіншісі Көкшетауда ашылды.
Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президентінің интеллектуалдық мектебі - оқушылар күн ұзаққа болатын мектеп. Әрбір 1-4 сыныптарда 18, 5-11 сыныптарда 20 оқушыдан оқиды. Мектепте физикадан 6 зертхана, бағдарламалық қамтамасыз етілетін 12 мультимедиалық бөлме, 37 смарт-сыныбы бар. Барлық мектеп кабинеттері интерактивті тақталармен жарақталған. Ақпараттық-анықтамалық жүйе және радиожиілікті бірегейлендірудің технологияларына негізделген сабаққа қатысу есебінің жүйесі, педагогикалық және ақпараттық технологияларды біріктіру орталығы жұмыс істейді. Жаңа мектеп халықаралық стандарттарға сай.
2 жыл бұрын (2009) Көкшетауда Тұңғыш Президенттің интеллектуалды физика-математика мектебі ашылды.
Оқу орны 900 орынға есептелген. Жобаның мақсатына орай мұнда жоғары сапалы, білікті мектеп түлектерін оқыту, білім берудің озық инновациялық технологиясы мен ғылыми жетістіктерін кеңінен пайдалану бірінші кезектегі міндет болып табылады. Физика және математика пәндерін тереңдетіп оқыту арқылы инновациялық бағдарламаларды молынан меңгеруге қол жеткізілмек.
2 жыл бұрын (2009) Солтүстік Қазақстан облысының Мамлютка қаласында қазақ мектеп-интернаты ашылды.
Жаңа мектеп-интернат 400 баланы оқытуға есептелген, оның ішінде 200 бала жататын орындармен қамтылған.
65 жыл бұрын (1946) Венада Аустриа Прессе Агентур (АПА) атты австриялық баспасөз агенттігі құрылды.
60 жыл бұрын (1951) Лондонда алғашқы супермаркет ашылды.
ЕСІМДЕР
90 жыл бұрын (1921-2006) ғалым, геология-минералогия ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Ұлттық Ғылым академиясының академигі, Александр Скочинский атындағы сыйлықтың лауреаты ЕРМЕКОВ Мағауия Әлімханұлы дүниеге келді.
Шығыс Қазақстан облысы Абай ауданында дүниеге келген. Қазақ тау-кен институтын (қазіргі Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті), осы оқу орнының аспирантурасын бітірген. 1950-1958 жылдар аралығында КСРО Көмір өнеркәсібі министрлігінің Қарағанды қаласындағы «Қазақкөмір геология» тресінде геолог, аға геолог, топ жетекшісі қызметтерін атқарады. 1958-1963 жылдар аралығында КСРО Көмір өнеркәсібі министрлігінің Қарағанды қаласындағы Қазақстан Ғылым академиясының химия-металлургия институтында кафедра меңгерушісі, 1963-1970 жылдар аралығында КСРО Көмір өнеркәсібі министрлігінің Қарағанды қаласындағы Қазақ тау-кен қауіпсіздігі ғылыми-зерттеу институтының аға ғылыми қызметкері, зертхана бастығы, 1970-1989 жылдар аралығында Қарағанды политехникалық институтының (қазіргі Қарағанды мемлекеттік техникалық университеті) геология кафедрасының меңгерушісі қызметтерін атқарған. 1989 жылдан Қарағанды мемлекеттік техникалық университетінің профессоры болып қызмет атқарған.
Мағауия Әлімханұлының негізгі ғылыми еңбектері көмір алаптарындағы газды қабаттарды барлау, онымен күрес жүргізу мәселелеріне арналған. Қарағанды көмір бассейнінің газды қабаттарының картасын жасаған.
Мағауия Ермековтің 1979 жылы Мәскеу қаласында «Газоносность угольных бассейнов и месторождений Казахстана», «Газоносность угольных бассейнов и месторождений СССР», 1988 жылы Қарағанды қаласында «Статистико-детерминированный метод построения многомерных моделей с использованием ЭВМ» атты бірлесіп жазған еңбектері жарық көрген, 150-ден аса ғылыми жұмыстың авторы.
1-дәрежелі «Отан соғысы» орденімен, көптеген медальдармен марапатталған.
85 жыл бұрын (1926-1965) мемлекет қайраткері ХАЛИМОВ Иса дүниеге келді.
Жамбыл облысы Сарысу ауданы Байқадам ауылында туған. Алматы теміржол көлігі техникумын, ҚКП Орталық комитеті жанындағы Жоғары партия мектебін бітірген. 1948-1950 жылдары - Жамбыл облыстық партия комитетінің нұсқаушысы. 1950-1953 жылдары - Қазақстан Орталық комитеті коммунистік партиясының нұсқаушысы. 1953-1954 жылдары - Қызылорда теміржол бөлімшесі саяси бөлімінің бастығы. 1957-1958 жылдары - Жамбыл қалалық партия комитетінің екінші хатшысы. 1958-1961 жылдары - Қазақстан Орталық комитеті коммунистік партиясының Көлік және байланыс бөлімінің меңгерушісі. 1961-1963 жылдары - Қазақ КСР автомобиль жолдары министрі. 1963-1964 жылдары - Алматы қалалық тұрғын үй басқармасының бастығы. 1965 жылы - Алматы облыстық партия комитетінің жауапты қызметкері.
Медальмен марапатталған.
70 жыл бұрын (1941-2000) мемлекет және қоғам қайраткері, экономист, кеден қызметінің 2-інші рангілі мемлекеттік кеңесшісі ДЕРБІСОВ Еркешбай Жайлаубайұлы дүниеге келді.
Алматы облысының Іле ауданында туған. Алматы халық шаруашылығы институтын бітірген. 1966-1990 жылдары - Қазақ КСР Қаржы министрлігінің экономисі, аға экономисі, бөлім бастығының орынбасары, бөлім бастығы, басқарма бастығы, Қаржы министрінің орынбасары, бірінші орынбасары. 1990-1991 жылдары - Қазақ КСР Баға жөніндегі мемлекеттік комитетінің төрағасы, Экономика жөніндегі мемлекеттік комитет төрағасының бірінші орынбасары - Баға комитетінің төрағасы. 1991-1992 жылдары - Қазақстан Республикасы Бас мемлекеттік салық инспекциясының бастығы. 1992-1994 жылдары - Қазақстан Республикасы Қаржы министрі. 1994-1995 жылдары - Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинеті іс басқарушысының орынбасары. 1995-1996 жылдары - Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинеті жанындағы Кеден комитетінің төрағасы. 1996-1999 жылдары - Қазақстан Республикасы Ұлттық банкі Мемлекеттік қоймасының бастығы. 1999-2000 жылдары Қазақстан Республикасы Ұлттық банкі Кассалық операциялар және бағалы заттарды сақтау орталығының директоры, Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қаржылық бақылау комитетінің төрағасы болған. Қазақстан Республикасы Аудиторлар палатасының президенті қызметін атқарған.
Халықтар достығы орденімен, медальмен марапатталған.
65 жыл бұрын (1946) экономика ғылымының кандидаты, доцент, екінші сыныпты кеңесші СЕЙДУАЛИЕВ Сәкен Спаханұлы дүниеге келді.
Оңтүстік Қазақстан облысының Арыс қаласында туған. Қазақ политехникалық институтын, Бүкілодақтық сыртқы сауда академиясын, Мәскеу басқару институтының аспирантурасын бітірген. 1977-1978 жылдары - Қазақ политехникалық институтының оқытушысы. 1978-1983 жылдары - Алматы энергетикалық институтының аға оқытушысы. 1986-1989 жылдары - Нигериядағы металлургиялық зауыт құрылысындағы кеңестік мамандар тобының аға инженері. 1989-1990 жылдары - Алматы қалалық атқару комитетінің бөлім меңгерушісі, Қазақ КСР Мемлекеттік сыртқы экономикалық байланыс комитеті төрағасының орынбасары. 1990-1993 жылдары - «Қазақинторг» республикалық сыртқы сауда бірлестігінің бас директоры. 1993-1995 жылдары - Корея қаржы министрлігі Халықаралық құқықтық қамтамасыз ету басқармасының бас консультанты. 1995-1996 жылдары - Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі Халықаралық байланыс және халықаралық қаржы ұйымдары басқармасының бастығы. 1996-1998 жылдары - Қазақстан Республикасы Ұлттық банкі банкнот фабрикасының коммерциялық директоры, «Мабко» ЖШС-інің директоры. 1998-2002 жылдары - Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаты, Халықаралық іс, қорғаныс және қауіпсіздік комитетінің мүшесі. 2003-2005 жылдары - Қазақстан Республикасының Таиланд Корольдігіндегі уақытша сенімді өкілі. 2006 жылы - Қазақстан Республикасының Австриядағы елшілігінде кеңесші. 2006-2007 жылдары - Қазақстан Республикасының Чехиядағы елшілігінде кеңесші - Братислава қаласындағы Қазақстан Республикасы консулы. Қазіргі уақытта зейнеткерлік демалыста.
Екі медальмен марапатталған.
ҚЫРКҮЙЕКТІҢ 2-І, ЖҰМА
Екінші дүниежүзілік соғыстың аяқталған күні (1939-1945). Дәл осы күні 2-ші дүниежүзілік соғыстағы не бары үш аптаға созылған аса маңызды операциялардың бірі сәтті аяқталып, Жапонияның сөзсіз тізе бүккендігі жөніндегі Актіге қол қойылды. Ұлы Отан соғысында әбден шыңдалған кеңес армиясы мақтаулы Квантун армиясының тас-талқанын шығарды.
Ресей Ұланының күні. 2000 жылғы желтоқсандағы РФ Президентінің Жарлығымен бекітілген. Ресей Императорлық Гвардиясы Петр бірінші билік еткен тұстарда Преображенский және Семенов полктері негізінде құрылған болатын. Бұл полктер 1918 жылы таратылып, Ұлы Отан соғысы жылдарында қайта құрылды. 1941 жылы Смоленск түбіндегі ұрыстарда ерекше көзге түскен төрт атқыштар дивизиясы Сталиннің бұйрығымен гвардия атауын алды. «Гвардия» атағы кеңес Қарулы Күштерінің Ұлы Отан соғысы жылдарында ерен ерлік көрсетіп, көзге түскен әскери бөлімдеріне, кемелеріне, құрамаларына және құрамдарына берілді. Әскери құрамалар гвардия туын, ал жеке құрамдар гвардия туы мен төс белгісін алды.
Вьетнамның Ұлттық мейрамы - Тәуелсіздік күні (1945). Вьетнам - Оңтүстік-Шығыс Азияда орналасқан мемлекет. Солтүстігі Қытаймен, батысы Камбоджа және Лаоспен, шығысы мен оңтүстігі Оңтүстік-Қытай теңізімен шектесіп жатыр. Астанасы - Ханой қаласы. Мемлекеттік тілі - вьетнам тілі. Ақша бірлігі - жаңа донг.
Қазақстан Республикасы мен Вьетнам арасындағы дипломатиялық қарым-қатынас 1992 жылғы маусымның 29-ында орнатылды.
ЕСТЕ ҚАЛАР ОҚИҒАЛАР
17 жыл бұрын (1994) Алматыда Райымбек батыр кесенесінің салтанатты ашылу рәсімі болды.
17 жыл бұрын (1994) Қазақстандағы консалтинг қызметі нарығының көшбасшыларының бірі «Tenir Project» ЖШС-і құрылды.
16 жыл бұрын (1995) Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың Жарлығымен жазушы Морис Давидович Симашко «Қазақстанның халық жазушысы» атағын алды.
Симашко Морис Давидович (1924-2000) - Қазақстанның халық жазушысы, Қазақстан Республикасы Президентінің бейбітшілік және рухани келісім сыйлығының, Қазақстан Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, Ұлы Отан соғысының ардагері. Одесса педагогикалық институтын, Қазақ мемлекеттік университетін бітірген. Жазушы шығармаларының басты тақырыбы - Қазақстан, Ресей, Орталық Азия және Таяу Шығыстың тарихы мен ежелгі мәдениеті болды. Көркем аударма саласында І.Есенберлиннің «Көшпенділер» трилогиясын, тағы басқалардың шығармаларын орыс тіліне тәржімалады.
6 жыл бұрын (2005) Алматыда «Казахстан: история успеха глазами мирового сообщества» атты кітаптың таныстырылымы болып өтті
Ұйымдастырушысы - Қазақстанның Атамекен жалпы ұлттық кәсіпкерлер және жұмыс берушілер одағы.
Бұл Қазақстан туралы басқа мемлекеттер басшыларының, беделді саясаткерлердің, ғалымдардың, бизнесмендер мен журналисттердің айтқан пікірлері жинақталған бірінші кең көлемді жинақ болып отыр. «Казахстан: история успеха глазами мирового сообщества» атты кітабын жазу идеясы жалпы ұлттық кәсіпкерлер және жұмыс берушілер одағының шағын және орта бизнестің жаңа идеологиясын іздестіру кезінде пайда болды.
Кітап қазақ және орыс тілдерінде Алматының «Таймас» баспа үйінен басып шығарылған.
4 жыл бұрын (2007) Қазақстанда алғашқы рет күрт тілінің оқулығы жарық көрді.
Авторы - «Барбанг» күрттер қауымдастығының президенті Князь Мирзоев.
Қазақстанда қазіргі кезде күрт ұлттының 50000 өкілі тұрып жатыр. Күрт ұлтты өкілдерінің басым бөлігі Оңтүстік Қазақстан, Жамбыл және Алматы облыстарында байқалған. Аталмыш жерлерде күрт ұлтының мәдениет орталықтары және күрт тілінде оқытатын мектептер ашылып жатыр. Республикамыздың Алматы, Шымкент және Тараз қалаларында ұлттық-мәдениет орталықтары жұмыс істейді, орыс тілінде ай сайынғы «Курде Зана» газеті шығады. Жұмыс істеп тұрған «Барбанг» Қазақстандағы күрттер қауымдастығы Қазақстан халқы ассамблеясына бірінші болып кірген қоғамдық ұйым болып табылады.
4 жыл бұрын (2007) Алматы қаласының орталық көрме залында «Мәскеу. 10 жылдық өрлеу кезеңі» атты көрме ашылды.
Бұл бұрынғы кеңестік ресупубликалар арасындағы өзара көрмелер алмасу жөніндегі іскерлік келісім-шарт бойынша алғаш рет жүзеге асып отырған шара болып саналады. Онда 140 ұлт пен ұлыс өкілдерінен құралған 13 миллионнан астам тұрғыны бар қала тарихынан сыр шертетін фотосуреттер топтамасы көрермен назарына ұсынылды. 1990 жылдардың бас кезінде Мәскеу өмірінде мемлекеттік, экономикалық, әлеуметтік және мәдени салаларда түбегейлі өзгерістер болды. Ресей астанасы бұл күнде жаңару кезеңін бастан кешуде. Қалада іскерлік орталықтар, кеңселік кешендер мен сауда және ойын-сауық орталықтары бой түзеуде.
2 жыл бұрын (2009) Солтүстік Қазақстан облысының Жамбыл аудандық ішкі істер бөлімінің полицейлері қызметтік міндеттерін атқару кезінде қаза тапқан әріптестерін еске алу құрметіне обелиск орнатты.
Жамбыл ауданнының орталығы Пресновкада ескерткіш орнату туралы шешім офицерлер жиналысында қабылданған болатын, ал қаржыны полицейлердің өзі жинады.
Сергей Васильченко, Ерік Оспанов, Александр Гордеевтердің есімін ауданның әрбір тұрғыны біледі. Олар - әр жылдары қызметтік міндеттерін атқару кезінде қаза тапқан полицейлер.
Обелискінің ашылу рәсіміне аудан басшылары, ішкі істер органдарының ардагерлері, қаза болған қызметкерлердің туыстары шақырылды. Бір минуттық үнсіздіктен және үш дүркін оқ атылған соң ескерткішке гүл шоқтары қойылды.
40 жыл бұрын (1971) Біріккен Араб Республикасы өзінің тарихи атауы Мысырды қайта алды.
15 жыл бұрын (1996) Украинада жаңа валюта гривна енгізілді.
ЕСІМДЕР
105 жыл бұрын (1906-1997) тау-кен инженері, геология-минералогия ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Ғылым Академиясының академигі, Қазақ ССР-інің еңбек сіңірген ғылым қайраткері, Қазақстанда геомеханиканың негізін салушы, мектебін құрушы, жазушы МАШАНОВ Ақжан Жақсыбекұлы дүниеге келді.
Қарағанды облысының Қарқаралы ауданында туған. Қазақ тау-кен металлургия институтын бітірген. КСРО Ғылым академиясының Қазақстан бөлімшесінде, Геология ғылымдары институтында, Абай атындағы Қазақ педагогикалық институтында, Қазақ политехникалық институтында ғылыми-зерттеу және педагогикалық жұмыстармен айналысты.
Негізгі ғылыми бағыты геомеханиканың құрылымы - кристалдық заңдылықтарды зерттеуге арналған. Ол геометрия, оптика, механика, химия, геохимия, кристалдық химия, география, геология, технология тәрізді пәндердің сабақтастығын анықтау кезінде біртұтас геомеханика заңдылығын ашып, қағидасын тұжырымдады. Сөйтіп, өз алдына дербес ғылым саласының ортақ өзегін іздеу барысында Эйлер теориясын жаңғыртатын жаңалық жасады. Ғалым тау-кен өндірісінде геомеханика заңдарын іс жүзінде қолдана отырып, бір-біріне қарама-қарсы екі мәселені шешуді мақсат етті: 1) тау жыныстарының кернеулі-деформация күйінің теориялық негізін анықтау; 2) тау-кен жұмыстары кезінде күрделі кен қазбаларының, жер бетінің орнықтылығын және жұмыс қауіпсіздігін қамтамасыз ету шараларын жасау. Осы мәселелерді біріктіре шешу - тау жыныстарының жер қойнауындағы жай-күйін, құрылымдық ерекшеліктерін және беріктілік қасиеттерін зерттеуге негізделген. Жер астындағы кеннің геологиялық құрылымын анықтау үшін алғаш рет жер қойнауының геометриясы әдісін қолдана отырып, Ақбастау-Құсмұрын кен өрісін ашты. Қазақстанда геомеханика мектебін құруға және соғыс жылдарында Лениногор, Зырьян, Торғай, Жезқазған, Қаратау кен орындарын ашуға қатысты. Ақжан Машанов геология, тау-кен ісі, маркшейдерия ғылымдарының мемлекеттік тілде дамуына ерекше көңіл бөліп, қазақ тілінде оқулықтар мен сөздіктер шығарды. Жаратылыстану ғылымдарындағы ұлттық құндылықтарды сабақтастыра отырып, гуманитарлық мазмұн-сипатта дамытуда көп іс атқарды. Сонымен қатар қазақ әдебиетінің ғылыми-көпшілік, фантастикалық жанрларына да үлес қосты. Оның «Жер астына саяхат» атты кітабы көптеген оқырмандардың геолог, тау-кен мамандықтарына деген қызығушылығын оятты.
Машанов әл-Фараби еңбектерін түп нұсқасында оқу үшін 60 жасқа таяған шағында араб тілін меңгеріп, ғұлама ғалым еңбектерін тереңінен зерделеуге мүмкіндік алады. Иоганн Кеплердің «Аспан музыкасы» деген кітабындағы көп деректердің әл-Фарабидің «Астрологиялық трактаттарынан» алынғандығына көз жеткізеді. Осы жөніндегі өз ғылыми тұжырымдамасын «Орта Азияның мәдениет шамшырақтары» мақаласында түйіндеп, оны 1972 жылы Кувейтте жарық көретін «әл-Фараби» журналында жариялайды. Артынша Кувейттің белгілі ғалымдары «жұлдыздар туралы алғашқы ғылыми пікір білдірген Әбу Насыр әл-Фараби екенін қазақстандық Ақжан әл-Машани мырза толық дәлелдеді» деп жазды. Ақжан Жақсыбекұлының баға жетпес, ерлікке пара-пар еңбегі ұлы бабамыз Әбу Насыр әл-Фарабидің ғылыми мұрасын зерттеп, оның Отырар өлкесінің перзенті, қазақ екендігін дүниежүзі ғалымдарына мойындатқаны еді. Бұл жолда ол Батыс Еуропа, Азия елдерінің, Лиссабон, Лондон, Париж, Берлин, Қазан қалаларындағы кітапханалардан әл-Фараби еңбектерін жинады. 1968 жылы Дамаск қаласындағы зираттан әл-Фараби жерленген қабірді тауып, 1978 жылы Алматыда бабамыздың 1100 жылдығына арналған халықаралық конференцияны өткізудің көшбасшысы болды. Ол әл-Фараби мұрасын ислам дінімен және қазақ халқының ұлттық дүниетанымымен сабақтастыра зерттеу нәтижесінде фарабитанудың негізін салушылардың бірі ретінде де кеңінен танылды. «Әл-Фараби» тарихи романында оның көркем бейнесін сомдаса, «әл-Фараби және Абай» еңбегінде екі ғұлама арасындағы ғылыми және рухани байланыстар мәселесін зерделеді. Түркі тілдес халықтардың мәдени мұраларын, ғылым тарихын, ислам ғылымын зерттеуде де көп тер төкті. 1984 жылы Кувейтте шығатын «әл-Ғараб» мерзімдік басылымында «әл-Машани» бүркеншік атымен өзінің зерттеулерін жариялады. Машанов 200-ден астам ғылыми мақалалар, 10 монография, 5 оқулық, және 8 ғылыми көпшілік кітаптар жазып, артына өшпес мұра қалдырды. Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті Жаратылыстану институтына әл-Машани аты беріліп, әл-Машани мұраларын зерттейтін орталық пен Машани аудиториясы ұйымдастырылды.
85 жыл бұрын (1926-1983) кинорежиссер, Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткері ҚАРСАҚБАЕВ Абдолла дүниеге келді.
Алматы облысының Жамбыл ауданында туған. Мәскеу мемлекеттік кинематография институтын бітірген. 1947-1983 жылдары - «Қазақфильм» студиясында режиссер болып «Ана мен бала», «Егер біздің бәріміз де...» (реж. Сұлтан Қожықовпен бірге), «Қанатты сыйлық» (Александр Слободник және Эмир Файкпен бірге), «Ботагөз» (Ефим Аронмен бірге) атты көркем фильмдерді қоюға қатысты. Тарихи тақырыпқа арналған «Қилы кезең», «Даладағы қуғын» секілді фильмдерді, «Менің атым Қожа», «Балалық шаққа саяхат», «Менің ағам», «Қатарыңнан қалма», «Алты жасар Алпамыс», «Балалық шақтың кермек дәмі» көркем фильмдерін, сонымен қатар «Қазақ халқының қолөнері», «Торғай шеті», «Ақтөбе», т.б. деректі фильмдер қойған.
65 жыл бұрын (1946) «Еуразия» Халықаралық экономикалық академиясының корреспондент мүшесі, милиция полковнигі ҚОНЫСБАЕВ Айтбай Мамышұлы дүниеге келді.
Шығыс Қазақстан облысының Бородулиха ауданында туған. Семей қаржы экономика техникумын, КСРО Ішкі істер министрлігі Омбы жоғары милиция мектебін бітірген. 1969-1990 жылдары - Семей облыстық атқару комитеті Ішкі істер басқармасының тергеушісі, аса ерекше істер жөніндегі тергеушісі, тергеу бөлімі бастығының орынбасары, бастығы, басқарма бастығының орынбасары. 1990-1993 жылдары - Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесі комитетінің мүшесі, Экономикалық реформа, қаржы және бюджет мәселелері жөніндегі комитет төрағасының орынбасары. 1994 жылы - «Қазметалл» АҚ-ының бас заңгер-консультанты. 1994-1995 жылдары - Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинетінің Жоғарғы Кеңестегі өкілі. 1995-1999 жылдары - Қазақстан Республикасы Үкіметінің Парламенттегі өкілі. 1999 жылы - Астана қалалық адвокаттар алқасының мүшесі. 1999-2005 жылдары - Қазақстан азаматтық патиясы Орталық комитеті аппаратының Астана қаласындағы өкілдігінің басшысы. 2006-2007 жылдары - Қазақстан Республикасының Парламентінде «Атамекен» одағының өкілі. 2007-2010 жылдары - Қазақстан Республикасының Тау-кен өндіру және тау-кен металлургия кәсіпорындары қауымдастығының вице-президенті. 2001 жылдың ақпанынан зейнеткерлік демалыста.
Медальдармен марапатталған.
ҚЫРКҮЙЕКТІҢ 3-І, СЕНБІ
Катар Мемлекетінің Ұлттық мейрамы - Тәуелсіздік күні (1971). Катар - Парсы шығанағының Катар түбегінде орналасқан мемлекет. Астанасы - Доха қаласы. Ресми тілі - араб тілі. Ақша бірлігі - Катар риалы. Мемлекеттің саяси құрылымы - абсолютті монархия. 1971 жылы Катар тәуелсіз мемлекет болып жарияланып, Біріккен Ұлттар Ұйымы мен Араб мемлекеттері лигасына қабылданды. Қазақстан Республикасы мен Катар Мемлекеті арасындағы дипломатиялық қарым-қатынас1993 жылғы шілденің 1-інде орнатылды.
ЕСТЕ ҚАЛАР ОҚИҒАЛАР
19 жыл бұрын (1992) Қазақстан Республикасы Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың «Қазақстан Республикасы Президентінің Бейбітшілік пен рухани татулық сыйлығы туралы» Жарлығы жарық көрді.
6 жыл бұрын (2005) «Мир» мемлекетаралық телерадиокомпаниясы мен Қазақ мәдени орталығының қолдауымен Нью-Йоркте белгілі қазақстандық суретші, кітап безендіру шебері Ғали Мырзашевтің көрмесі ашылды. Түрлі халықаралық байқаулардың лауреаты, Бүкілодақтық мемлекеттік кинематографистер институтының түлегі Ғали Мырзашев американдық өнер әуесқойларының назарына «Уақыт жолдары» деген атпен өз туындыларының топтамасын ұсынды. Қазақстанмен бейтаныс американдық өнерсүйер қауым ұлттық мәдениеттің байлығы мен өзіндік бейнесіне бейжай қалмады.
4 жыл бұрын (2007) Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың қатысуымен елордадағы халықаралық республикалық қазақ-түрік лицейі салтанатты түрде ашылды.
Мектепте керемет жабдықталған спортзал, бассейн, конференц- және акт залдары, кабинеттерге мультимедиа жабдықтары орнатылған. Мектеп 1 000 оқушыға есептелген. Гуманитарлық сабақтары қазақ тілінде, ал техникалық сабақтар ағылшын тілінде өтеді. Орташа есеппен алғанда оқудың жылдық құны 4000 АҚШ доллары.
4 жыл бұрын (2007) Қазақстан тарихында тұңғыш рет Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев барлық қазақстандық оқушылар үшін «Жаңа Қазақстан - жаңа әлемде» интерактивті сабағын өткізді. On-line режимінде өткен сабаққа республика бойынша мыңдаған оқушылар қатысты.
2 жыл бұрын (2009) Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Жарлығымен Ақмола облысының Щучье ауданы Бурабай ауданы деп өзгертілді.
2 жыл бұрын (2009) Атырауда әлемдік мұнай индустриясы туралы бірінші қазақстандық «Мұнай: кеше, бүгін, ертең» атты кітаптың таныстырылымы өтті.
Осы ғылыми-танымал басылым мұнай туралы ғаламдық, әлемдік ауқымда біздің еліміздегі көмірсутек ресурстарын өнеркәсіптік өндірудің ғасырлық тарихын қамтитын қазақстандық автормен жазылған энциклопедиялық сипаттағы бірінші зерттеу жұмысы болып табылады.
Авторы - экономика ғылымдарының докторы, профессор, Минералдық ресурстар халықаралық академиясының, Халықаралық инженерлік академиясының және Еуразия экономикалық академиясының академигі Равиль Тәжіқараұлы Шырдабаев. Әр түрлі уақытта Украинада және Молдовада елші, Атырау облысы әкімшілігінің басшысы, Тәуелсіз Қазақстанның мұнай және газ өнеркәсібінің тұңғыш министрі қызметтерін атқарған.
35 жыл бұрын (1976) Марс беті тұңғыш рет түрлі-түсті суретке түсірілді.
ЕСІМДЕР
60 жыл бұрын (1951) Шығыс Қазақстан облысы Энергетика және коммуналды шаруашылық басқармасының бастығы ШЕРУБАЕВ Айтқазы дүниеге келді.
Шығыс Қазақстан облысының Тарбағатай ауданында туған. Қарағанды политехникалық институтын бітірген. 1978-1980 жылдары - Шығысмашзауытының инженері, құрастырушысы, сектор меңгерушісі. 1980-1981 жылдары - Үлбі жылу желілері кәсіпорынының шебері, бастықтың міндетін атқарушы. 1981-1986 жылдары - Өскемен жылу желілері кәсіпорынының бас инженері. 1986-1988 жылдары - «Электросантехмонтаж» құрылыс басқармасының бастығы. 1988-1993 жылдары - Үлбі аудандық атқару комитетінің төрағасы, аудандық кеңестің төрағасы, аудан әкімдігінің басшысы. 1993-1997 жылдары - Өскемен қаласы әкімдігі басшысының, әкімінің бірінші орынбасары. 1997-2008 жылдары - Шығыс Қазақстан облыстық Еңбек, халықты еңбекпен қамту және әлеуметтік қорғау басқармасының бастығы, Шығыс Қазақстан облыстық Халықты еңбекпен қамту және әлеуметтік бағдарламаларды үйлестіру департаментінің директоры. Қазіргі қызметінде 2008 жылдың шілдесінен бастап істейді.
50 жыл бұрын (1961) «Астана» университетінің ректоры, заң ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері ОҢҒАРБАЕВ Еркін Әнуарұлы дүниеге келді.
Оңтүстік Қазақстан облысының Созақ ауданында туған. КСРО Ішкі істер министрлігі Қарағанды жоғары мектебін, КСРО Ішкі істер министрлігі Мәскеу жоғары мектебінің адъюнктурасын бітірген. Қарағанды жоғары мектебі комсомол комитетінің хатшысы, оқытушы, аға оқытушы доцент, бөлім бастығы қызметтерін атқарған. 1996-1997 жылдары - Қазақстан Республикасы Мемлекеттік тергеу комитетінің маңызды істер жөніндегі аға инспекторы. 1998-1999 жылдары - Қарағанды жоғары мектебі бастығының орынбасары. 1999-2000 жылдары - Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті Оқу орындары басқармасының бастығы, бас кеңесші. 2000-2003 жылдары - Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісі төрағасының кеңесшісі. 2003-2007 жылдары - Қазақ мемлекеттік заң академиясының - Қазақ мемлекеттік заң университетінің проректоры, бірінші проректоры, вице-президенті. 2007-2010 жылдары - Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің төрағасы. 2010 жылдың қаңтарынан «Парасат» «Ұлттық ғылыми-технологиялық холдингі» АҚ-ының басқарушы директоры - басқарма мүшесі болған. 2011 жылдан - қазіргі қызметінде істейді.
«Құрмет» орденімен, медальдармен марапатталған.
ҚЫРКҮЙЕКТІҢ 4-І, ЖЕКСЕНБІ
Мұнай-газ кешені қызметкерлерінің күні. Қазақстан Республикасы Президентінің 1998-інші жылғы қаңтардың 20-сындағы Жарлығына сәйкес қыркүйектің бірінші жексенбісінде атап өтіледі.
Қазақстан Республикасы Президентінің 2003 жылғы қарашаның 15-індегі Жарлығына сәйкес Қазақстан Республикасындағы кәсіби және басқа да мерекелердің тізімі бекітілді. Осы Жарлыққа сай Мұнай-газ кешені қызметкерлерінің күні - қыркүйек айының бірінші жексенбісі.
ЕСТЕ ҚАЛАР ОҚИҒАЛАР
58 жыл бұрын (1953) Қарағанды политехникалық институты ашылды. Қазіргі таңда аталмыш білім ордасы Қарағанды мемлекеттік техникалық университеті деп аталады. 2002 жылы Францияда Қазақстанның өнеркәсібіне арнайы мамандар даярлаудағы жоғары сапасы үшін Өнеркәсіпке жәрдемдесу қауымдастығының Алтын медаліне ие болды.
19 жыл бұрын (1992) Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің басылымы «Сақшы» газеті қазақ тілінде шыға бастады.
6 жыл бұрын (2005) Сеулде Қазақ мемлекеттік педагогикалық қыздар институты (ҚМПҚИ) мен Корея Республикасының Каннам университеті (КУ) арасында Академиялық алмасулар және ынтымақтастық туралы келісімге қол қойылды.
Каннам университеті Оңтүстік Кореяның мәртебелі оқу орындарының бірі. Бүгінгі таңда бұл жоғары оқу орны гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдарға мамандануда. Іргесі 1886 жылы қаланған Ихва білім ордасы - әлемдегі аса ірі университеттердің бірі болып табылады. Оның құрамында 14 колледж бар, 21 мың студент оқиды.
4 жыл бұрын (2007) елордадағы «Оберег» ұлттық-мәдени орталығының қолдау көрсетуімен Қазақстандағы украин диаспорасына арналған «Вести Украины» газетінің алғашқы саны жарық көрді.
Басылым айына екі рет, сенбі күндері 4 мың данамен өз оқырмандарына ұсынылады.
2 жыл бұрын (2009) Прагада Чех Республикасында Қазақстан халқының мәдениет күндері ресми түрде ашылды.
Ұйымдастырушысы - Қазақстан Республикасының Елшілігі, «Елім-ай» қазақстандық мәдениет орталығы, Ресей мәдениет орталығы.
Чех Республикасында Қазақстан халқының мәдениет күндері аясында біздің еліміз туралы деректі фильмдер көрсетілді, «Қазіргі Қазақстан» және «Елім-ай - төрт жыл» фотокөрмелері, «Қазақстан - Менің Отаным» балалар суретінің көрмесі болып өтті.
2 жыл бұрын (2009) Астанада «Самұрық-энерго» АҚ мен Біріккен Ұлттар Ұйымы Даму Бағдарламасы электр энергиясын алу үшін жаңартылатын энергия көздерін пайдалану, сондай-ақ Қазақстанда жел және күн электр стансаларын салу жобаларын жүзеге асыру бойынша ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойды.
Меморандум бойынша, тараптардың жұмысы Қазақстанда аталған энергетиканың техникалық базасына ұсыныстар жасауға, қажетті талдау шараларын жүргізуге бағытталатын болады, енді Жоңғар қақпасы ауданында, Шелек дәлізінде, Форт-Шевченко аумағында жел электр стансалары құрылысының техникалық-экономикалық негіздемесі дайындалмақ.
2 жыл бұрын (2009) Астана қаласының ескі орталық алаңынан «Халықтар достастығы 2009» ұранымен V халықаралық автожорық сапарға аттанды. Автокөліктер Астана-Бурабай-Көкшетау-Қостанай-Ақтөбе-Орал бағыттарымен жалпы ұзындығы 2086 шақырым жолды еңсеретін болады. Автожорықты орайластырып, ұйымдастырған «Mercur auto» компаниясы мен Volkswagen AG концерні.
40 жыл бұрын (1971) Аляска тауларына «Боинг - 727» ұшағы соқтығысып, апат салдарынан 110 адам көз жұмды.
20 жыл бұрын (1991) Қырымның мемлекеттік егемендігі туралы декларация қабылданды.
20 жыл бұрын (1991) Екатеринбург қаласы тарихи атауын қайта алды. Қаланың іргетасы В.Татищевтің бастамасымен 1723 жылы металлургиялық зауыт құрылысының басталуына орай қаланып, императрица Екатерина біріншінің құрметіне аталған.
ЕСІМДЕР
90 жыл бұрын (1921-1997) қоғам және мемлекет қайраткері, Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты СИТЬКО Александр Тимофеевич дүниеге келді.
Ресей Федерациясының Алтай аймағында туған. Томск мемлекеттік университетін бітірген. 1950-1970 жылдары - Орталық Қазақстан геологиялық басқармасының бас инженері, геологиялық барлау партиясының бастығы, бөлім бастығы, басқарма бастығы. 1971-1974 жылдары - Қазақ КСР Геология министрі. 1974-1981 жылдары - Қазақ КСР Мемлекеттік жоспарлау комитеті төрағасының орынбасары. 1982 жылы зейнет демалысына шығып, Республикалық геологиялық қоры бастығы қызметін атқарған.
Ленин, Қазан төңкерісі ордендерімен, медальдармен марапатталған.