«Шыңғыс хан мазары табылды ма?» - баспасөзге шолу

АСТАНА. ҚазАқпарат - «ҚазАқпарат» халықаралық ақпараттық агенттігі 24 наурыз, бейсенбі күні жарық көрген республикалық бұқаралық ақпарат құралдарындағы өзекті мақалаларға шолуды ұсынады.

Бүгін «Егемен Қазақстан» газеті 1941-1945 жылдардағы соғыстың зардабын, қасіретін суреттеген мақаласы «Жеңіс жауынгерлері» деген айдармен шықты. «Мезгіл өтіп, араға қанша уақыт салса да, адам санасында өшпестей із қалдыратын кезеңдер болады. Солардың бірі - сұрапыл соғыс, оның тартқызған залалы мен зардабы, әкелген қайғысы мен қасіреті. Ал сол майдан даласында жүріп, ел-жерін қорғау үшін қарсыласымен бетпе-бет келіп, ерліктің ерен үлгісін көрсеткен азаматтар қандай құрметке болса да лайық»,-дей келе басылым қазақтың қос батыр ұлы - Сарқытқажы Әбішев пен Мейірбек қарт туралы жазады.«Сарқытқажы Әбішев 1918 жылы қазіргі Шығыс Қазақстан, бұ­рынғы Семей облы­сы­ның Аягөз ауданында қарапайым шаруа от­басында дүниеге келген. 1936 жылы Көк­пекті ауданы әскери комиссариатының арнайы шақыртуымен Қызыл Армия құрамына алынады. Бұдан кейін әскери училищеге жіберіліп, оны 1940 жылы тәмамдап шығады.Ол 1941 жылғы майдан даласындағы жауынгерлік қыз­метін атты әскери полкіндегі взвод командирі болып бас­тайды. 1942 жылы болған барлау және тұтқиылдан шабуыл жасау іс-қимылдары барысында Сарқытқажы Әбішев бастаған жауынгерлер жаудың мықтап бекінген шебін бұзып өтіп, ондаған дұшпанның көзін жояды. Көптеген фашистерді тұтқынға алып, қарсыласушы жақтың жасы­рынған және паналаған жерлерін тас-талқан етеді. Батальон штабы командирінің көмекшісі болған кезінде Сарқытқажы Әбішев басшылық тарапынан түскен әрбір тапсырманы дер уақытында, сондай-ақ, асқан жауапкершілікпен әрі ыждаһаттылықпен орындауға бар күшін салады. Оның бұл еңбегі еш кетпей, «Ерлігі үшін» медаліне ұсынылады. Сұрапыл соғыс аяқталғанда оған капитан шені беріледі»,-деп жазады басылым. Бұл туралы толығырақ «Егемен Қазақстан» газетінің бүгінгі санында жарық көрген «Жеңіс жауынгерлері» атты мақаладан оқи аласыздар.

Бас басылым сондай-ақ бүгін әлемге танымал актер Жерар Депардьеге қазақ тілінен аудармашы болған Қазақстанның тумасы - Андрей есімді орыс баласы туралы жазады. «Француздың белгілі актері Жерар Депардьенің аудармашысы Андрей Иванов қазақ тілін Францияда жү­ріп-ақ үйренген болып шықты. Рас, Андрей Қазақ­­станның тумасы екен. Өскемен қаласында туып-өскен ол бұдан 7 жыл бұрын Па­рижге барып тұрақ­тапты. Бір қызығы, Қазақ­станда жүрген кезінде назар аудармаған тірлігі - қазақ тілін үйренуді ол осында келгеннен соң қолға алған. Андрей бала жасында музыкант болуды армандапты, бірақ негізгі кәсібі аудармашылық болып шыққан. Қазақ халықаралық қатынастар университетіне құжат тапсырады. Ақырында оқуға түсіп те кетеді.

Ал Парижге келгеннен кейін француздың Софи Марсо, Жерар Депардье, Кристофер Ламберт, Эммануэль Беар, Патрисия Каас, Мирей Матье, Мэтт Покора сынды өнер жұлдыздарының, сондай-ақ, боксшы Майк Тайсонның жаттықтырушысы Кевини Рунидің аудармашысы болған екен. Бұл туралы толығырақ «Егемен Қазақстан» газетінің бүгінгі санында жарық көрген «Депардьеге аудармашы болған» атты мақаладан оқи аласыздар.

***

«Айқын» газеті бүгін қазақ халқына алғысы шексіз грек байкері туралы жазады. «Әрине, Тәуелсіздіктің алғашқы жыл­дарында Қазақстандағы грек­тер­дің саны қазіргіге қарағанда әл­деқайда көп болды. Кейін миллион­ға жуық қазақ қандастардың ата­­­­­ме­кенге оралғаны секілді, 90-жылдары гректер де Грекияға лек-легімен қайт­ты: бұл елде өткен ғасырдың 80-90-жылдарында оралмандарға ар­налған төл бағдарламасы болған.
Кезінде бізден көшіп кеткен грек­тер Грекияға тастай батып, су­дай сіңбей, бір жерге шоғырланып, жи­нақы өмір сүруде. Афинаның айналасында «Мениди» деп атала­тын «қа­зақстандық гректердің» тұ­тас ау­даны қалыптасты. Бір жылдары, тіпті біздің бұрынғы отан­да­сымыз осы ауданды басқарып, мэрі болды.
Менің білуімше, елімізде бүгінде 20 мыңдай ғана грек қалды. Алматы облысындағы Панфилов кентінде біраз грек тұрады, темекі өсіреді. Бұл поселкедегі тұрғындардың бар­лығы да - кеңес тұсында репрес­сия­ға ұшырағандар, қазақ халқы­ның қонақжайлылығы мен мейір­бан­ды­ғы арқасында аман қалғандар. Жал­пы алғанда, 32 этнос өмір сүруде. Оларды тегіс қамту үшін біз мере­ке­лік шараны жергілікті стадионда өт­кізуді дәстүрге айналдырдық. «Біз - қазақстандықтармыз!» ұранымен өте­тін осы шаттық-думанда қазақ­тың, гректің және басқа да ұлт өкіл­дерінің ән мен күйі төгіледі, әуен әралуандылығымен жанды баурай­ды»,-деп жазған басылым грек ұлтының азаматы, «Элефтерия» гректер қоғамының төрағасы Георгий Иорданидің сөзін. Сұхбаттың толық нұсқасын «Айқын» газетінің бүгінгі санынан («Грек байкері қазақ халқына разы») оқи аласыздар.

Бірнеше күннен бері әлемнің, әсіресе, Азиядағы елдердің бұқаралық ақпарат құралдары «Шыңғыс ханның мазары табылды» деген ақпаратты жарыса жариялауда. Жапонияның «Киодо Цусин» агенттігі Жапония ғылым орталығымен біріге отырып, аса қызықты мәлімдеме жасады. «Моңғолиядағы Бұрқан Қалдұн тауында ұзақ жылдар бойы жұмыс істеген экспедиция қорытындысы бойынша Моңғолияның солтүстік-шығысынан Шыңғыс ханның мазары табылды» делінген мәлімдемеде. «Айқын» газетінің жазуынша, «бұл экспедиция 1990 жылдан бері үш кезеңмен ұйымдастырылды. Экспе­диция жұмысына АҚШ-тың - НАСА, Жапонияның GVC ғарышты зерттеу ор­талықтары да атсалысқан. Мыңдаған метр тереңдіктегі жер қатпарын көре ала­тын LCI дүрбісінің көмегімен ұлы қа­ғанның мүрдесі мың шаршы метр ау­мақты алып жатқан орынға қойыл­ғаны анықталған. Мазарда 8 бөлме бар. Ортаңғы бөлмеде Шыңғыс қаған кіндік тұсына өз таңбасын ұстаған бойында қойылыпты. Аяғының екі тұсына арыс­танның мүсіні, басына самғап бара жат­қан сұңқар құс қойылған. Қаған мүр­десінің оң жағына сегіз боз ат, ай­на­ласына асыл заттар, ертоқым, жү­ген, басқа да ат әбзелдері орна­лас­ты­рыл­ған. Ма­зар­да басқа да батырлар мен ханым­дар­дың мүрдесі бар екенін ар­найы ас­пап анықтаған.Кім біледі, бұған дейін де Шыңғыс хан­ның мазарын таптық делінген бір­неше мәлімдеме жасалған. Бірақ еш­қай­сысы расталмаған-ды. Бұл жолғысы қалай болар екен? Жақында әлем ға­лым­дарының арнайы кеңесі құрылып, Моң­ғолия өкіметінен мүрдеге қазу жұ­м­ысын жүргізу туралы рұқсат алу ша­ра­лары қарастырылмақ көрінеді»,-деп жазады басылым. Бұл туралы «Айқын» газетінің бүгінгі нөмірінде шыққан «Шыңғыс хан мазары табылды ма?» атты мақаладан оқи аласыздар.