ЖЕҢІСКЕ ДЕЙІН 29 КҮН: КСРО Австриядағы неміс-фашист басқыншылары режімінің жойылғанын жариялады

АСТАНА. ҚазАқпарат - Осыдан 70 жыл бұрын, 1945 жылы 10 сәуірде ҰОС-ның 1389-шы күні болған. Жеңіске дейін 29 күн қалды. «ҚазАқпарат» ХАА оқырмандар назарына сол кездегі жылнаманы ұсынады.

1945 жыл 10 сәуір Қабыловтар жанұясы үшін қайғылы күн болды. Бұл күні Кенигсберг үшін шайқаста ерлігімен ерекшеленген Кеңес Одағының Батыры Төлен Қабылов Юдиттен ауданында (қазір Калининград қаласының Менделеев ауданы) ол күші басым қарсыласқа қарсы шабуыл кезінде жаудың машинасын гранатамен жарып, өзі де көз жұмды.

Т.Қабылов 1917 жылы қазіргі Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданындағы Асы-саға ауылында шаруалар отбасында дүниеге келген. Ерте жетім қалған бала үлкен әпкесінің үйінде тәрбиеленген. Алматыдағы курстарды аяқтап болған соң туған ауылында есепші болып жұмыс атқарған.

Төлен Қызыл әскерге 1942 жылы шақыртылды. Сол жылы мамыр айында майданға аттанды. Сталинград түбінде, Дон және солтүстік жағалаудағы Украинада, Прибалтикада шайқасты. 1945 жылдың көктеміне қарай сержант Қабылов 24-ші гвардиялық атқыштар дивизиясының 72-ші гвардиялық атқыштар полкіне басшылық еткен. Кенигсберг (Калининград) қаласын жаулап алу кезінде ерлік көрсетті.

1945 жылы 8 сәуірде Кенигсбергті (Калининград) жаулап алу кезінде сержант Қабылов гвардиясының бөлімшесі алғашқылардың бірі болып қалаға оңтүстіктен шабуыл жасаған бөлімдерге қосылды. Даладағы ұрыста Қабылов өзі гранатамен жау пулемётін жойып, қоян-қолтық ұрыста ерекшеленді.

Чкаловск кентінде (Калининград маңында) жерленді.

КСРО Жоғарғы Кеңес Президиумының 1945 жылғы 19 сәуірдегі бұйрығымен басқарма тапсырмаларын үздік орындағаны және ерлік көрсеткені үшін сержант Қабылов Төленге Кеңес Одағының Батыры атағы берілді.

1945 жыл 10 сәуір, Солтүстік Қазақстан мемлекеттік мұрағатының ақпаратынша, КСРО Жоғарғы Кеңесінің Президиумы солтүстікқазақстандық, атты барлаушылар взводының командирі гвардияның аға сержанты Филипп Нижуринге ол көз жұмғаннан кейін Кеңес Одағының Батыры атағын берді.

Филипп Нижурин 1913 жылы Ефремов ауылында (қазіргі Ақмола облысы) туған. Әскерге шақыртылғанға дейін бухгалтер болып жұмыс істеген. 1941 жылдың маусымында Нижурин Қызыл әскер қатарына шақыртылды. Сол жылы ҰОС майданына аттанды. 1945 жылдың қаңтарына қарай аға сержант Филипп Нижурин 1-ші Украина майданының 52-ші армия 214 атқыштар дивизиясы 302-ші жеке барлау ротасының атты взводын басқарды. Польшаны азат ету кезінде ерекшеленді. 1945 жылы 25 қаңтарда Нижурин взводы Ланге кенті маңынан Вроцлавтан оңтүстік-шығысқа қарай Одерге бірінші шығып, өту бойынша барлау жасаған. Кейін батыс жағалауға шығып, плацдармды басып алып, оны негізгі күш өткенге дейін ұстаған. 1945 жылы 3 наурызда Нижурин шайқаста қаза тапты. Болеславец қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 9 шақырым жерде орналасқан Оттендорф ауылында жерленді.

10 сәуірде Үшінші Украина фронтының әскері Венадағы даладағы ұрысты жалғастырып, Дунай каналының батыс жағалауында орналасқан қалалық аудандардың барлығын жаудан азат етті. Франц Иосиф вокзалын, гарнизондық госпитальды, кавалериялық казармаларды, ғылым академиясы мен өзге де ғимараттарды жаулап алған солтүстік-батыс пен оңтүстік-батыстан шабуыл жасаған кеңес бөлімдері қала орталығында қосылды. Үшінші Украина фронтын басқарған маршал Толбухин Венаны және Австрияның өзге де елді мекендерін минасыздандыру бұйрығын берді.

Бұл күні КСРО үкіметі Австрияға қатысты мәлімдеме жасады. «Кеңес үкіметі австриялық аумақтың бір бөлігін алуды немесе Австриядағы әлеуметтік құрылымды өзгертуді көздемейді... Ол неміс-фашистік басқыншық режімін жоюға және Австриядағы демократиялық тәртіп пен мекемелерді қалпына келтіруге көмектеседі».

Бұл кезде, Чехословакияда Братиславадан солтүстік-шығысқа қарай Екінші Украина майданының әскері Ваг өзеніне шығып, Тренчин қаласының маңында екі жақтан неміс гарнизонын өзенге қарай ығыстырды. Түске қарай қала фашистерден босатылды.

Жеңіске дейін 29 күн қалды.