Орталық Азия жаһандық логистикадағы орнын нығайтып келеді - еуропалық сарапшы
АСТАНА.KAZINFORM - Орталық Азия геосаяси жағдайдың өзгеруіне байланысты жаһандық байланыс пен сауда жүйесіндегі маңыздылығын тез арттырып келеді. Мұндай пікірді Германияның Маршалл қорының сарапшысы Кадри Тастан білдірді, деп хабарлайды Kazinform агенттігінің Лондондағы тілшісі.
Сейсенбі күні британдық Chatham House сараптамалық орталығында өткен «Жаңа Еуразиялық шахмат тақтасы: күш, байланыс және стратегиялық ресурстар» атты сарапшылар панелінде сөйлеген сөзінде Кадри Тастан негізгі өзгерістер сыртқы факторлармен және аймақтың жаһандық архитектурадағы жаңа рөлімен байланысты екенін атап өтті.
- Бүгінде Орталық Азия әлдеқайда маңызды - оның географиясы өзгергендіктен емес, аймақтың айналасындағы геосаяси жағдай түбегейлі өзгергендіктен, - деп атап өтті сарапшы.
Оның айтуынша, аймақ біртіндеп жаһандық инфрақұрылым мен логистиканың маңызды элементіне айналып келеді.
- Оған қызығушылық жаңалық емес - ол ұзақ уақыттан бері бар, әсіресе ресурстар тұрғысынанғ. Бірақ жаңалық - бұл аймақ, әсіресе бағыттар, байланыс жүйелері, инфрақұрылым және т.б. салаларда стратегиялық хабқа айналуда», - деп түсіндірді спикер.
Қадри Тастан сонымен қатар Орталық Азияның қазіргі заманғы жаһандық саясат пен экономикадағы рөліндегі негізгі өзгерістерді көрсететін бірқатар мәселелерді тұжырымдады.
- Бүгінде геосаясат пен геоэкономика толығымен бір-бірімен тығыз байланысты. Байланыс та, инфрақұрылым да, сауда да - енді бейтарап емес. Геосаясат мұнда үлкен рөл атқарады. Жеткізу тізбектері енді жаһанданудың бастапқы кезіндегідей емес. Біз бұл туралы сол кезде ойламаған шығармыз, бірақ бүгінде жеткізу тізбектері қауіпсіздік, бақылау және тіпті санкциялармен жаңарып келеді, - деп атап өтті ол.
Ол сондай-ақ аймақтың логистикалық әлеуетіне назар аударып, оның құрлықтар арасындағы байланыстырушы рөлін атап өтті. Осыған байланысты ол қақтығыс аймақтарын айналып өтіп, көптеген заманауи қиындықтарды шешетін Орта дәліз деп аталатын Транскаспий халықаралық көлік бағытының маңыздылығының артып келе жатқанын атап өтті.
- Орталық Азия енді бізді тек энергетикалық ресурстарымен ғана қызықтырмайды. Аймақ маңызды буынға айналып келеді — ол Еуропаны Азиямен, ал Еуропаны Оңтүстік Кавказ арқылы Орталық Азиямен тікелей байланыстырады. Мұның бәрі біз өмір сүріп жатқан жаһандық жағдайлармен, сондай-ақ жаһандық жеткізу тізбектеріндегі үзілістермен байланысты. Бұл әсіресе Иранға қатысты жақында болған қақтығыс және теңіздегі тұйықталу нүктелерінде болып жатқан үзілістер аясында қатты байқалады, - деп атап өтті спикер.
Кадри Тастан сонымен қатар Орталық Азияның маңызды шикізатына деген қызығушылықты атап өтті.
- Аймақта стратегиялық минералдардың айтарлықтай қоры бар. Атап айтқанда, Еуропалық Одақ жеткізілімдерді әртараптандыруға және бұл салада Қытайға тәуелділікті азайтуға тырысады. Ал Орталық Азия мұнда маңызды рөл атқаратын болады, - деп қосты ол.
Сонымен қатар, Кадри Тастан Әзербайжан мен Армения, сондай-ақ Армения мен Түркия арасындағы қарым-қатынастардың қалыпқа келуін қоса алғанда, оң өзгерістерге қарамастан, Орта дәліз бойындағы тұрақты шектеулер мен кедергілерді атап өтті.
Ол Орта дәлізді қолданыстағы бағыттарды алмастырушы емес, толықтырушы ретінде қарастыру керектігін атап өтті.
Қорытындылай келе, Тастан Орталық Азия елдерінің жаһандық экономикада белсенді рөл атқаруға деген ұмтылысын атап өтті.
- Соңында, Орталық Азия елдері Қытай мен Еуропа арасындағы сауда үшін тек транзиттік дәліз болғысы келмейтінін түсіну маңызды. Олар әлдеқайда маңызды рөл атқаруға - жаһандық жеткізу тізбегінің толыққанды бөлігіне айналуға ұмтылады, - деп қорытындылады ол.
Бұған дейін Ормуз бұғазының жабылуы «Орта дәлізге» сұранысты арттырып отырғанын хабарлаған едік.
