ЕСІМДЕР
Қостанай облысының Қарабалық ауданында туған. Қазақ мемлекеттік университетін, КСРО Ғылым академиясының Сібір бөлімшесі Тарих, филология және философия институтының (Новосібір) аспирантурасын бітірген. 1979-1999 жылдары - Ш.Уәлиханов атындағы Тарих, археология және этнография институтының кіші және аға ғылыми қызметкері, директордың орынбасары. 1999-2008 жылдары әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті археология және этнология кафедрасының профессоры, тарих факультетінің деканы қызметтерін атқарған. Ғалымның негізгі ғылыми еңбектері Қазақстан мен оған іргелес аймақтардағы палеолит мәселелеріне арналған. 250-ге жуық ғылыми еңбектің, соның ішінде 22 монографияның, жоғары оқу орындары мен мектеп оқулықтарының авторы. Ғылыми ізденістеріне Еуразияның ежелгі мәдениет тарихы, Қазақстан аумағында адамның алғашқы қоныстануы, оның материалдық мәдениеті, ежелгі этникалық байланыстар мен миграция мәселелері кіреді. Ғалым әлемге әйгілі болған Қазақстан аумағындағы ежелгі ескерткіштерді (Қызылтау, Саяқ, Шоқтас, Қошқорған, Ембі, Өзен, т.б.) алғашқы ашушылардың бірі. 1992 жылдан бастап біріккен Казақстан - Ресей кешенді археологиялық экспедициясын басқаруға тікелей ат салысты. Нақты археологиялық мәліметтер негізінде Қазақстан аумағын адам баласы бұдан 1 миллион жыл бұрын мекендегенін дәлелдеді.
Алматы облысы Қаратал ауданында туған. Ілияс Жансүгіров атындағы Жетісу мемлекеттік университетін бітірген. 1989 жылдан Қазақстан Ұлттық құрамасының мүшесі болды. Жастар арасындағы әлем біріншілігінің (Австрия, 1988) қола, КСРО жастар ойындарының (Запорожье, 1989) күміс жүлдегері, КСРО Кубогінің (Тбилиси, 1990) жеңімпазы, КСРО чемпионы (Гомель, 1990), ТМД елдері чемпионатының (Мәскеу, 1992) қола жүлдегері, Азия ойындарының (Хиросима, Жапония, 1994) чемпионы, Азия Кубогі жарысының (Индонезия, 1995), Орта Азия ойындарының (Ташкент, 1995) жеңімпазы, 26-Олимпиада ойындарының (АҚШ, Атланта, 1996) қола, Әлем чемпионатының (Красноярск, РФ,1997) қола жүлдегері, Орта Азия ойындарының (Алматы, 1997), Шығыс Азия ойындарының (Пусан, Корея, 1997 және Осака, Жапония, 2001), Азия (Ташкент, 1999) чемпионы болып, бірнеше дүркін Халықаралық турнирлердің жеңімпазы атанған. 1991-2003 жылдары - Талдықорған қаласының олимпиадалық резервтегі мамандандырылған балалар мен жасөспірімдер спорт мектебінің оқытушысы-жаттықтырушысы. 1997-2004 жылдары - Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрлігі Штаттық Ұлттық командалар дирекциясының спортшы-нұсқаушысы. 1996-2004 жылдары - еркін күрестен Қазақстан Республикасы Ұлттық құрама командасының капитаны. 2005-2007 жылдары Алматы облысы еркін және грек-рим күресі федерациясының вице-президенті қызметтерін атқарған.
І дәрежелі «Айбын» орденімен марапатталған.
Бұрынғы Талдықорған облысында туған. Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетін, «Тұран» университетін, «тарих және қоғамтану пәнінің оқытушысы», «заңгер» мамандығы бойынша бітірген.
Еңбек жолын 1994 жылы Алматы облысы Үштөбе қаласы «Самал» шағын кәсіпорнының директоры болып бастаған. Түрлі жылдары әртүрлі мемлекеттік қызметтерді атқарған. 2009-2013 жылдары Ақмола облысы Бурабай ауданы әкімінің орынбасары болған. 2013-2017 жылдары Солтүстік Қазақстан облысы Темірязев ауданының әкімі болып жұмыс істеген. 2017 жылы ҚР Президент әкімшілігі Мемлекеттік бақылау және аумақтық-ұйымдастыру жұмысы бөлімінің мемлекеттік инспекторы.
Қазіргі қызметінде – 2021 жылдың шілдесінен.
1996 жылы Қ.А.Яссауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетін тәмамдаған.
Еңбек жолы: Оңтүстік Қазақстан облысы «Даул» фирмасының заңгері (1996-1997), Оңтүстік Қазақстан Облысы бас ІІБ қызмет көрсетуші персоналының және ХОЗО күзетінің полицейі (1997-1998), ОҚО Әділет басқармасы № 3 мемлекеттік нотариат кеңсесінің мемлекеттік нотариусының көмекшісі (1998), ОҚО Әділет басқармасы соттардың жұмысын ұйымдастыру бөлімінің жетекші маман-консультанты, жетекші маманы (1998-2001), ОҚО сот әкімшілігі жөніндегі комитетінің ОҚО Соттар әкімшісінің бас маманы (2001-2003), ҚР Жоғарғы Соты жанындағы Сот әкімшілігі комитетінің Астана қаласы Соттар әкімшісінің бас маманы, соттар қызметін ұйымдастыру бөлімінің бастығы (2003-2004), Қостанай облысы Лисаков қалалық сотының судьясы (2004-2010), Қостанай облысының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотының судьясы (2010-2014), Астана қаласы № 2 Алматы ауданы аудандық соты судьясы (2014-2018), Нұр-Сұлтан қаласы № 2 «Байқоңыр» ауданы сотының судьясы (2018 жылдан бастап).
Атқаратын лауазымында - 2020 жылғы желтоқсаннан бастап.