ЕСІМДЕР
Ұялықұм ауылында (Батыс Қазақстан облысы, Жанғала (Жаңақала) ауданы) туған.
Жаңақазандағы С.Киров атындағы Қамысты-Самар мектебінде оқыған. Кішкентай домбырашы Шамғон он жасында облыстық олимпиаданың, жиырма жасында республикалық домбырашылар байқауының жеңімпазы атанды.
Алматыдағы Құрманғазы атындағы қазақ консерваториясының халық аспаптар факультетінде домбыра класы бойынша Қазақ КСР халық әртісі Қ.Жантілеуовтен білім алған, И.Лесманнан скрипка класын және А.Жұбанов пен доцент Л.Шаргородскийден дирижерлық сыныбын оқыды. 1964 жылы Ленинград консерваториясының опера және симфониялық дирижерлік факультетін бітірген.
1952 жылдан бастап Құрманғазы атындағы қазақ мемлекеттік халық аспаптар оркестрінің негізін қалаушы А.Жұбановтың орнына оркестрдің көркемдік жетекшісі және бас дирижері болып тағайындалды.
1953 жылы Бухарестте өткен IV Бүкіләлемдік жастар мен студенттер фестивалінде оркестр алтын медальға ие болды. Дирижер әрі ұйымдастырушы Ш.Қажғалиевтің кәсіби шеберлігі алтын қорға енген ұлттық музыка классиктерін, Құрманғазы мен Дәулеткерейден бастап Дина Нұрпейісова мен Сүгірге дейінгі халық композиторларының күйлерін тереңірек зерделеу арқылы оркестр репертуарын айтарлықтай жақсартуға мүмкіндік берді. Ұжымда Дина Нұрпейісовадан Майра Мұхамедқызына дейін Қазақстанның бүкіл музыкалық және халықтық элитасы қалыптасты.
Оның жетекшілігімен оркестр М.Глинка, Л.Бетховен, В.Моцарт, Г.Берлиоз, П.Чайковский, С.Рахманинов, С.Прокофьев, А.Хачатурян, Д.Шостакович, А.Жұбанов, М. Төлебаев, Ғ.Жұбанова, С.Мұхамеджанованың шығармаларын орындады.
Сонымен бірге фольклортанушы Болат Сарыбаевтың көмегімен оркестрге көбісі жоғалып кеткен немесе ұмыт болған нағыз халық аспаптарын жинады. Әуесқойлар оркестрде сәтті қолданылған қазақтың 9 музыкалық аспабын тауып, қалпына келтірді.
Оқу репертуарының ондаған әдістемелік бағдарламалары мен оқу құралдары жасалды. Ол халық аспаптар оркестріне қазақ, орыс, шетел композиторларының 200-ден астам шығармасын өңдеп, Ахмет Жұбановтың шығармашылық мұрасынан 20 күйдің партитурасын жазды.
Оркестр көптеген халықаралық және республикалық форумдардың, фестивальдердің, байқаулардың, онкүндіктердің, мерекелердің, стендтердің, конференциялардың қатысушысы болды. Ол тек өз республикасында және бүкіл КСРО-да, кейінірек ТМД елдерінде ғана емес, сонымен қатар шетелде - Польшада, Румынияда, Венгрияда, Чехословакияда, Германияда, Францияда, Швецияда, Финляндияда, Данияда, Португалияда, Италияда, Үндістанда, Ауғанстанда, Қытайда және т.б. өнер көрсетті.
1968-1971 жылдары Қазақ КСР Мемлекеттік симфониялық оркестрінің жетекшісі болды. 1971 жылдан бастап қайтадан Құрманғазы атындағы қазақ мемлекеттік халық аспаптар оркестрінің жетекшісі қызметін атқарды.
1970 жылдан Құрманғазы атындағы қазақ мемлекеттік консерваториясында оқытушылық қызметпен айналысты. (1980 жылдан - профессор).
1992 жылдан Тәттімбет атындағы Қарағанды академиялық халық аспаптар оркестрінің көркемдік жетекшісі. Жарты ғасырлық өнер тәжірибесін өзіне сеніп тапсырылған ұжымның кәсіби мәдениеті мен орындаушылық шеберлігін арттыруға жұмсады. Сонымен Республиканың музыкалық тәжірибесінде алғаш рет концерттік қойылымда халық оркестрінің сүйемелдеуімен «Абай» және «Қыз Жібек» опералары пайда болды.
Марапаттары мен атақтары: Қазақ КСР халық әртісі (1967), КСРО халық әртісі (1985), Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығы (1982), Еңбек Қызыл Ту ордені (1959), Халықтар достығы ордендері (1959). 1981 ж.), «Құрмет белгісі», «Парасат» (1997 ж.), «Отан» (2007 ж.), Орал қаласының Құрметті азаматы.
Оңтүстік Қазақстан облысында туған. В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтын инженер-металлург (1974); Минск қаласындағы КСРО Мемлекеттік Қауіпсіздік Комитетінің Жоғары курстарын (1978) бітірген.
Еңбек жолы: Бестөбе байыту фабрикасының шебері, «Қазалтын» комбинаты «Юбилейный» кенішінің ТББ бастығы (1974-1975); Шымкент қорғасын зауытының аппаратшысы (1976-1977); Шымкент облысы бойынша Мемлекеттік Қауіпсіздік Комитеті басқармасының жедел уәкілі, аға жедел уәкілі, бөлімше бастығы (1978-1989); Гурьев облысы бойынша МҚК басқарма бөлімшесі бастығының орынбасары (1989-1991); Шымкент қорғасын-мырыш комбинатының 1989-1991); Оңтүстік қазақстан облысы бойынша ҰҚК басқармасы бастығының орынбасары (1994-1995); ҰҚК Ақмола облысы бойынша басқармасының бастығы (1995-1997); ҰҚК Ақмола (Астана) қаласы және Ақмола облысы бойынша департаментінің бастығы (1997-1999); ҰҚК Астана қаласы бойынша департаментінің бастығы (1999-2001); Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті төрағасының орынбасары (2001-2007); ҚР ҰҚК Атырау облысы бойынша департаментінің бастығы (03.2007-08.2007); IV сайланған Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты, Халықаралық істер, қорғаныс және қауіпсіздік комитетінің мүшесі (2007-2011).
2-дәрежелі «Даңқ» орденімен (2005); 17 медальмен марапатталған.
Павлодар қаласында туған. Павлодар индустриялық институтын бітірген. Институтты бітіргеннен кейін «Павлодартұрғынүйқұрылыс» тресі үй салу комбинатының шебері, Екібастұз қалалық партия комитетінің нұсқаушысы болып жұмыс істеді. 1987-1991 жылдары - Екібастұз қалалық атқару комитеті төрағасының орынбасары.
1991-1992 жылдары - «Екібастұзтұрғынүйөнеркәсіпқұрылыс» тресінің басшысы. 1992-1993 жылдары - Екібастұз қалалық әкімдігінің басшысы. 1993-1997 жылдары - Павлодар облыстық әкімдігінің басшысы, әкімі. 1997-1999 жылдары - Солтүстік Қазақстан облысының әкімі. 1999-2001 жылдары - ҚР Премьер-Министрінің орынбасары, бірінші орынбасары. 2001-2003 жылдары - Павлодар облысының әкімі. 2003-2007 жылдары - Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі, Қазақстан Республикасы Қауіпсіздік кеңесінің мүшесі. 2007-2009 жылдары ҚР Қорғаныс министрі. 2010-2012 жылдары экологиялық энергетика саласындағы компания басшысы. 2012-2014 жылдары Еуразиялық экономикалық комиссияның Қазақстан тарапынан алқа мүшесі (министр).
Қазіргі қызметінде 2014 жылғы қарашадан бері. Экономика ғылымдарының докторы, Қазақстан Республикасы Минералдық ресурстар академиясының академигі, 3-ші, 2-ші дәрежелі «Барыс», «Құрмет белгісі» ордендерімен және медальдармен марапатталған.
Шығыс Қазақстан облысында туған. Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетін тележурналистика мамандығы бойынша бітірген. Іскерлік басқару магистрі. Осы жылдар ішінде «Астана», «Хабар 24», «Atameken Business Channel» телеарналарында бағдарлама жүргізушісі, «Аграрлық несие корпорациясы» АҚ, «Нұрсұлтан Назарбаев халықаралық әуежайы» АҚ баспасөз қызметінің жетекшісі қызметтерін атқарған.
«Қазақстан Республикасы Президентінің Телерадиокешені» КеАҚ киноөндіріс қызметін басқарды.
«Қазақстан конституциясына 25 жыл» және «ҚР Ақпарат саласының үздігі» мерекелік медальдарымен марапатталған.
2022 жылдың сәуір айынан бастап қазіргі қызметінде.
Қарағанды қаласында туған. Е.А. Бөкетов атындағы ҚарМУ-ді «Халықаралық экономикалық қатынастар» мамандығы бойынша тәмамдады. М.В. Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университеті жанындағы қайта даярлау институтында және Дүниежүзілік банктің Экономикалық даму институтында оқыды. 1999-2001 жылдар аралығында мемлекеттік органдарда сыртқы экономикалық байланыс саласында қызмет етті. 2002-2004 жылдар аралығында ҚР Премьер-Министрінің кеңсесі сыртқы байланыстар бөлімі меңгерушісінің орынбасары болды. 2004-2006 жылдар аралығында - ҚР Президенті Әкімшілігі сыртқы саясат орталығының бас инспекторы. 2006 жылы ҚР Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі аппаратының басшысы болды. 2006-2007 жылдарда - «Атамекен» кәсіпкерлер және жұмыс берушілер одағы басқармасы төрағасының орынбасары, басқарма төрағасының кеңесшісі. 2007-2010 жылдар аралығында - «Қазақтелеком» АҚ-ның сыртқы байланыстар жөніндегі атқарушы директоры. 2010 жылы «KAZNEX INVEST» экспорт және инвестициялар жөніндегі ұлттық агенттіктің Еуропа елдері бойынша өңірлік директоры. 2011 жылдың ақпан айынан бастап – ҚР Индустрия және жаңа технологиялар министрлігінің инвестициялар жөніндегі комитет төрағасының орынбасары. 2013-2014 жылдары Қазақстан Республикасы индустрия және жаңа технологиялар министрлігінің инвестиция жөніндегі комитетінің төрағасы, 2014-2016 жылдары Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Инвестиция комитетінің төрағасы. 2016-2018 жылдары - Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму вице-министрі. 2018 жылғы қаңтардан Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Инвестиция комитетінің төрағасы болды. 2019 жылдың мамырынан Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің айрықша тапсырмалар жөніндегі елшісі.
Солтүстік Қазақстан облысы Саумалкөл ауылында дүниеге келген. Е.А.Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетін (2003 жылы), Қазтұтынуодағы Қарағанды экономикалық университетін (2006 жылы) бітірген.
Еңбек жолы: Қарағанды қ. ІІБ Орталық полиция бөлімі анықтау бөлімінің анықтаушысы (2003-2004 жылдары); Қарағанды облысы ІІД Қазыбек би ауданы ІІБ тергеу бөлімінің тергеушісі (2004-2007 жылдары);
Қазақстан Республикасы ІІМ штабының аға инспекторы, ерекше тапсырмалар жөніндегі аға инспекторы, аса маңызды істер жөніндегі бас инспекторы (2007-2012 жылдары); Қазақстан Республикасы ІІМ штабының Ұйымдастыру-талдау жұмысы басқармасы, үйлестіру басқармасы бастығының орынбасары (2012-2014 жылдары);– Қазақстан Республикасы ІІМ штабының Ұйымдастыру-талдау жұмысы басқармасының бастығы (2014 -2017 жылдары); Қазақстан Республикасы ІІМ Штаб-департаменті бастығының орынбасары (2017-2020 жылдары).
Қазіргі қызметін 2020 жылдың ақпан айынан бастап атқарып келеді.
Әл-Фараби атындағы қазақ ұлттық университетін журналистика мамандығы бойынша бітірген.
Еңбек жолы: «Алматы» телеарнасының тілшісі (2010); «КТК» телеарнасы Ақпараттық бағдарламалар дирекциясының жетекші тілшісі (2010-2014); «Ел арна» телеарнасының «Бәрі де мүмкін» ток-шоуының редактор-жүргізушісі (2013-2014); «Qazaqstan» телеарнасының шетел азаматтарының қатысуымен «Сәлем Қазақстан» бағдарламасының жүргізушісі (2014); «Ұлттық өнім» бағдарламасының жүргізушісі, «Qazaqstan» телеарнасында экономика жаңалықтарының жүргізушісі (2014-2015); Алматы қаласындағы Оқушылар сарайы директорының бірінші орынбасары (2015); «Алматы» телеарнасының қазақ бөлімінің бас редакторы, «Алматы апталығы», «Өткір тіл» бағдарламаларының жүргізушісі (2015-2016); «Qazaqstan» телеарнасындағы «Мәселе», «Шаңырақ», «Ашық алаң» бағдарламаларының жүргізушісі (2017); «1001 тун» бағдарламасының жүргізушісі (2022).
VIII сайланған Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты, Әлеуметтік-мәдени даму комитетінің мүшесі (28.03.2023 ж. бастап).