БҰҰ бюджеті кіріс қаражаттың жетіспеушілігіне байланысты қатты қысымға ұшырады. Жалпы тұрақты бюджет және бейбітшілікті қолдау бюджеті қысқартылды және мүше мемлекеттерден жиналмаған жарналарға байланысты толық орындалмайды.
— Бейбітшілікті қолдау бюджетіне қатысты мүше мемлекеттер 5,1 миллиард долларлық бюджетті бекітті, бұл өткен жылмен салыстырғанда шамамен 550 миллион долларға немесе 9,7 пайызға аз, — деді Чандру Раманатан.
БҰҰ өкілі мандаттың өзгеруіне және 1100-ден астам азаматтық лауазымдардың қысқаруына байланысты бюджеттің нақты қысқаруы 14 пайызға немесе шамамен 752 миллион долларға бағаланғанын атап өтті.
Бюджеттің негізгі мәселесі тек оның көлемінде ғана емес, сонымен қатар қолма-қол ақша ағынындағы алшақтықта да: тіпті бекітілген шығындарды да уақытында толық қаржыландыру мүмкін емес.
Нәтижесінде, БҰҰ бюджеті «өтімділік тапшылығына» тап болды: формальды түрде ол бекітілген, бірақ іс жүзінде оны жүзеге асыру шектеулі.
Жаңа қаржылық реформа міндеттемелерді келесі жылға ауыстыру арқылы тапшылықтың нашарлауына жол бермейді, бірақ бюджет тұрақтылығы әлі де мүше мемлекеттер жарналарын уақтылы және толық төлеуіне байланысты.
Чандру Раманатан мүше мемлекеттер қабылдаған қаржылық реформа жағдайдың автоматты түрде нашарлауына жол бермегенін атап өтті: енді БҰҰ іс жүзінде алмаған қаражатты мемлекеттерге қайтаруға міндетті емес. Алайда, реформа негізгі мәселені шешпейді: ұйымның тұрақты жұмыс істеуі әлі де мүше мемлекеттердің қаржылық міндеттемелерін толық және уақтылы орындауына байланысты.
— Мысалы, желтоқсанда ақша тек толық төлегендерге ғана қайтарылды. Бұл қарапайым мысал, — деп атап өтті Чандру Раманатан.
БҰҰ Бас хатшысының көмекшісі БҰҰ-ның қаржылық жағдайы көбінесе екі ірі елдің — АҚШ пен Қытайдың жарналарын уақтылы төлеуіне байланысты екенін атап өтті. Оның айтуынша, Қытайдың тұрақты бюджеттік төлемдер бойынша 428 миллион доллар және бейбітшілікті қолдау бюджеттік төлемдер бойынша шамамен 65 миллион доллар қарызы бар. БҰҰ Қытайдың жыл соңына дейін өз міндеттемелерін толық орындайды деп күтеді, ал кейбір қаражат тамыз айының соңында немесе қыркүйек айында келеді.
— Біз бұл 428 миллион доллар қыркүйекте немесе одан ертерек төленеді деп күтеміз. Олар міндетті түрде толық соманы төлейді. Олар бізге бейбітшілікті қолдау үшін әлі де шамамен 65 миллион доллар қарыз, — деді Чандру Раманатан.
АҚШ-пен жағдай күрделірек. Жыл басында тұрақты бюджеттік берешегі шамамен 1,5 миллиард долларды құрады, 767 миллион доллар көлеміндегі жаңа жарналарды бағалаудан кейін бұл 2 миллиард доллардан асты. АҚШ тек шамамен 160 миллион доллар аударды. Демек, жалпы қарыз екі миллиард доллардан асады. Америка Құрама Штаттарынан тағы бір төлем жасалған жоқ, содан кейін қарыз шамамен 1,3-1,4 миллиард долларға дейін төмендеуі мүмкін. Жыл басында АҚШ-тың бейбітшілікті қолдау бюджеттік қарызы шамамен 995 миллион долларды құрады.
Америка шамамен 680 миллион доллар төледі. Жыл соңына дейін қарыз шамамен 1,7-1,8 миллиард долларды құрайды деп болжанды (жаңа жинақтарды ескере отырып).
БҰҰ өкілінің айтуынша, ұйымның қаржылық дағдарыссыз жұмысын жалғастыру мүмкіндігі АҚШ пен Қытайдан қаражат алуға байланысты. Бұл екі ел БҰҰ-ның тұрақты бюджетінің шамамен 42%-ын қамтамасыз етеді, сондықтан олардың төлемдерінің кешігуі қыркүйек айының басында өтімділіктің тапшылығына әкелуі мүмкін. Екі ел де жыл соңына дейін қаражат аударса да, ұйым жылды іс жүзінде қаржылық резервтерсіз аяқтайды.
Бұған дейін АҚШ пен Қытайдың жарналарын тоқтата тұруына байланысты БҰҰ банкроттыққа ұшырауы мүмкін екендігі хабарланған болатын.