2026 жылғы физиология және медицина саласындағы Нобель сыйлығы ғалымдар Карл Дейссерот, Петер Хегеман және Георг Нагельге «жарық арқылы басқарылатын иондық арналар мен оптогенетикаға қатысты жаңалықтары үшін» берілді. Лауреаттардың есімдері 5 қазанда, дүйсенбі күні Стокгольмде жарияланды.
– Петер Хегеман мен Георг Нагель бір жасушалы балдырдан таңғажайып ақуыз – арналық родопсинді ашты. Карл Дейссерот бұл ақуызды жүйке жасушаларын жарық арқылы басқаруға мүмкіндік беретін қосқышқа айналдырды. Лауреаттар неврологиядағы жаңа дәуірдің негізін қалады, – делінген Каролин институтының Нобель ассамблеясы таратқан хабарламада.
Институттың мәліметінше, оптогенетика – «тірі мида жүйке жасушаларының есте сақтау қабілетін, сезім мен мінез-құлықты қалай қалыптастыратынын көрсетуге» мүмкіндік беретін әдіс.
Петер Хегеман Берлиндегі Гумбольдт университетінде, ал Георг Нагель Вюрцбург университетінде (Германия) жұмыс істейді. Карл Дейссерот Ховард Хьюз атындағы медициналық институт пен Стэнфорд университетінде ғылыми қызмет атқарады.
Өткен жылдардағы медицина саласындағы Нобель сыйлығының лауреаттары
2025 жылы физиология және медицина саласындағы Нобель сыйлығы Мэри Э. Брунков, Фредерик Рамсделл және Шимон Сакагучиге берілді. Олар шеткері иммундық төзімділікке, яғни иммундық жүйенің аутоиммундық аурулардан қорғану қабілетіне, сондай-ақ қауіп төндірмейтін антигендер мен аллергендерге реакция бермеуіне қатысты жаңалықтар ашқан.
Бір жыл бұрын медицина саласындағы Нобель сыйлығын америкалық ғалымдар Виктор Амброс пен Гэри Равкан алды. Олар «микроРНҚ-ны ашқаны және оның гендер экспрессиясын транскрипциядан кейінгі реттеудегі рөлін зерттегені үшін» марапатталды.
2023 жылы осы саладағы Нобель сыйлығы АҚШ-тағы Пенсильвания университетінің ғалымдары Дрю Вайсман мен Каталин Карикоға берілді. Олардың еңбектері коронавирусқа қарсы мРНҚ вакциналарын әзірлеуге негіз болды.
2022 жылы медицина саласындағы Нобель сыйлығын швед биологы Сванте Паабо алды. Ол жойылып кеткен гоминидтердің геномы және адамның эволюциясы саласындағы жаңалықтары үшін лауреат атанды.
Нобель апталығы басталды
Физиология және медицина саласындағы сыйлық лауреаттарының есімдерін жариялау «Нобель апталығының» басталғанын білдіреді.
6 қазанда физика саласындағы Нобель сыйлығының, 7 қазанда химия саласындағы Нобель сыйлығының, 8 қазанда әдебиет саласындағы Нобель сыйлығының лауреаттары белгілі болады.
9 қазанда Ослода Нобель бейбітшілік сыйлығының лауреаты жарияланады. Ал 12 қазанда Швеция Банкінің 1968 жылы тағайындаған Альфред Нобельді еске алуға арналған экономика саласындағы сыйлықтың лауреаты аталады.