Rockstar Games компаниясы әзірлеген GTA VI әлемдегі ең көп күткен ойындардың біріне айналды. Бір ойынның екі бөлімі арасындағы он үш жыл Қазақстан үшін де үлкен өзгерістер кезеңі болды. Осы уақытта елдің экономикасы, қалалары, қоғамдық өмірі мен технологиялық мүмкіндіктері жаңа сипат алды.
Цифрландыру: мобильді төлемнен жасанды интеллектке дейін
2013 жылы мемлекеттік қызмет алу үшін Халыққа қызмет көрсету орталығына бару қалыпты жағдай еді. Қазір көптеген қызметті смартфон арқылы алуға, ақша аударуға және QR-кодпен төлем жасауға болады. Биометриялық сәйкестендіру күнделікті қолданысқа еніп, ірі қалаларда 5G байланысы дамып келеді.
2023 жылғы 15 қарашада Қазақстанда цифрлық теңге платформасы іске қосылды. Бұл ұлттық валютаның цифрлық нысанын қолданысқа енгізудің алғашқы кезеңі болды.
Қазақстандық кәсіпкерлер құрған технологиялық жобалар да халықаралық нарыққа шыға бастады. Соның бірі – жасанды интеллект арқылы видео жасауға арналған Higgsfield платформасы. Компанияның негізін Ерзат Дулат пен Алекс Машрабов қалаған. 2026 жылы стартаптың бағасы 1,3 млрд долларға жетіп, ол халықаралық деңгейдегі «бірмүйіз» компаниялар қатарына қосылды.
EXPO-дан LRT-ке дейін: елордадағы өзгерістер
Қазақстанның соңғы он үш жылдағы ірі оқиғаларының бірі – 2017 жылы Астанада өткен EXPO халықаралық көрмесі. «Болашақ энергиясы» тақырыбымен ұйымдастырылған көрмеге 137 ел қатысып, оны төрт миллионға жуық адам тамашалады.
2026 жылғы 16 мамырда елордада жеңіл рельсті көлік – LRT жолаушыларға қызмет көрсете бастады. Ұзындығы 22,4 шақырым желіде 18 станция бар. Бұл – Астананың қоғамдық көлік жүйесіндегі маңызды жаңалықтардың бірі.
Халық саны өсті, саяси жүйе өзгерді
2013 жылы Қазақстан халқы шамамен 17 миллион болса, 2023 жылғы 14 қарашада 20 миллион межесінен асты. 2026 жылғы 1 қазандағы ресми дерек бойынша, ел тұрғындарының саны 20,6 миллионнан асты.
Әкімшілік-аумақтық құрылым да жаңарды. 2022 жылы Абай, Жетісу және Ұлытау облыстары құрылып, өңірлер саны 14-тен 17-ге дейін өсті. Сол жылы Ұлттық құрылтай құрылып, алғашқы отырысы Ұлытауда өтті.
2026 жылы елдің саяси жүйесінде тарихи өзгеріс болды. 1 шілдеде жаңа Конституция күшіне еніп, Мәжіліс пен Сенаттан тұратын екі палаталы Парламенттің орнына бір палаталы Құрылтай құрылды. 28 тамызда жаңа орган алғашқы сессиясын бастап, ресми түрде жұмысқа кірісті. Құрылтай құрамына 145 депутат енді.
Пандемия: қоғам өмірін өзгерткен кезең
Осы он үш жылдағы ең күрделі кезеңнің бірі – COVID-19 пандемиясы. 2020 жылы Қазақстанда төтенше жағдай жарияланып, карантин енгізілді. Мектептер мен жоғары оқу орындары қашықтан оқытуға көшті, көптеген мекеме жұмысын онлайн форматқа ауыстырды. Пандемия халықтың күнделікті өміріне үлкен өзгеріс әкелді. Қашықтан жұмыс істеу, онлайн білім алу және цифрлық қызметтерді пайдалану кең тарала түсті.
Спорттағы тарихи жеңістер
2013 жылдың қыркүйегінде болашақ Уимблдон чемпионы Елена Рыбакина 14 жаста еді. Кейін ол 2022 жылы әйгілі турнирдің жеңімпазы атанды. Мәнерлеп сырғанаушы Михаил Шайдоров ол кезде тоғызда, футболшы Дастан Сәтпаев бес жаста болатын.
Бұл кезеңде Геннадий Головкин әлемдік бокстағы орнын нығайтып, 2025 жылы World Boxing ұйымының президенті болып сайланды. Ал 2024 жылғы Париж Олимпиадасында дзюдошы Елдос Сметов алтын медаль жеңіп алып, Қазақстан тарихындағы алғашқы дзюдо чемпионы атанды.
Шахматшы Бибісара Асаубаева да әлемдік аренада ел намысын қорғап жүр. Ол блицтен үш дүркін әлем чемпионы атанып, 2026 жылы Үміткерлер турнирінде күміс жүлде иеленді. Сонымен қатар Norway Chess турнирінде жеңіске жетіп, халықаралық гроссмейстер атағын алды.
Қазақстандық клубтар да еуропалық футболда тарихи нәтижелерге қол жеткізді. 2013 жылы «Шахтер» Еуропа лигасының топтық кезеңіне шықса, 2015 жылы «Астана» Чемпиондар лигасының топтық кезеңіне жолдама алған алғашқы қазақстандық клуб атанды.
2024 жылы Астанада V Дүниежүзілік көшпенділер ойындары өтті. Қазақстан құрамасы 43 алтын, 32 күміс және 37 қола медаль жеңіп алып, жалпыкомандалық есепте бірінші орынға шықты.
Өнер мен мәдениет әлемдік сахнада
Қазақстандық өнер иелері де халықаралық деңгейде танылды. Әнші Димаш Құдайбергеннің шығармашылығы шетелдік тыңдармандардың назарын аударып, ол әлемнің түрлі елдерінде концерт берді.
2021 жылы диджей Иманбек Зейкенов «Roses» әніне жасаған ремиксі үшін «Грэмми» сыйлығын иеленді. Бұл – Қазақстан музыкасы тарихындағы айтулы жетістіктердің бірі.
Кино саласында да қазақстандықтар халықаралық марапаттарға ие болды. 2018 жылы актриса Самал Еслямова «Айка» фильміндегі рөлі үшін Канн кинофестивалінде «Үздік әйел рөлі» жүлдесін алды. Ал Асқар Ұзабаевтың «Бақыт» фильмі 2022 жылы Берлин халықаралық кинофестивалінің «Панорама» бағдарламасында көрермендер көзайымы жүлдесіне ие болды.
Ойын индустриясы және GTA VI-ға деген қызығушылық
2013 жылы ойыншылар PlayStation 3 пен Xbox 360 сияқты консольдерді пайдаланса, қазір жаңа буын PlayStation 5 және Xbox Series X/S платформалары кең таралды. GTA VI да осы консольдерге арналып әзірленді.
Қазақстандық қолданушылар үшін цифрлық ойындарды сатып алудың өзіндік ерекшеліктері бар. PlayStation Store дүкенінде Қазақстанға арналған жеке аймақ болмағандықтан, кейбір ойыншылар шетелдік аккаунттарды пайдаланады.
GTA VI-ға деген қызығушылық цифрлық сервистерден де байқалды. Ойынның шығуы қарсаңында арнайы картографиялық сервис Қазақстан қалаларына Vice City стиліндегі тақырыптық безендіру ұсынды. Картада неон түстері мен пальмалар бейнеленіп, ойын атмосферасы жасалды.
Осылайша, GTA VI-ның шығуын күткен он үш жыл Қазақстан үшін де үлкен өзгерістер кезеңі болды. Халық саны өсті, жаңа облыстар құрылды, цифрлық технологиялар дамыды, саяси жүйе жаңарды. Спортшылар мен өнер иелері әлемге танылды. Ал бір кездері GTA-ның жаңа бөлімін күткен жасөспірімдер бүгінде елдегі осы өзгерістердің куәгеріне айналды.
Бұған дейін GTA VI ойыны АҚШ экономикасына 1 млрд доллар шығын келтіруі мүмкін екенін жазған едік.