ҚОҒАМ
2011 жылдың 1 шілдесі мен 10 қарашасы аралығында «Зерде» Ұлттық Инфокоммуникациялық холдингі» АҚ Байланыс және ақпарат министрлігінің қолдауымен «Электрондық үкімет» жұмысы тақырыбындағы ең үздік материалға журналистер арасында шығармашылық конкурс жариялады.
25 шілде мен 3 тамыз аралығында Мәскеуде «ТМД елдері жастар ұйымдарының көшбасшыларына арналған мәдениетаралық диалог» Жас көшбасшылар мектебі жұмыс істейді.
СПОРТ
16 шілде мен 1 тамыз аралығында Шанхайда жүзуден XIV әлем чемпионаты өтуде. Біріншілікке әлемнің 181 елінен 2,2 мыңнан астам спортшы қатысуда. Бұл жарыстарға Қазақстанның ұлттық құрамасы да қатысуда.
СЫРТҚЫ САЯСАТ
16 шілде мен 8 тамыз аралығында Ухань қаласында (Қытай, Хунань провинциясы) «Қытай тілінің көпірі» атты қытай тілі мен мәдениетінің 10-шы мерейтойлық бүкіләлемдік студенттер байқауы өтеді. Оған Қазақстан студенттері де қатысады.
АСТАНА
1 тамызда «Ұлытау 2011» мәдени-лингвистикалық лагерде пресс-тур өтеді.
1 тамызда Е.Қазыханов Ауғанстан мен Пәкістан бойынша АҚШ-тың арнайы өкілімен кездеседі.
1 тамызда Халықаралық бокс ассоциациясының Атқарушы комитетінің отырысының нәтижелеріне арналған баспасөз мәслихаты.
АЙМАҚТАР
АҚТӨБЕ ОБЛЫСЫ
23 сәуір мен 10 қыркүйек арасында Ақтөбе облысында «Ел Тәуелсіздігінің 20 жылдығына арналған 20 екпінді апталық» деген ұранмен «Ауылдың гүлденуі - Қазақстанның гүлденуі» марафон-эстафетасы өтеді.
2011 ЖЫЛҒЫ ТАМЫЗ АЙЫНДА:
ОҚИҒАЛАР
92 жыл бұрын (1919) Жамбыл облыстық «Знамя труда» газетінің алғашқы саны жарық көрді. Басылым Әулие ата уезі РКП (б) комитетінің органы ретінде «Аулиеатинский вестник» деген атпен шыққан болатын. Газет атауы 1963 жылға дейін «Беднота», «Профессиональный вестник Аулиеатинского уезда», «Дехканин», «Радиограммы РОСТА», «Вольная беднота», «За пятилетку», «Сталинский путь», «Коммунист» болып бірнеше мәрте өзгерді. Қазіргі атауымен 1963 жылғы маусымның 1-інен бастап шығып келеді.
50 жыл бұрын (1961) Ақмола облыстық Суретшілер одағы құрылды. Алғашқы ұжым құрамында Илья Репин атындағы Ленинград көркемсурет институтының және Львов мемлекеттік қолданбалы және сәндік өнер институтының түлектері болды. 1969 жылы өндірістік цехы және шеберханасы бар «Суретшілер үйі» салынды. Суретшілер одағының мүшелері Астана қаласында, облыстың көптеген аудандарының орталықтарында Ұлы Отан соғысында қаза тапқан жауынгерлерге арналған мемориалдық ескерткіштер орнатқан. Бүгінгі таңда осы мекеменің суретшілері Қазақстанның жас астанасының гүлденуіне өз үлестерін қосуда. Олардың үздік кескіндеме, график, мүсін, қолданбалы-сәндік туындылары Әбілхан Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер мұражайында, Көрме және аукциондар дирекциясында, Мәдениет және ақпарат министрлігінде, Астана қаласындағы Қазіргі заман өнері мұражайында сақтаулы. Қазір осынау шығармашылық бірлестіктің 50-ден астам мүшесі бар және үнемі жаңа буын таланттармен толығуда.
42 жыл бұрын (1969) Өзен-Атырау-Куйбышев мұнай құбырымен (ұзындығы 711 шақырым) алғашқы мұнай жөнелтілді. Аталған мұнай құбырын тарту жұмыстарына Ақтау қаласының тұрғындары да қатысқан болатын.
30 жыл бұрын (1981) Павлодар көлік және коммуникация колледжі құрылды. Бүгінгі таңда аталған оқу ордасы Қазақстандағы ірі және беделді білім мекемелерінің бірі. Колледжде 50-ден астам кабинет, зертхана және 40 000-нан астам кітап қоры бар кітапхана қызмет істейді.
18 жыл бұрын (1993) Қазақстанда Адам құқықтары және заңдылықты сақтау жөніндегі бюро ұйымдастырылды.
18 жыл бұрын (1993) Минералды шикізаттарды кешенді өңдеу ұлттық орталығы құрылды. Орталық құрамына Тау-кен ісі институты, Металлургия және байыту институты, Химия-металлургиялық институт (Қарағанды), Шығыс түсті металдар ғылыми-зерттеу тау-кен металлургиялық институты кіреді. Қызметінің негізгі бағыттары - республикада қара, түсті, сирек кездесетін металдардың кен орындарын игеру саласындағы қолданбалы зерттеулер жүргізу және үйлестіру.
11 жыл бұрын (2000) Алматыда, Тұрар Рысқұлов атындағы Қазақ экономикалық университеті Жапон Үкіметінің дамуы үшін арнайы көмек бағдарламасы (SODA) бойынша Қазақстанда жұмыс істеп жатқан жапондық халықаралық серіктестік агенттігімен (JІCA) бірлесіп, Қазақстан-Жапон адам ресурстарын дамыту орталығын ашу жайлы келісімге қол қойды. Орталықтың негізгі мақсаты - Қазақстандағы нарықтық экономиканың өсуі жолында адам ресурстарын дамытуға өз үлесін қосу болып табылады.
ЕСІМДЕР
120 жыл бұрын (1891-1981) әйгілі күріш өсіруші, екі мәрте Социалистік Еңбек Ері, КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты ЖАҚАЕВ Ыбырай дүниеге келді.
Қызылорда облысының Шиелі ауданында туған. Қызылорда облысы Шиелі ауданындағы Қызыл Ту кеңшарында звено жетекшісі болған. Ол бірінші болып күріш егісін жоңышқа атызына орналастырды. Тұқымды себу алдында күнге қыздыру, көң мен суперфосфат ертіндісіне бөктіріп, бүршіктендіріп себу, қамыс және күрмек арамшөптерімен күресу, күріш егісіне тыңайтқыш енгізу мөлшері мен мерзімін дұрыс анықтау сияқты агротехникалық шараларды өндіріске енгізді. Бұл технологиялық әдістер «Жақаев агротехникасы» деп аталды. Ыбырай Жақаевтың звеносы бекітілген күріш егісінің (20 га) әр гектарынан орта есеппен 80-90 центнер өнім, ал тәжірибе телімінің (5 га) әр гектарынан 171 центнерге дейін өнім алды. 1966 жылдан зейнет демалысына шығып, жасының ұлғаюына қарамастан жастарға өз тәжірибесін үйретті. Осы жылдары республикада Жақаевшылар қозғалысы кеңінен өрістеді.
Қызылорда облысының Шиелі ауданындағы бұрынғы Қызыл Ту ұжымшары, орта мектеп, Қызылорда қаласындағы көше, облыстық емдеу-сауықтыру профилакториі Ыбырай Жақаев есімімен аталады. 1982 жылы Шиелі ауданындағы Жақаев ауылында күріш өсіру тарихы мұражайы ашылған. Қызылорда қаласында Ыбырай Жақаевқа ескерткіш орнатылған.
ТАМЫЗДЫҢ 1-І, ДҮЙСЕНБІ
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) Емшек сүтімен емізу бүкіләлемдік апталығы (1-7 тамыз). 1992 жылдан бастап, ЮНИСЕФ балалар қорының бастамасымен барлық елде өткізіледі. Қазақстан 1994 жылдан бұл мәселеге үлкен мән беріп, оны қорғау, жандандыру жөнінде ұлттық бағдарлама жасады. Қазақстанда 14 аурухана «Балаға аялы алақан» деген атпен жұмыс істеп, ЮНИСЕФ-тің «Алтын тақтасын» сыйға алды.
Қасиетті Рамазан және мұсылмандардың бес парызының бірі - Оразаның басталу күні (2011 жылғы тамыздың 1-і - 1432 хижра жылының 1-ші рамазаны)
Рамазан - мұсылман күнтізбесінің тоғызыншы айы. Бұл айда мұсылман қауымы ораза тұтады, оны парсы тілінде «Рузе», түрік тілінде - «ураза», ал қазақ тілінде «ораза» деп атайды. Ораза тұтуды 624 жылы Мұхаммед пайғамбар белгілеп кеткен. «Ораза» деген сөздің мағынасы «алыстау» деген ұғымды білдіреді. Шариат бойынша ораза тұту дегеніміз, таң сәріден күн батқанша дейін тамақ пен судан, басқа да тән ләззатынан еркін түрде бастарту. Ораза - мұсылманға берілген бес парыздың үшіншісі. Ораза тұту Қасиетті Құран Кәрімнің аяттарында жазылған.
Мұсылмандар осы айда ораза тұтады, тұрып намаз оқиды, Құран оқуларына қатысады, зекет пен садаққа береді. Сонымен олар өздерінің жүректеріне имандылық ұялатып, рухани тазаланады, өйткені дәл осы айда адамдарға Қасиетті Құран Кәрімнің бірінші аяттары жіберілген болатын.
Қытай Халық Республикасы Армиясының күні - Қытай әскери қызметкерлерінің кәсіби мейрамы (1927). 1927 жылғы тамыздың 1-інде Қытайдың шығысындағы Цзянси провинциясының Наньчан қаласы тұрғындары Гоминьдан режиміне қарсы көтеріліске шықты. Бұл көтеріліс елдегі екінші азамат соғысының басталуына себеп болды және Қытай жұмысшы-шаруаларының қызыл армиясы құрылды.
Қытай - Еуразия құрлығының шығыс бөлігінде, Тынық мұхитының батыс жағалауын алып жатқан мемлекет. Шекарасы Ресей, Монғолия, Қазақстан, Қырғызстан, Ауғанстан, Пәкістан, Непал, Бутан, Үндістан, Бирма, Лаос және Вьетнаммен шектеседі. Мұхит жағалауындағы аймағында 5 мыңнан астам арал бар, олардың ең ірісі - Тайвань және тропикалық Хайнань аралдары. Көне Қытайға өнертабыстың төрт түрі - қағаз, кітап шығару, компас және оқ-дәрі жасау жатады. Ел халқының саны бойынша бірінші орында, адам саны 1,3 млрд. Әкімшілік жағынан 23 провинцияға, 5 автономиялық ауданға, орталыққа тікелей бағынатын Бейжің, Шанхай, Тяньцзинь, Чунцин қалаларына және Сянган (Гонконг) мен Аомынь (Макао) арнайы әкімшілік аудандарына бөлінеді. Жоғарғы заң шығарушы органы - Бүкілқытайлық халық өкілдері жиналысы. Мемлекет басшысы - ҚХР Төрағасы. Атқарушы органы - Премьер-Министр басқаратын Мемлекеттік кеңес. Астанасы - Бейжің қаласы. Ресми тілі - қытай тілі. Ақша бірлігі - юань.
Қазақстан Республикасы мен Қытай Халық Республикасы арасындағы дипломатиялық қарым-қатынас 1992 жылғы қаңтардың 3-інде орнатылды.
Швейцария Конфедерациясының ұлттық мейрамы - Конфедерацияның негізі қаланған күн. Швейцария - Еуропаның дәл ортасында орналасқан мемлекет. Аумағы Франция, Германия, Австрия, Лихтенштейн, Италиямен шектеседі. Астанасы - Берн қаласы. Мемлекеттік тілі - неміс, француз, итальян тілдері. Ақша бірлігі - швейцар франкі. Швейцария 23 кантоннан тұратын федеративтік республика. Әр кантонның өз Конституциясы, Үкіметі және Парламенті бар. Мемлекет басшысы - Президент. Заң шығарушы органы - Ұлттық және Кантондар кеңесінен тұратын екі палаталы Федералдық жиналыс. Атқарушы органы - Федералдық кеңес.
Қазақстан Республикасы мен Швейцария арасындағы дипломатиялық қарым-қатынас 1992 жылғы маусымның 1-інде орнатылды.
Бенин Республикасының Ұлттық мейрамы - Тәуелсіздік күні (1960).Бенин -Африканың батысында, Гвинея шығанағына таяу орналасқан мемлекет. Солтүстігінде Буркина-Фасо, Нигермен, шығысында Нигериямен, батысында Тогомен шектеседі. Астанасы - Порто-Ново қаласы. Ресми тілі - француз тілі. Ақша бірлігі - батыс африкалық франк. Мемлекет және Үкімет басшысы - Президент. Жоғары заң шығарушы органы - Ұлттық жиналыс.
Ресей Федерациясының инкассатор күні. 1939 жылы КСРО Мемлекеттік банкі жанындағы инкассация аппараты құрылды.
Тамыздың 1-і мен 3-і аралығында Литваның Друскининкай курортында үзіліссіз үш күнге созылатын дәстүрлі би марафоны өтеді.
Ямайканың Ұлттық мейрамы - Тәуелсіздік күні (1962). Тамыз айының 1-ші дүйсенбісінде атап өтіледі. Ал негізінен Ямайка тәуелсіздігін 1962 жылғы тамыздың 6-ында алған. Ямайка - Орталық Америкада орналасқан мемлекет. Кариб теңізіндегі өзі аттас аралдар мен оған таяу шағын аралдарда орналасқан. Астанасы - Кингстон қаласы. Ресми тілі - ағылшын тілі. Ақша бірлігі - ямайка доллары. Мемлекет басшысы - Ұлыбритания королевасы Елизавета II. Үкімет басшысы - Премьер-министр.
ЕСТЕ ҚАЛАР ОҚИҒАЛАР
44 жыл бұрын (1967) Баянауылда «Дос-Мұқасан» ансамблінің музыканттары өздерінің алғашқы концертін қойды. Тыңдармандары жергілікті тұрғындар мен Қазақ политехникалық институты студенттік құрылыс отрядтарының мүшелері болды. Ансамбль аты оны ұйымдастырушылар есімдерінің алғашқы буындарынан («Дос» - Досым Сүлеев, «Мұ» - Мұрат Құсайынов, «Қа» - Қамит Санбаев және «Сан» - Саня, Александр Литвинов) құралған. Оны құрылыс отрядындағы Венгриядан келген студенттердің жетекшісі Янош Карпоти ұсынған. Олардың репертуарында электронды музыкалық аспаптар сүйемелімен орындалатын «Назқоңыр», «Ахау, бикем», «Он алты қыз», «Сұлу қыз», «Құдаша», т.б. қазақтың халық әндері, халық және қазіргі қазақ композиторларының, сондай-ақ ансамбль мүшелерінің шығармалары орын алды.
«Дос-Мұқасан» дәстүрлі фольклорлық-музыкалық туындыларды өз кезеңіндегі эстрадалық музыка мәнеріне сай өңдеп, құлпырта орындаған. Бұл сипат, әсіресе «Жерұйық» рок-операсы, «Дала және ғарыш» сияқты күрделі шығармалардан анық байқалады. Ансамбль Ташкент қаласында өткен Бүкілодақтық «Халықтар достығы» фестивалінің, Минскіде өткен кәсіби орындаушылар байқауының, сонымен қатар Берлинде, Мәскеуде өткен Жастар мен студенттердің халықаралық фестивальдарының лауреаты атанған. Қазақстан Комсомол сыйлығын иеленген.
10 жыл бұрын (2001) Ұжымдық қауіпсіздік туралы келісімге қатысушы мемлекеттердің басшылары Орталық Азия аймағында жедел қимылды ұжымдық күштерді құру туралы шешім қабылдады. Оның құрамына Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан Республикаларының және Ресей Федерациясының бөлімдері мен бөлімшелері кірді. Бүгінгі таңда Орталық Азия аймағында жедел қимылды ұжымдық күштердің құрамында 10 батальон бар. Онда Ресей мен Тәжікстаннан үштен, Қазақстан мен Қырғызстаннан екіден батальон бар. Жеке құрамның жалпы саны 4 мыңға жуық адамды құрайды.
8 жыл бұрын (2003) Батыс Қазақстан облысы Бөрлі ауданындағы Қарашығанақ кенішінде Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Каспий құбыр желісі консорциумы (КТК) құбырлары арқылы бірінші мұнай жіберу салтанатына қатысты.
5 жыл бұрын (2006) Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Білім және ғылым саласындағы қадағалау және аттестаттау комитетінің шешімімен Оралдағы Қазақстан ақпараттық технологиялар және басқару институты Қазақстан инновациялық және телекоммуникациялық жүйелер университеті болып өзгерді. Бұл жоғары оқу орны экономикалық, техникалық, сондай-ақ заңгерлік мамандықтар бойынша кадрлар даярлайды.
4 жыл бұрын (2007) Астанада белгілі ақын және журналист Қайырбай Төреғожының «Жаңбырлы жаз» атты кітабы жарық көрді.
Кітап автордың соңғы жылдары жазған өлеңдер жинағынан тұрады. Жинаққа «Арман-ай» атты поэмасы да кірді. Кітап «Фолиант» баспаханасынан шығарылған және оның тиражы мың дананы құрайды.
Бүгінгі күні 50 жасқа толып отырған Қайырбай Төреғожы қаламынан бұрын басып шығарылған «Күншуақ» атты өлеңдер жинағы және әр жылдары жарық көрген жариялымдар, очерктер, кішігірім әңгімелері бар.
4 жыл бұрын (2007) Ұлы Отан соғысының батыры, жауынгер және жазушы Бауыржан Момышұлының туған жері - Жамбыл облысы Жуалы ауданының орталығында батырға арналған ескерткіштің іргетасы қаланды.
Іргетасты қалау рәсіміне Ұлы Отан соғысының жергілікті ардагерлері, мың бұлақ пен мың батырдың өлкесі атанған ауданның құрметті азаматтары мен қоғам қайраткерлері қатысты.
Бауыржан Момышұлы (1910-1982) - Кеңес одағының батыры, екінші дүниежүзілік соғыстың даңқты жауынгері, қазақтың көрнекті жазушысы. Жамбыл облысының Жуалы ауданындағы Көлбастау мекенінде дүниеге келген. Офицердің күнделігі», «Бір түннің тарихы», «Біздің семья», «Москва үшін айқас» «Жауынгердің тұлғасы», «Майдан», «Майдандағы кездесулер», «Генерал Панфилов», «Төлеген Тоқтаров», «Куба әсерлері», «Ел басына күн туса», «Ұшқан ұя», «Адам қайраты» повестері мен әңгімелерінің авторы.
Ол Кеңес дәуіріндегі Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, Қызыл Ту, Еңбек Қызыл Ту, Халықтар достығы, 1-ші дәрежелі Отан соғысы, 2 рет Қызыл Жұлдыз, «Құрмет белгісі» сынды орден-медальдармен марапатталса, халқының шын мәніндегі қаһарман ұлына Қазақстан тәуелсіздікке қол жеткізгеннен кейін «Кеңес одағының батыры» атағы берілген.
ЕСІМДЕР
100 жыл бұрын (1911-1961) ғалым, Қазақ КСР Ғылым Академиясының корреспондент мүшесі, КСРО Мемлекеттік және Лениндік сыйлықтардың лауреаты БАТИЩЕВ-ТАРАСОВ Степан Дмитриевич дүниеге келді.
Ресейдің Куйбышев облысында туған. Ленинград тау-кен институтын бітірген. 1935-1942 жылдары Ресей Федерациясында геологиялық трестің геологы, партия бастығы, жетекші-зерттеуші болған. 1942-1961 жылдары Қазақстандағы Атасу геологиялық-барлау экспедициясының бастығы, бас инженері, «Оралқараметаллбарлау» тресі геология бөлімінің бастығы, Орал геология басқармасының бөлім меңгерушісі қызметтерін атқарған.
85 жыл бұрын (1926-2002) кескіндемеші, Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткері, кино суретшісі РОМАНОВ Сахи дүниеге келді.
Қызылорда облысында туған. 1944-1947 жылдары Мәскеудің көркемсурет мектебінде, 1947-1948 жылдары Ленинградтың (қазіргі Санкт-Петербург) кескіндеме, мүсін және сурет өнері институтында оқыған, 1955 жылы Мәскеудегі бұрыңғы Бүкілодақтық мемлекеттік кинематография институтының көркемсурет бөлімін бітірген. 1955 жылдан бастап «Қазақфильм» киностудиясында еңбек еткен.
Халық суретшісі Сахи Романовтың шығармашылығы ең алдымен кино суретшісі ретінде, сонан кейін станокты живопись пен графикалық жұмыстарды өзара тығыз ұштастыра жүргізе білуімен ерекшеленді. Сонымен қатар, жанрдың ерекшеліктеріне қарамастан, оның барлық шығармашылығы бай мазмұнымен, баяндалу үлгісінің нақтылығымен, өзіндік айқын қолтаңбасымен, өмірді терең түсінуі сияқты шығармашылық ізденісінің сан қырлылығымен нақтыланды.
Суретшінің «Құрманғазының өмірі мен шығармашылығы», «Жайлау кеші», «Жастық шақ» топтамалары, «Үш Қоңыр», «Баянауыл», «Олжас Сүлейменов портреті» этюдтар топтамасы, «Суық төбе», «Маңғыстау», «Жамбыл», «Торайғыр», «Күй. Кісен ашқан» т.б. кескіндемелер топтамасы және көптеген кинофильмдерге жасаған эскиздері бар. Ол «Қазақфильм» киностудиясында қойылған оннан астам көркем және деректі фильмдерінің декорация мен киім-кешек нобайларын; «қырық өтірік» ертегісінің графикалыќ иллюстрацияларын (1955), «Құрманғазының өмірі мен шығармашылығы» (1961) топтамаларын жасады.
75 жыл бұрын (1936) Несіпқали Марабаев атындағы «Мұнайшы» қоғамдық қорының аймақтық үйлестірушісі, жер қойнауын барлаудың үздігі, Арман, Қарашығанақ кен орындарын ашқан ізашар ӨТЕБАЕВ Болат Қабиұлы дүниеге келді.
Атырау облысының Мақат ауданында туған. Иван Губкин атындағы Мәскеу мұнай институтын бітірген. 1959-1961 жылдары - «Құлсарымұнай» қаттан мұнай алуды арттыру учаскесінің операторы, шебері. 1961-1964 жылдары - Батыс Қазақстан геология басқармасының Құлсары тереңнен бұрғылау кеңсесі телімдерінде сынамалау цехының шебері, аға инженері, бастығы, инженері. 1964-1972 жылдары - Биікжал тереңнен бұрғылау мұнай барлау экспедициясы өндірістік-техникалық бөлімінің бастығы, бас инженері. 1972-1976 жылдары - Оңтүстік Ембі тереңнен бұрғылау мұнай барлау экспедициясы өндірістік-диспечерлік қызметінің бастығы, «Қазмұнайгазбарлау» басқармасының бас инженері. 1976-1982 жылдары - «Қазмұнайгазбарлау» басқармасының бастығы. 1982-1987 жылдары - «Маңғышлақмұнайгазбарлау» экспедициясының бастығы. 1987-1995 жылдары - «Атыраумұнайгазгеология» өндірістік-геологиялық бірлестігі азық-түлік техникалық қызмет ету басқармасының бастығы, «Ақбота» Мемлекеттік холдингті компаниясы өндірістік-техникалық бөлімінің бастығы. 1995-1997 жылдары - «Мұнай» акционерлік қоғамының президенті. 1997-2001 жылдары - Қазақстан Республикасы геология және жер қойнауын пайдалану комитеті «Батыс Қазақстан жер қойнауы» аймақтық басқармасы Атырау жер қойнауын қорғау мен пайдалану инспекциясының бастығы қызметтерін атқарған. 2004 жылдан - қамқоршылық Кеңестің мүшесі. Қазіргі қызметінде 1994 жылдан бастап істейді.
«Құрмет белгісі» орденімен, «Ерен еңбегі үшін», «Қазақстан мұнайына 100 жыл» медальдарымен марапатталған. 20 ғылыми жұмыстың, 6 өнертабыстың, 30-дан астам рационализаторлық ұсыныстың авторы.
65 жыл бұрын (1946) педагогика ғылымының докторы, Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университетінің профессоры, Қазақстан және Ресей білім Академиясының академигі, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, ғылым және техника саласындағы Мемлекеттік ғылыми степендиясының степендианты МОМЫНБАЕВ Байзақ Көпірбайұлы дүниеге келді.
Қызылорда облысының Сырдария ауданында туған. Қазақ ауыл шаруашылығы институтын (қазіргі Қазақ ұлттық аграрлық университеті), Механизация және электрофикация ауыл шаруашылығы Ғылыми-зерттеу институтының аспирантурасын бітірген. 1969-1970 жылдары - Қазақ ауыл шаруашылығын механикаландыру және электрлендіру Ғылыми-зерттеу институты лабораториясының инженері. 1970-1982 жылдары - Қазақ ұлттық аграрлық университетінің ассистенті, практикалық іс жүргізу бойынша нұсқаушысы, доценті, кафедраның бөлім меңгерушісі. 1990-1998 жылдары - Қазақ ұлттық аграрлық университеті Инженерлік педагогика кафедрасының меңгерушісі. 1998-2001 жылдары - Ыбырай Алтынсарин атындағы білім мәселесі институты директорының орынбасары, Кәсіптік білім институтының директоры, академик-хатшысы, Ыбырай Алтынсарин атындағы Қазақ білім академиясының вице-президенті. 2001-2002 жылдары - Қазақ ұлттық аграрлық университетінің кафедра меңгерушісі. 2002-2006 жылдары - Қазақстан Республикасы Ұлттық Ғылым Академиясы ғылыми кадрлар басқармасының бастығы. 2007-2011 жылдары - Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университетінің ректоры. 2011 жылдың мамыр айынан бастап қазіргі қызметінде.
250-ден аса ғылыми мақаланың, «Надежность сельскохозяйственной техники», «Технический сервис и обслуживание сельскохозяйственной техники» т.б 21 кітаптың, 2 монография, 5 оқу-методикалық құралдың авторы. Педагогикалық ғылымдар бойынша докторлық Диссертациялық Кеңестің төрағасы. 27 кандидаттың және 12 доктордың ғылыми жетекшісі. Мәскеу, Ленинград, Минск, Киев, Новосібір қалаларындағы Мемлекеттік емтихандық комиссияның төрағасы. Франция, Германия, Венгрия, Қытай, Польша, Чехиядағы университеттерде лекция оқыған.
«Парасат» орденімен, Ресей Федерациясы білім Министрлігінің Константин Ушинский атындағы медалімен марапатталған.
50 жыл бұрын (1961) Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау министрi, медицина ғылымдарының докторы ҚАЙЫРБЕКОВА Салидат Зекенқызы дүниеге келді.
Қарағанды облысында туған. Қарағанды мемлекеттік медицина институтын, Ебіней Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетін бітірген. 1984-1998 жылдары - Қарағанды облысының медицина ұйымдарында дәрігер-невропатолог, Қарағанды облыстық көп бағдарлы емдеу-диагностикалық бірлестігі бас дәрігерінің орынбасары. 1998-2001 жылдары - Қарағанды облыстық Денсаулық сақтау басқармасының медициналық көмекті ұйымдастыру бөлімінің бастығы, Қарағанды облыстық Еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасының №5 медициналық-әлеуметтік сараптама комиссиясының төрайымы. 2001-2006 жылдары - Қазақ мемлекеттік медицина академиясының қоғамдық денсаулық және денсаулық сақтауды басқару кафедрасының ізденушісі. 2001-2004 жылдары - Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің бөлім бастығы, басқарма бастығы, Емдеу-профилактикалық жұмыс департаменті директорының орынбасары, министрліктің Аппарат басшысы қызметтерін атқарған. 2004-2006 жылдары - Қазақ мемлекеттік медицина академиясының проректоры. 2006-2008 жылдары - Қазақстан Республикасының Президенті Әкімшілігінің әлеуметтік-экономикалық талдау бөлімінің бас сарапшысы, бас инспекторы, әлеуметтік-экономикалық мониторинг бөлімінің сектор меңгерушісі. 2008-2009 жылдары - Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі медициналық қызмет көрсету саласындағы бақылау комитетінің төрайымы. 2009-2010 жылдары -Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі Медициналық қызметке ақы төлеу комитетінің төрайымы. 2010 жылдың 23 сәуірінен 2010 жылдың 6 қазан айына дейін - Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау вице-министрі. Қазіргі қызметінде 2010 жылдың 7-ші қазанынан бастап істейді.
«Құрмет» орденімен марапатталған.
40 жыл бұрын (1971) Қазақстанның Англиядағы Кеңесші-Елшісі, ІІ сыныпты Төтенше және өкілетті Елші БАТЫРАШЕВ Дәулет Қасекенұлы дүниеге келді.
Алматы қаласында туған. Қазақ политехникалық институтын (қазіргі Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті), Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі Дипломатиялық академиясының курсын бітірген. 1993-1994 жылдары -«КРАМДС» ұлттық акционерлік компаниясының маманы, «Невада-Семей» халықаралық антиядролық қозғалысы үйлестіру кеңесі Хатшылығының аудармашы-референті. 1994-1995 жылдары - «Поршень-комплект» өндірістік-коммерциялық орталығы директорының сыртқы экономикалық байланыстар жөніндегі орынбасары. 1995-1996 жылдары - Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің халықаралық бөлімінің маманы, аға маманы. 1996-1997 жылдары - Ұлыбритания Біріккен Королдігіндегі Қазақстан Республикасы Елшілігінің атташесі. 1997-1999 жылдары - Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрі хатшылығының екінші, бірінші хатшысы, кеңесшісі. 1999-2002 жылдары - Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің көмекшісі. 2002-2003 жылдары - Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі Аппаратының басшысы. 2003-2004 жылдары -Амстердам қаласындағы Қазақстан Республикасының Бас консулы. 2004-2006 жылдары - Нидерланды Королдігіндегі Қазақстан Республикасының уақытша сенімді өкілі. 2006-2007 жылдары - Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінде ерекше тапсырмалар бойынша Елші. 2007 жылы - «ҚазРосГаз» ЖШС Астана қаласындағы өкілдігінің экономика және қаржы жөніндегі бас директорының орынбасары, директоры. 2011 жылдан бастап қазіргі қызметінде істейді.
ТАМЫЗДЫҢ 2-СІ, СЕЙСЕНБІ
Македония Республикасының Мемлекеттік мейрамы - Республика күні. Түркия қол астында болған Македонияның 108 жыл бұрынғы (1903) ұлт-азаттық көтерілісіне байланысты 1998 жылдан бастап атап өтіледі. Македония - Еуропаның оңтүстігінде, Балқан түбегінде орналасқан мемлекет. Әкімшілік жағынан 30 ауданға бөлінеді. Астанасы - Скопье қаласы. Ресми тілі - македон тілі. Ақша бірлігі - денар. Мемлекет басшысы - Президент. Жоғары заң шығарушы органы - бір палаталы парламент. Атқарушы органы - Үкімет.
Қазақстан Республикасы мен Македония арасындағы дипломатиялық қарым-қатынас 1994 жылғы маусымның 1-інде орнатылды.
Ресей Федерациясының Әуе-десант әскерлерінің күні. 1930 жылы Воронежге таяу жерде Мәскеу әскери округінің бөлімі, шартты түрде алынған жаудың ту сыртына алғаш рет парашютті десант түсірді.
Әзірбайжанның ұлттық кино күні. Ұлттық кино күні Әзірбайжан Президенті Гейдар Әлиевтің 2000 жылғы желтоқсанның 18-індегі бұйрығымен бекітілген. Дегенмен алғашқы «қозғалмалы картина» 1898 жылы ел экранында көрсетілген болатын. Бірінші рет халыққа кино көрсету тамыздың 2-сінде өтті. Оны фотограф Александр Мишон ұйымдастырды. Ол туған қаласы Баку туралы киносюжеттер түсірген болатын. Олардың қатарына «Биби-Эйбаттағы өрт», «Балаханы-Сабунчи кәсіпорнындағы мұнай бұрқағы», «Кавказ биі» картиналарын жатқызуға болады.
Қырғыз Республикасының теміржолшы күні. 1994 жылы тамыздың 3-індегі Қырғыз Республикасы Үкіметінің № 578 қаулысына сәйкес, республикадағы темір жол көлігі қозғалысының ашылғанына 70 жыл толуына орай және Қырғыз темір жол басқармасы жұмысшыларының үндеуін қабылдай отырып, кәсіби дәстүрді сақтау және дамыту мақсатында бекітілген.
ЕСТЕ ҚАЛАР ОҚИҒАЛАР
78 жыл бұрын (1933) Ақ теңіз бен Онега көлін жалғастыратын Беломор-Балтық арнасының құрылысы салтанатты түрде ашылды. Жалпы ұзындығы 227 шақырым, оның 190 шақырымы өзен-көл арналары арқылы өтеді. Қалған 37 шақырымы қолмен қазылған. Арнада 19 шлюз, 15 бөгет, 49 дамба, 12 су ағытқыш, т.б. гидротехникалық құрылыстар бар. Ресейдің еуропалық бөлігінің солтүстігін су жолы қатынасымен қамтамасыз етіп, Санкт-Петербор мен Архангельск қалалары аралығын Скандинавия түбегін айналып жүретін су жолына қарағанда 4000 шақырымға қысқартты.
Арна құрылысына саяси қуғын-сүргінге ұшыраған қазақ зиялылары Міржақып Дулатов, Мағжан Жұмабаев, т.б. қатысқан.
65 жыл бұрын (1946) Біріккен Ұлттар Ұйымының Бүкіләлемдік жәрдем қауымдастығы федерациясы құрылды. Федерацияға мүше қауымдастықтар әлемнің барлық бөлігінде, саяси, экономикалық, әлеуметтік жүйедегі және дамудың әртүрлі сатысындағы елдерде құрылады. Жарғылық мақсаты: халықаралық бейбітшілік, қауіпсіздік және ынтымақтастық мәселелерін шешуге қатысу болып табылады. Федерацияның штаб-пәтері Швейцарияның Женева қаласында орналасқан. Сонымен қатар БҰҰ-ның Бүкіләлемдік жәрдем қауымдастығы федерациясының Нью-Йорктегі БҰҰ Орталық мекемесінде бөлімшесі, сондай-ақ Африка, Азия және Тынық мұхиты аумақтық бөлімшелері бар.
16 жыл бұрын (1995) Абай атындағы халықаралық қор Алматыдағы Достық үйінде Абай Құнанбаевтың «Өлең сөздің патшасы» деген өлеңдер жинағының тұсаукесерін өткізді.
6 жыл бұрын (2005) Павлодарда Баянауыл ауданының тарихы туралы кітаптың таныстырылымы болды.
Оны Ебіней Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің жас ғалымдары Мақсат Алпысбес, Ернар Кейси, Еламан Қасен және Темірғали Аршабек жазды. Ол жерден елімізге белгілі қазақстан ғылымының негізін қалаушы, академик Қаныш Сәтбаев, ғалым-энциклопедист Әлкей Марғұлан, бір топ ғалымдар, тарихшылар, археологтар, этнографтар шыққан. Баянауылда Сұлтанмахмұт Торайғыров өзінің тұңғыш өлеңін жазды, Жаяу Мұса керемет өлеңдерін шығарды.
Кітап қазақ тілінде жарық көрген. 480 беттік түрлі-түсті суреттермен көмкерілген томнан оқырман өзіне керекті географиялық, этнографиялық, археологиялық және тарихи мәлімет алады. Кітаптың авторлары Павлодар облысының жастарына өздері тұрып жатқан өңірдің, елінің тарихын білуді ұсынады.
5 жыл бұрын (2006) Ақтөбедегі Сақтаған Бәйішев атындағы облыстық кітапханада «Жәдігер» әдеби антологиясының таныстырылымы өтті. ХV ғасырдан бастап қазіргі заманға дейінгі ақтөбелік ақындар мен прозашылардың туындылары топтастырылған бұл кітапты шығарудағы мақсат - қазақтың рухани мұраларын сақтау және оларды бүгінгі ұрпаққа таныстыру, келер ұрпаққа жеткізу. 400 беттік антологияға Асан қайғы мен Мөңке бидің ой-толғаулары, Шернияз, Әбубәкір Кердері, Таразы Қаленқызы сияқты ақындардың туындылары кіріп отыр. Жинаққа сондай-ақ, Нұрпейіс Байғаниннің, Жиенғали Тілепбергеновтың, классиктер Тахауи Ахтанов пен Қуандық Шаңғытбаевтардың туындылары енген. Кітапты жарыққа шығаруға дайындаған шығармашылық топтың жетекшісі Мейірхан Ақдәулетов.
4 жыл бұрын (2007) Елбасы мақта саласын дамытудың құқықтық, ұйымдастырушылық және экономикалық негіздерін айқындауға және Қазақстан Республикасында мақтаны өндіру, өңдеу, сақтау және өткізу процесінде туындайтын қоғамдық қатынастарды реттеуге бағытталған «Мақта саласын дамыту туралы» Қазақстан Республикасының Заңына қол қойды.
4 жыл бұрын (2007) Сеулде Қазақстан халықтары Ассамблеясының тұсаукесер рәсімі өтті.
Аталмыш шараға көрнекті қоғам және саясат қайраткерлері, елдің академиялық және іскер топтарының өкілдері қатысты. Шара аясында «Н.А.Назарбаев - основатель казахстанской модели межэтнического и межнационального согласия», «Н.А.Назарбаев. Политика мира и согласия» атты кәріс тіліндегі екі кітаптың тұсау кесер рәсімі өтті. Шара Қазақстан эстрада майталмандары «Ұлытау» тобы және «Наз» би ансамблінің ән шашуымен аяқталды.
2 жыл бұрын (2009) Алматы облысының Үшарал қаласында № 40398 әскери бөлiмнiң базасында жаңа спорт кешенi ашылды.
Спорт кешеннің жалпы ауданы - 1182 шаршы метр. Оның ішіне баскетбол, волейбол және футбол ойнауға болатын жабық спорт алаңы және заманауи жабдықтары бар тренажер залы, дәрігер қызметкерінің кабинеті кіреді.
ЕСІМДЕР
55 жыл бұрын (1956) «Premier Страхования» АҚ директорлар кеңесінің мүшесі, заңгер, ішкі қызмет генерал-майоры АППАРБЕКОВ Серiк Сейiтұлы дүниеге келді.
Алматы қаласында туған. КСРО Ішкі істер министрлігінің Алматы өрт-техникалық училищесін, КСРО Ішкі істер министрлігінің Қарағанды жоғары мектебін, Ресей Федерациясы Ішкі істер министрлігінің Академиясын бітірген. 1977-1985 жылдары - Алматы қалалық Ішкі істер басқармасының нұсқаушысы, өрт бөлімінің аға инспекторы, мемлекеттік өрт қадағалау инженері, аға инженері, Өрт күзеті басқармасының бөлім бастығы. 1985-1994 жылдары - Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі мемлекеттік өрт қадағалау бөлімі бастығының орынбасары, кадр бөлімінің бастығы, Өрт күзеті басқармасы бастығының көмекшісі. 1994-1997 жылдары - Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі жанындағы Бас мемлекеттік өртке қарсы қызмет басқармасы бастығының орынбасары. 1997 жылы - Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Бас мемлекеттік өртке қарсы қызмет басқармасының бастығы. 1997-2004 жылдары - Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар жөніндегі агенттігі, Төтенше жағдайлар жөніндегі Мемлекеттік комиссия Мемлекеттік өртке қарсы қызмет департаментінің бастығы. 2004-2006 жылдары - Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар жөніндегі министрлігінің Төтенше жағдайлар саласындағы мемлекеттік бақылау және қадағалау комитеті төрағасының орынбасары. В 2006-2007 жылдары - Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар жөніндегі министрлігі Өртке қарсы комитетінің төрағасы қызметін атқарған. 2007 жылдан бастап зейнеткерлік демалыста.
55 жыл бұрын (1956) Қазақстан Республикасының Тәжікстан Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі, запастағы подполковник, ІІ сыныпты Төтенше және өкілетті Елші СМАҒҰЛОВ Ағыбай Дынкенұлы дүниеге келді.
Ресей Федерациясы Алтай өңірінің Барнауыл қаласында туған. Мәскеу жоғарғы шекаралық училищесін, КСРО Сыртқы істер министрлігінің Дипломатиялық академиясын бітірген. 1977-1992 жылдары - КСРО шекара әскерлерінде басшылық қызметтерде болған. 1992 жылы - Қазақстан Республикасы ішкі экономикалық байланыс министрлігі хаттама және аударма бөлімінің басшысы. 1992-1996 жылдары - Қазақстан Республикасы Министрлер кабинеті және Президент Аппараты саяси саралау бөлімінің кеңесшісі, Қазақстан Республикасы мемлекеттік кеңесшісінің көмекшісі, Қазақстан Республикасы Қауіпсіздік Кеңесі хатшысының көмекшісі. 1996-1998 жылдары - Қазақстан Республикасының Корея Республикасындағы Елшілігінің кеңесшісі, бірінші хатшысы. 1998-2000 жылдары - Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің Ақпараттық сараптама басқармасының бастығы, халықаралық экономикалық ынтымақтастық департаменті директорының орынбасары. 2000-2004 жылдары - Қазақстан Республикасының Ирандағы Елшілігінің кеңесшісі. 2004-2005 жылдары - Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі кеңсесінің басшысы, ақпараттық-сараптамалық жұмыстары және болжамдық бағалар департаментінің директоры. 2005-2011 жылдары - Қазақстан Республикасының Ислам Республикасы Ауғанстандағы Төтенше және Өкілетті Елшісі қызметін атқарған. 2011 жылдың мамыр айынан бастап қазіргі қызметінде.
«Структурная перестройка экономики и государства» кітабының авторы.
ТАМЫЗДЫҢ 3-І, СӘРСЕНБІ
ЕСТЕ ҚАЛАР ОҚИҒАЛАР
51 жыл бұрын (1960) Теміртаудағы металлургия комбинатында тұңғыш домна пеші іске қосылды.
6 жыл бұрын (2005) Қарағанды аймағында тұңғыш Шиеленісті шешетін орталық ашылды.
Осы бастама делдалдық әдістемесін (медиации) қолдану арқылы үкіметтік емес ұйымдар конфедерациясы жобасының шеңберінде іске асып отыр. Даулы мәселелері бар келіссөздерге медиатордың қатысуы қақтығысып қалған екі жақты дұрыс шешім қабылдауға мүмкіндік береді.
2 жыл бұрын (2009) Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Жетіген-Қорғас» теміржол желісі құрылысының басталуына арналған шараға қатысты.
Жолдың ұзындығы - 298 км. Құрылыс мерзімі - 45 ай. Құрылыстың жалпы құны 147,4 миллиард теңге. 1 км құрылыстың құны - 502,7 миллион теңге.
Теміржол желісі «Жетіген» стансасынан басталып, Іле, Талғар, Еңбекшіқазақ, Ұйғыр, Панфилов аудандарының аумағымен өтіп, Қытай шекарасына барып тіреледі.
Бұл теміржол жобасы іске қосылғаннан кейін Ақтау мен Алматыдан Қытайға жүк және жолаушылар тасымалдау аралығы 500 шақырымға дейін қысқарады.
ЕСІМДЕР
105 жыл бұрын (1906-1977) жазушы, аудармашы, Қазақ КСР мемлекеттік сыйлығының лауреаты, Петропавл қаласының құрметті азаматы ШУХОВ Иван Петрович дүниеге келді.
Солтүстік Қазақстан облысында туған. Омбы жұмысшы факультетін, Валерий Брюсов атындағы Мәскеу жоғарғы әдеби-көркем институтын бітірген. 1928-1930 жылдары - Омск «Рабочий путь», «Красная Башкирия», Самар «Волжская коммуна», Новосібір «Красная Сибирь», Мәскеу «Сельхозрабочий» газеттерінде әдеби қызметкер болған. 1941-1945 жылдары - Преснов аудандық «Ударник» газетінің редакторы. 1963-1974 жылдары - «Литературный Казахстан» альманахының бас редакторы, «Простор» журналының бас редакторы. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 5, 6-шы шақырылымдарының депутаты.
Екі мәрте Еңбек Қызыл Ту, Халықтар достығы ордендерімен, медалдармен марапатталған.
«Горькая линия», «Ненависть», «На казахстанском ветру», «Родина», «Действующая армия», «Облик дня», «Покорители целины», «Золотое дно», «Степные будни», «Дни и ночи Америки», «Родина и чужбина», «Колокол», «Пресновские страницы» кітаптарының авторы. Мұхтар Әуезов, Ғабит Мүсірепов, Ғабиден Мұстафин, Мәлік Ғабдуллин, Сәбит Мұқанов шығармаларын орыс тіліне аударған.
55 жыл бұрын (1956) «Астана» телеарнасының бас директоры СЫРҒАБЕКОВ Ескендір Нариманұлы дүниеге келді.
Қарағанды қаласында туған. Ленинград электротехникалық институтын, Қазақ Ғылым Академиясы Жоғары энергия физикасы институтының аспирантурасын, International Human Development Corporation (Бостон) мұнай компанияларының жоғары буын басшыларын қайта дайындау бағдарламасын бітірген. 1991-1993 жылдары - «International Business Communications, Inc.» компаниясының Мәскеу бөлімшесінің директоры және КСРО-дағы бас өкілі. 1993-1995 жылдары - голландық «Грид» компаниясының Алматыдағы өкілдігінің директоры, «Долон Интернешнл» бірлескен кәсіпорнының президенті. 1995-1999 жылдары - «Акцепт» корпорациясы» жабық үлгідегі акционерлік қоғамы Қаржылық жоспарлау департаментінің бастығы, даму жөніндегі вице-президенті, бас директоры. 1998-1999 жылдары - «Караван» медиа-холдингінің жетекшісі әрі ортақ иеленушісі, «Караван» газеті басқармасының төрағасы, «КТК» телеарнасы Директорлар кеңесінің мүшесі. 1999-2002 жылдары - «Акцепт» корпорациясы» ЖАҚ-ының президенті, Директорлар кеңесінің төрағасы. 2002-2004 жылдары - «Central Logistics» компаниясы Директорлар кеңесінің төрағасы және «Профменеджмент» компаниясының басқарушы директоры. Сондай-ақ 1999 жылдан «Континент» журналы редакциялық кеңесінің төрағасы әрі ортақ иеленушісі, 2001 жылдан Қазақстан Республикасы Кедендік брокерлер одағының президенті, 2004 жылдан «Рауан Медиа Групп» АҚ-ының бас директоры болған.
Кеңестік және шет елдік ғылыми басылымдарда жарық көрген 20 ғылыми жарияланымның, 5 авторлық куәліктің авторы.
ТАМЫЗДЫҢ 4-І, БЕЙСЕНБІ
Нигер тәуелсіздігі күні (1960). Нигер - Батыс Африкада орналасқан мемлекет. Солтүстігінде Алжир, Ливиямен, шығысында Чадпен, оңтүстігінде Нигерия, Бенинмен, Батысында Буркина-Фасо, Малимен шектеседі. Астанасы - Ниамей қаласы. Мемлекеттік тілі - француз тілі, сонымен қатар жергілікті халықтардың хауса, фулани, тамайек, джерма тілдері де кеңінен қолданылады. Ақша бірлігі - франк.
АҚШ-та Жағалау (жағалық) күзеті күні. 1790 жылы Америкада Министрлер Кеңесі бекіткен. Сол жылы тамыздың 4-інде Бас хатшы Александр Гамильтонның жетекшілігімен АҚШ Конгресі ел флотының құрылысын бастауға уәкілеттік берді. Бұл уақытта флот бар жоғы 10 катерден тұратын. Қазіргі таңда АҚШ-тың Мичиган штатындағы Гран-Хэйвен курортты қалашығы тұрғындар арасында «теңіз гвардиясы қаласы» ретінде танымал.
ЕСТЕ ҚАЛАР ОҚИҒАЛАР
55 жыл бұрын (1956) КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының «Өлкелік, облыстық соттардың құқықтарын кеңейту және Одақтас республикалардың, еңбекшілер депуттаттары өлкелік, облыстық кеңестерінің жанындағы Әділет министрлігінің басқармаларын тарату жөніндегі» Жарлығымен, Әділет басқармалары таратылып, олардың соттарды басқару қызметі өлкелік және облыстық соттарға берілді.
35 жыл бұрын (1976) Қазақ КСР-інің «Жер туралы» Кодексі қабылданды.
7 жыл бұрын (2004) Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің Ішкі саясат басқармасы құрамындағы Қазақстан халқы ассамблеясының хатшылығы құрылды.
7 жыл бұрын (2004) Астананың экономика, сауда және кәсіпкерлік департаменті кәсіпкерлікті енді басаған азаматтарға көмек көрсететін кітапшаны жарыққа шығарды. Аталғаш кітапша кәсіпкерлерге коммерциялық қызметтің ұңғыл-шұңғылын ұғынуға мүмкіндік береді.
6 жыл бұрын (2005) Оралда, «Еуразия» туристік-сауықтыру кешенінде, облыстың жас натуралистерінің слеті болып өтті.
Слетке Батыс Қазақстан облысының Сырым, Ақжайық, Бөрлі және Тасқала аудандарының жас натуралистері қатысты. «Экология және қоғам», «Ғылымдағы алғашқы қадамдар» және «Жас биолог» деген атаумен үш секция жұмыс істеді. Оқушылар пікірталас өткізіп, өздерінің ойларымен бөлісті және баяндамаларын оқыды. Табиғатта тәжірибелік жұмыспен шұғылданды. Балалар даладағы шатыр қалашығына орналасып, сол жердің флорасы мен фаунасын зерттеді.
5 жыл бұрын (2006) Алматыда Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Кинологиялық орталығында «Иттерді қару-жарақтар мен оқ-дәрі іздеуге және патрульдық күзеттегі иттерді үйретуге дайындық» семинар-кеңесі өтті. Аталған шара Қазақстан Республикасы Франция құқық қорғау органдары арасындағы ынтымақтастық шаралары негізінде жүзеге асырылып отыр. Оған Қазақстан Республикасы Ұлттық Қауіпсіздік комитетінің Шекара қызметінің, Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Ішкі істері Кинология қызметі мен Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Кеден комитеті кинология қызметінің мамандары қатысуда. Оқу-жаттығуды өткізуге Францияның Қазақстандағы Елшілігі арқылы Францияның Канн-Эклюз қаласындағы Ұлттық полициясы Кинологиялық орталығының екі сарапшысы шақыртылды. Кинологтар арасында өтіп жатқан осынау оқу-жатығу семинары елдегі Кинологиялық қызметке мүдделілік танытып отырған салалық-ведомстволық құрылымдардың өзара тәжірибе алмасуына және олардың қызметші иттерді тиісті мақсатқа пайдаланудың әдіс-тәсілдерін тереңдей игеруіне арналған. Сондай-ақ ол қылмысқа қарсы күрес пен қоғамдық тәртіпті сақтауды жетілдіру үшін қолға алынды. Орталықтың мақсаты кинолог-мамандарды даярлау мен қайта дайындау һәм иісшіл иттерді жарылғыш заттар мен есірткілерді іздеуге баулу. Кинологиялық орталық мамандары қылмысты шұғыл-іздестіру шаралары мен қылмыстың алдын алуда қызметші иттердің мүмкіндігін барынша пайдалануды көздейді.
4 жыл бұрын (2007) Павлодарда Иван Қандыбаевтың «Жаңбырдан кейін» өлеңдер жинағы жарық көрді.
Автордың есімі павлодарлық поэзия әуесқойларына жақсы танымал, ақынның туындылары «Нива» республикалық журналында, «Звезда Прииртышья» облыстық газетінің беттерінде және павлодарлық ақындардың жинақтарында жарық көрген. Мамандығы бойынша Иван Қандыбаев мұғалім, 20 жылдан бері мектепте жұмыс істеп келеді.
«Жаңбырдан кейін» кітабында ақынның ой тереңіне бойлауға және оның сезімін кеңінен тануға мүмкіндік беретін жырлары енген.
2 жыл бұрын (2009) Ақтөбеде, Абай саябағындағы №16 тұрғын үйдің қабырғасына Қазақстанның Құрметті құрылысшысы Николай Жиленковқа арналған ескерткіш тақта орнатылды.
Николай Жиленков (1934-2008) «Ақтөбеқұрылыс» қауымдастығының президенті, «Еңбек Қызыл Ту», «Отан», «3-дәрежелі Даниил Московский» сыйлығының иегері, Ақтөбе облысының еңбек сіңірген қайраткері. Қала және облыс құрылыстарына өзінің зор үлесін қосып, қаланың қоғамдық өміріне белсенді араласқан. Ол Ақтөбе қаласының бас жоспарын дайындауға қатысқан және Свято-Никольский шіркеуінің құрылысын қадағалаған.
ЕСІМДЕР
65 жыл бұрын (1946) «Рахат» АҚ-ының Басқарма төрағасы - президенті, техника ғылымының кандидаты, профессор, Қазақстан Республикасы Инженерлік Академиясының корреспондент-мүшесі,Қазақстан кәсіпкерлік және өндірістік одағының вице-президенті, Қазақстан Тамақ өндірушілер одағының президенті,Қазақстан Республикасы Жұмыс беруші конфедерациясы басқармасының мүшесі, «Атамекен» басқару одағының мүшесі, «RESMI» Инвестициялық Қаржы Үйі» АҚ директорлар кеңесінің мүшесі ПОПЕЛЮШКО АнатолийВисханович дүниеге келді.
Талдықорған қаласында туған. Мәскеу тамақ және жеңіл өнеркәсіп технологиясы институтын бітірген. 1970-1977 жылдары - Ақсу қант зауытының механика шеберханаларының бастығы, цех бастығы, бас инженерінің орынбасары. 1977-1983 жылдары - Алакөл қант зауытының директоры. 1983-1984 жылдары - Қарабұлақ қант комбинатының директоры. 1984 жылы - Мерке қант комбинатының бас инженері. 1984-1986 жылдары - Алматы кондитер фабрикасының бас инженері. 1986-1992 жылдары - Алматы кондитер фабрикасының директоры. Қазіргі қызметінде 1992 жылдан бастап істейді. 2001-2003 жылдары - Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Кәсіпкерлер одағының мүшесі. 2002-2006 жылдары - «Альянс Банк» АҚ директорлар кеңесінің мүшесі. 1999 жылдан - Алматы қалалық Мәслихатының депутаты.
Екі монографияның, 20 мақаланың, 5 авторлық куәлік пен патенттің авторы.
«Құрмет», «Парасат» ордендерімен марапатталған.
65 жыл бұрын (1946) Оңтүстік Құмкөл кен орынын алғашқы ашушы, Қазақтың мұнай геологиялық барлау ғылыми-зерттеу институты директорының орынбасары АЙДАРБЕКОВ Кенхан Дүйсенұлы дүниеге келді.
Атырау облысында туған. Қазақ политехникалық институтын (қазіргі Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті) бітірген. 1963-1965 жылдары - Атырау геологиялық барлау партиясының бұрғы жұмысшысы. 1973-1989 жылдары - «Өзенмұнай» мұнай-газ өндіру басқармасының операторы, геологы, бақылау тобының аға геологы, аға инжерері, аға технологы, қабатты қысымды қолдау жөніндегі цехтың аға геологы, технология бөлімі бастығының орынбасары қызметтерін атқарған. 1989-1992 жылдары - «Құмкөлмұнай» мұнай-газ өндіру басқармасының бас геологы. 1992-1994 жылдары - Қазақстан Республикасы Энергетика және минералды ресурстар министрлігі басқармасының бас маманы. 1994-1997 жылдары - «Мұнайгаз» мемлекеттік холдингтік компаниясы мұнай және газ өндіру басқармасының бастығы. 1997-2001 жылдары - «Құмкөл-Лукойл» АҚ-ның бас геологы. 2001-2010 жылдары - «Теңізшевройл» ЖШС даму жобасының үйлестірушісі. 2010 жылдың мамыр айынан бастап қазіргі қызметінде.
«Құрмет» орденімен, «Ерен Еңбегі үшін» медалімен, «Қазақстан Республикасының құрметті кен барлаушысы» дипломымен марапатталған.
ТАМЫЗДЫҢ 5-І, ЖҰМА
ЕСТЕ ҚАЛАР ОҚИҒАЛАР
293 жыл бұрын (1718) бүгінде үлкен қалаға айналған Семей әскери бекінісінің іргесі қаланды. Қазір қалада жақсы сақталып қалған бірегей және тарихи ескерткіштер баршылық. XVIII ғасырдың соңы мен XIX ғасырдың бас кездерінде салынған ғимараттар мен нысандардың құндылықтары ерекше. Олардың көбісі әлі жұмыс істеп тұр. Оның ішінде бір және екі мұнаралы мешітті, бүгінде оқу мекемелері орналасқан ерлер мен қыздар гимназияларын, мұғалімдер семинариясын атауға болады. Ал көпес Сахноның бұрынғы қонақ үйінде - бүгінде «Бинар» қонақ үйі, ал губернатор үйінде - тарихи-өлкетану мұражайының залдары орналасқан.
1997 жылы Қазақстан Республикасы Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Жарлығымен Семей облысы Шығыс Қазақстан облысының құрамына кірді.
14 жыл бұрын (1997) Қазақстанның Бейжіңдегі елшілігінде Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың қытай тілінде жарық көрген «Ғасырлар тоғысында» кітабының тұсаукесер рәсімі өткізілді.
12 жыл бұрын (1999) Қазақстан, Эквадор, Ирландия, Малайзия мен Тунис жаппай қарусыздану жөніндегі Біріккен Ұлттар Ұйымы конференциясының құрамына кірді.
6 жыл бұрын (2005) Оралға «Татарстан-Қазақстан» бейбітшілік және достық автокеруені келді. Автокеруен Қазан қаласының 1000-жылдығына және Набережный Челнов қаласының 75-жылдығына, Қазақстан Республикасы Конституциясы мен Қазақстан халқы Ассамблеясының 10-жылдықтарына арналған.
Керуен құрамына 30 адам кірді, оның 20-ы мүгедек-спортшылар. Ұйымдастырушысы - «Еділ-Жайық» қайырымдылық қоры. Автокеруенге қатысушылар Орал қаласының көз тартарлық жерлерімен танысып, шахматтан және дойбыдан жолдастық кездесулер, Достық үйінде ұлттық мәдениет орталықтарының өкілдері қатысқан кездесулер өткізілді.
4 жыл бұрын (2007) Алматыда қазақ тілінде әлем ертегілері енгізілген алғашқы CD-дің тұсау кесер рәсімі өтті.
Барлық материалдарды Қазақ радиосының редакциясы тапсырған. Бұл үнтаспаның бір ерекшелігі, барлық материалдар қазақ тіліне аударылған. Ертегілер мемлекеттiк тiлдi үйренгісі келген адамдарға арналған бағалы оқу құралы болып табылады. Жалпы 6 үнтаспа шығарылған, әр қайсысының ұзақтығы - 100 минөт. Әр CD-ға 10-12 ертегі енген, соның ішінде «Мысық пен қоян», «Арыстан мен түлкі», «Ақылды адам» және т.б. ертегілер бар.
3 жыл бұрын (2008) Астанада Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен «Есіл» ауданы құрылды.
Ол Астана қаласының оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан, Елорданың «Алматы», «Сарыарқа» және Ақмола облысының Целиноград аудандарымен шектеседі. Жалпы ауданы - 31,2 мың гектар жерді құрайды, тұрғындары - 180 мың адам. Ауданға кіретін тұрғын алабтары - Пригородный, Ильинка, Шұбар, Тельман, Қараөткель, Заречный.
Ауданда 137 сауда мекемелері жұмыс істейді және «Керуен», «Мега», «Сары-Арқа» сияқты ірі сауда орталықтары бар.
ЕСІМДЕР
70 жыл бұрын (1941) «Тілеп» қайырымдылық қорының президенті, Халықаралық балалар-жасөспірімдер туризімі және өлкетану академиясының академигі, Қазақстанның қоғам қайраткері жәнемеценаты, Қазақстанның құрметті құрылысшысы, әлемге әйгілі саяхатшы ЫСҚАҚОВ Сапар Ысқақұлы дүниеге келді.
Қостанай облысының Амангелді ауылында туған. Қарағанды политехникалық институтын (қазіргі Қарағанды мемлекеттік техникалық университеті) бітірген. 1966-1968 жылдары -Қарағанды үй құрылысы комбинатының инженер-конструкторы. 1968-1971 жылдары -«Жилстрой» құрылыс басқармасы «Торғайалюминийқұрылыс» тресінде монтаждау учаскесінің бастығы. 1971-1977 жылдары - Торғай облыстық атқару комитетінің күрделі құрылыс басқармасының бастығы. 1977-1983 жылдары - «Торғайауылқұрылыс-15» тресінің бас инженері. 1983-1987 жылдары - «Торғайалюминийқұрылыс» тресі басқарушысының директоры. 1987-1990 жылдары - «Қазжөндеутұрғын-үйжобалау» институтының директоры. 1991-1997 жылдары - «Омар» шағын құрылыс кәсіпорнының директоры. 1998-2003 жылдары - «Тілеп» компаниясының директоры. 2003 жылдан бастап қазіргі қызметінде. Халықаралық қазақ әндері байқауының бас демеушісі. Бейбарыс сұлтан және Әл-Фараби атындағы қоғамдық қайырымдылық қорын ұйымдастырушы және президенті. Шығыс Қазақстан облысындағы Зайсан ауданында зілзала зардаптарын жоюға белсене қатысты, Арқалық қаласында көптеген халық шаруашығы нысандарын салды, өз өндірістік базасын жасақтап, темір-бетон конструкциялары зауытын жаңартты. Астана қаласындағы «SOS Киндердорф» балалар ауылының аумағында жетім балаларға арнап отбасылық үлгідегі қалашықта екі тұрғын үй салып, өз қаражаты есебінен оның барлық шығынын өз мойнына алды. Халықаралық балалар алмасу бағдарламасына қаржылай көмек көрсетіп, талантты шығармашыл жастарды қолдауда, ұлттық мәдениетіміздің дамуына үлес қоса отырып, «Астана-2005» халықаралық қазақ әндері фестивалінің бас демеушісі болды, республикалық «Шабыт» фестиваліне, скрипкашылардың Оралда жыл сайын өткізілетін халықаралық конкурсына және әншілердің Күләш Байсейітова атындағы республикалық байқауына және республикалық ақындар айтысына «Тілеп» атындағы жыл сайынғы сыйлық тағайындады. Сонымен қатар «Күлтегін» клубының мүшесі, республикалық телеарналар мен басылымдарда туризмді насихаттайтын хабарлар мен жобаларды ұйымдастырушы.
«Жыл адамы - Алтын адам», «Ғасыр меценаты», екі мәрте «Алтын компас» кубогының иегері, «Құрмет», Ресейдің «Держава» және «Рубиновый крест», Ұлыбританияның «Королева Виктория» ордендерімен, Қазақстан Республикасы Президентінің Құрмет дипломымен, Халықаралық «Алтын медальмен» (Швейцария) марапатталған. «Халықаралық Меценаттық Академиясының» және Халықаралық туризм және спорт академиясының академигі. Оның есімі «Ұлттың алтын қорына» енді және аты-жөні «Мәскеуге - 850 жыл» атындағы саябақтағы «Ұлттық дәулет» аллеясында мәңгілікке жазылып қалдырылды. Жер шарындағы барлық 6 континентте, 100-ден астам елдерде болған. Оның есімі 70-тен аса елдерде болған турист ретінде Рекордтар кітабына жазылды.
«Таңқалған жолаушы», «Әлемнің сегізінші кереметі немесе әлем туристің көзімен», «Жер шарына саяхат» кітаптарының авторы.
ТАМЫЗДЫҢ 6-СЫ, СЕНБІ
Хиросима күні. Ядролық қаруға тыйым салу үшін күрестің бүкіләлемдік күні. 1945 жылы тамыздың 6-ында АҚШ ұшқышы Томас Фереби басқарған «Энола Гей» атты Б-29 әскери ұшақ Жапонияның Хиросима қаласына әлемдегі ең бірінші атом бомбасын тастады. Тарих қойнауына жүгінсек, осынау адамзат тарихындағы ең жауыздық іс-әрекеттің американ әскері үшін ешқандай қажеттілігі болмаған. Себебі соғыстың соңына қарай Жапония армиясы талқандалып, Тынық мұхиты айдынында АҚШ-қа еш қауіп төндірмеген. Ал бомба тастау үшін Хиросиманы арнайы таңдап алуы қаланың географиялық орналасуы, үш жағынан тау қоршап тұратындығы себеп болған. Бұл 20 килотонналық уран бомбасының өз күшін толық пайдаланып, ажал уын себуіне таптырмайтын нысана еді.
Халықаралық «Дәрігерлер бейбітшілік үшін» күні. Хиросимаға бомба тасталған күннен бастап, «Әлем дәрігерлері ядролық соғысқа қарсы» халықаралық қозғалысы атқару комитетінің шешімі бойынша аталып өтіледі.
Боливия Республикасының Ұлттық мейрамы - Тәуелсіздігін жариялаған күні (1825). Боливия - Оңтүстік Американың орталық бөлігінде орналасқан мемлекет. Солтүстігінде және батысында Бразилиямен, оңтүстік-шығысында Парагваймен, оңтүстігінде Аргентинамен, батысында Чили, Перумен шектеседі. Ресми астанасы - Сукре, ал іс жүзіндегі астанасы - Ла-Пас. Мемлекеттік тілі - испан, аймара, кечуа тілдері, дегенмен бұларға қарағанда үнді тілі ауқымды қолданылады. Ақша бірлігі - боливиано. Мемлекет басшысы - Президент.
ЕСТЕ ҚАЛАР ОҚИҒАЛАР
55 жыл бұрын (1956) КОКП Орталық Комитеті мен КСРО Министрлер Кеңесінің «Мақта өндіруді арттыру үшін Өзбек КСР-і мен Қазақ КСР-інде Мырзашөлдің тың жерлерін суару және игеру туралы» қаулысы қабылданды.
42 жыл бұрын (1969) Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен «Неке және отбасы» Кодексі бекітілді.
12 жыл бұрын (1999) Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы», «Бұқаралық ақпарат құралдары туралы», «Қазақстан Республикасының патент заңы», «Жер астында және ашық жерде, аса зиянды және ауыр жұмыс жағдайында жұмыс істейтін тұлғаларға арнайы мемлекеттік жәрдемақы туралы» және «Қазақстан Республикасының «Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау туралы» Заңына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Заңдары жарияланды.
8 жыл бұрын (2003) Жамбыл облысының Қаратау қаласында фосфор саласының кеншілеріне арналған ескерткіш салтанатты түрде ашылды.
1937 жылғы бірінші геологиялық барлау экспедициясы кезінде Қаратау фосфорит алабының көлемі, сапасы және сипатты анықталды, ал 1941 жылы олардың өнеркәсiптiк игеруi басталды. Бұл жерде бастапқысында Шолақтау кенті пайда болған, тау-химия комбинаты салынды, инфрақұрылым саласы дамыды, халықтың саны өсті. Кейінен, 1963 жылы ауылға қала дәрежесін беру туралы шешім қабылданды. Бүгінгі Қаратау Қазфосфат» ЖШС-ның бөлімшесі болып табылатын тау-химия комбинатының іске қосылуының арқасында ұзақ жылдардағы тоқыраудан кейін қайтадан жаңғырып келеді.
7 жыл бұрын (2004) Ұлы Отан соғысының ардагері Бекболат Хазыровтың «Чтобы помнили» атты кітабы жарық көрді. Автор кітапты 314-ші атқыштар дивизиясының құрамында, Ленинград майданында ерлікпен шайқасқан жерлестеріне арнаған. Басылым павлодарлық жанұяларда сақталған құжаттар мен суреттер, майдангерлер хаттарындағы соғыс туралы әңгімелер негізінде жазылған. Кітапта 1941 жылы қыркүйекте Свирь өзені бойындағы ұрыста хабарсыз жоғалып кеткен 379 павлодарлықтың есімдері аталып, олардың тағдыры, өмірлерінің соңғы күндері туралы баяндалады.
6 жыл бұрын (2005) Батыс-Сiбiр және Оңтүстiк-Орал темiр жолдарының тарихында тұңғыш рет Петропавл мен Омбы қалаларының арасында жүретін «Экспресс» жүрдек пойызы пайда болды.
Жаңа жүрдек электрпойызының вагондары 1-шi, 2-шi және 3-шi санаттан тұрады. Ең жайлысы 1-ші санаттағы вагондар болып саналады. Оның ішінде жолаушылардың орнықты сезінуі үшін жұмсақ креслолар, олардың арасында үстелшелер, теледидар, бар орнатылған.
4 жыл бұрын (2007) Алматы облысының Кербұлақ ауданында полиэтилен тұрбаларын өндіретін «Каро» ЖШС-ы салтанатты түрде ашылды.
Кәсiпорынның өндiрiстік қуаты жылына 5 мың тонна шикізатты қайта өңдеп шығарады, және диамері 60-тан 630 милиметрге дейін 100 мың метр полиэтилен тұрбаларын шығаратын мүмкіндігі бар.
2 жыл бұрын (2009) Ақмола облысына қарасты Зеренді ауданы аумағындағы Қызыл қоғам кенішінде қиыршық тас өндіретін зауыт іске қосылды.
Зауытта финдік өндірісшілердің жабдығы орнатылған. Өнімді тұтынушыларға жеткізу мақсатымен ұзындығы 5,4 шақырым теміржол желісі тартылған. Негізгі тұтынушылар ретінде Ақмола, Солтүстік Қазақстан облыстары, Астана мен Ресейдің Омбы қаласы тапсырыс берген.
ЕСІМДЕР
100 жыл бұрын (1911-1991) әнші, ұлттық опера өнерінің негізін салушылардың бірі, Қазақстанның халық әртісі ТҰРДЫҚҰЛОВА Үрия (Ұлбосын) Әлтікқызы дүниеге келді.
Оңтүстік Қазақстан облысының Сарыағаш қаласында туған. 1920 жылы Ташкенттегі халық ағарту институтында оқыған. 1927 жылы Мәскеу қаласында өткен этнографиялық концертке қатысты. Сол жылы Мәскеу консерваториясының ән бөлімінде (Мальчуктың класында) оқыды.
1930 жылы қазіргі Қазақ академиялық драма театрына шақырылады. Мұнда Николай Гогольдің «Үйлену» комедиясындағы Фекла Ивановна рөлін сомдады. 1933 жылы қазіргі Қазақ академиялық опера және балет театрына ауысады. Қазақ, шетел композиторларының операларында Теңге (Иван Коцыктың «Айман-Шолпан» музыкалық драмасында), ана, Дүрия, Қаламқас, Ақжүніс (Евгений Брусиловскийдің «Қыз Жібек», «Жалбыр» және «Ер Тарғынында», күтуші әйел (Петр Чайковскийдің «Евгений Онегинінде»), Кармен (Жорж Бизенің осы аттас операсында) секілді сан қырлы толыққанды музыкалық образдар жасады. Ол эстрадалық әнші ретінде қазақтың халық әндерін кеңінен насихаттады, өзбек, түрікмен, татар, орыс, украин әндерін де орындады. Екінші дүниежүзілік соғыс жылдары Украин майданындағы жауынгерлерге концерттер берді.
«Құрмет белгісі» орденімен марапатталған.
55 жыл бұрын (1956) Жамбыл облысы Ішкі саясат басқармасы бастығының орынбасары РАХМАНБЕРДИЕВ Рахматілдә Сегізбайұлы дүниеге келді.
Жамбыл облысында туған. Алматы ауыл шаруашылығы институтын бітірген. Луговой жылқы зауытының аға экономисі, Комсомол комитетінің хатшысы, Қазақстан ЛКЖО Жамбыл облыстық комитетінің лекторлық тобының меңгерушісі, бөлім меңгерушісі. 1987-1991 жылдары - Жамбыл облыстық партия комитетінің лекторы, консультанты. 1994-1997 жылдары - «Жамбыл-импекс» қауымдастығының, «Арнабол» ЖШС-ның бас директоры. 1997-1998 жылдары - Луговой аудандық экономика басқармасының бастығы. 1998-2006 жылдары - Тұрар Рысқұлов атындағы аудан әкімінің орынбасары. 2006-2010 жылдары - Жамбыл облысы әкімі аппараты басшысының орынбасары - ұйымдастыру-инспекторлық бөлімінің меңгерушісі. 2010-2011 жылдары - Жамбыл облысы Жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасының бастығы. Қазіргі қызметінде 2011 жылдан бастап істейді.
55 жыл бұрын (1956) ғалым-агроном, Халықаралық экология, адам қауіпсіздігі және табиғат ғылым академиясының корреспондент мүшесі, Сәкен Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық университетінің құрметті профессоры НӘБИЕВ Марат Әскенұлы дүниеге келді.
Астана қаласында туған. Целиноград ауыл шаруашылығы институтын бітірген. 1984-1991 жылдары - Целиноград облыстық партия комитетінің нұсқаушысы, жауапты ұйымдастырушысы. 1991-1996 жылдары - Целиноград мемлекеттік мүлік жөніндегі аумақтық комитетінің бөлім бастығы, «Есіл» АҚ-ының президенті, «Есіл» банкі Директорлар кеңесінің төрағасы. 1996-1999 жылдары - «Лисаков кен байыту комбинаты» АҚ-ының президенті. 2000 жылдан бастап «Ақмола вагон жөндеу зауыты» ААҚ-ының бас директоры, 2002 жылдан - президенті, ал кейін «Он-Олжа» ЖШС-інің президенті болған. Қазіргі уақытта Сәкен Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық университеті бітірушілер клубының құрылтайшысы.
Медальмен марапатталған.
45 жыл бұрын (1966) «ҚазТрагГаз-Алматы» АҚ басқарма төрағасы, экономика ғылымының кандидаты САПАРОВ Ақылбай Есболұлы дүниеге келді.
Павлодар облысында туған. Қазақ политехникалық институтын (қазіргі Қаныш Сәтбаев атындағы Қазақ ұлттық техникалық университеті) бітірген. 1933-2002 жылдары - Мемлекеттік мүлік комитеті төрағасының орынбасары, «ҚазТрансОйл» ЖАҚ директорының экономика және қаржы жөніндегі орынбасары. 2002-2004 жылдары - «ҚазМұнайГаз» Ұлттық компаниясы» АҚ Активтерді басқару департаментінің директоры. 2004-2005 жылдары - «Теңіз Сервис» ЖШС бас директорының бірінші орынбасары. 2005-2006 жылдары - «ҚазТрансГазДистрибьюшн» АҚ бас директорының даму жөніндегі орынбасары. 2006 жылдың мамырынан «Алматыгаз» АҚ басқармасы төрағасының бірінші орынбасары болған. Қазіргі қызметінде 2007 жылдан бастап істейді.
ТАМЫЗДЫҢ 7-СІ, ЖЕКСЕНБІ
Көлік және байланыс қызметкерлері күні. Қазақстан Республикасы Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың 2003-інші жылғы қарашаның 15-індегі Жарлығына сәйкес жыл сайын тамыздың бірінші жексенбісінде атап өтіледі.
Кот-д'Ивуар Республикасының Ұлттық мейрамы - Тәуелсіздік күні (1960). Кот-д'Ивуар -Батыс Африкада орналасқан мемлекет. Солтүстігінде Мали, Буркина-Фасомен, шығысында Ганамен, батысында Либерия, Гвинеямен шектеседі. Оңтүстігін Гвинея шығанағы алып жатыр. Ел аумағы әкімшілік жағынан 16 аймаққа, ал аймақтар 50 департаментке бөлінеді. Астанасы - Ямусукро қаласы. Ресми тілі - француз тілі, сонымен қатар акан, кру, вольтек тілдері қолданылады. Ақша бірлігі - Батыс Африка франкі.
Орыс ақыны және драматургы, орыс символизмінің жарқын өкілдерінің бірі Александр Блокты (1880-1921) еске алу күні.
ЕСТЕ ҚАЛАР ОҚИҒАЛАР
16 жыл бұрын (1995) Алматы Кино үйінде «Абай» атты фильмнің тұсаукесер рәсімі өтіп, оған Президент Нұрсұлтан Назарбаев қатысты. Мұхтар Әуезовтің роман-эпопеясы бойынша түсірілген эпикалық драма қазақтың ұлы ақыны Абайдың 150 жылдығына арналған. Абай рөлінде Ғабиден Тұрықбаев, Құнанбай рөлінде Тұңғышбай әл-Тарази және т.б. актерлер ойнады. Сценариін Ләйлә Ақынжанова, Александр Баранов және Серік Апрымов жазған.
13 жыл бұрын (1998) Анкарада Абай паркінің ашылу салтанаты болды.
12 жыл бұрын (1999) Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасы Үкіметі мен Беларус Республикасының Үкіметі арасында тауар (жұмыс) экспорттау және импорттау кезінде қосымша салық салудың қағидаттарын бекіту туралы», Қазақстан Республикасы мен Халықаралық Даму банкі арасындағы «Қарыз туралы келісімді бекіту туралы» (көлік жолдары саласын қайта жаңарту жобасы), Қазақстан Республикасы мен Халықаралық Даму банкі арасындағы «Қарыз туралы келісімді бекіту туралы» (денсаулық сақтау саласының жобасы), Қазақстан Республикасы мен Халықаралық Даму банкі арасындағы «Қарыз туралы келісімді бекіту туралы» (құқық реформасы жобасы) Заңдары жарияланды.
6 жыл бұрын (2005) Алматыда, Республика сарайында, Райымбек батырдың 300-жылдық мерейтойына арналған республикалық айтыс өнерінің байқауы болып өтті.
Шараны ұйымдастырған «Жарылқап батыр» қоғамдық қоры, «Айсел Қазақстан» корпорациясы, Алматы қалалық мәдениет департаменті және Республика сарайының әкімшілігі.
Аталмыш шараға Астана, Алматы, Тараз, Шымкент, Түркістан, Көкшетау, Өскемен, Қарағанды, Ақтау және Орал қалаларының суырып-салма ақындары қатысты. Ақын Тұманбай Молдағалиев бастаған қазылар алқасының шешімі бойынша бас жүлдені Семейден келген Сара Тоқтамысова қанжығасына байлады. Бірінші орынды Талдықорғаннан келген Айтақын Бұлғақов жеңіп алды. Екінші орынды қарағандылық Аманжол Әлтаев, елордалық айтыскер Дәулеткерей Кәпұлы және семейлік Ринат Зайытов бөлісті.
5 жыл бұрын (2006) Қырғызстан елордасында кемік майын трансплантациялау жөніндегі қырғыз-түрік орталығы ашылды. Түрік жағының қолдауымен Қырғыздың гемотологиялық ғылыми орталығында ашылған аталмыш орталық Орталық Азия аймағындағы әзірге жалғыз нысан және оның қызметін осы аймақтан келген қан ауруына немесе онкологиялық ауруларға шалдыққан сырқаттар пайдалана алады. Бұл орталық арнайы медициналық жабдықтар жеткізген және кемік майын трансплантациялау әдісін енгізуге қаражат бөлген түріктің ынтымақтастық және даму жөніндегі басқармасының арқасында ашылып отыр. Қырғыздың гемотология ғылыми орталығы мен Анкарадағы кемік майын трансплантациялау орталығы арасындағы келісімшартқа сәйкес 6 қырғыз маманы Түркияда білім алып, дайындықтан өтіп келді.
5 жыл бұрын (2006) Батыс Қазақстан облысы Бөрлі ауданындағы Қырықоба қорғандарының бірінен жыл санауға дейінгі VI-V ғасырға жататын көне жәдігерліктер табылды. Мұнда екі жылдан бері Қазақстан Республикасы Ғылым академиясына қарасты Әлкей Марғұлан атындағы Археология және этнография институтының ғалымдары Махамбет атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті оқытушы-студенттерімен бірлесе отырып қазба жұмыстарын жүргізіп жатыр. Қырықобадан басы жоқ жылқы сүйектерінің табылуы бұл жерлерде түркі тілдес халықтардың арғы тегі мекендегенін дәлелдейді. Алтын жалатылған әшекей бұйымдар, сақ дәуірінің куәсі боларлық қылыштар, ат құрал-әбзелдері, айна, тарақ секілді жәдігерлер зерттеуге жіберілді. Аталмыш институт қызметкері Мейрам Сейіткереевтің айтуынша, бұлардың арасында уыстай ғана сүйектен жасалған, ойсылқараға ұқсас бойтұмар ерекше құнды. Жануардың үстіндегі жазбалар мен шағын бейнелер қарапайым көзге де анық байқалады. Жалпы нобайы он шақырымдай жерді алып жатқан Қырықобаның қазірге дейін 15 обасы ғана аршылған.
4 жыл бұрын (2007) Мемлекет басшысы стратегиялық маңызға ие нысандарға мемлекеттік бақылаудың тиімді тетіктерін құруға бағытталған «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне мемлекеттің экономика саласындағы мүдделерін қамтамасыз ету мәселелері бойынша өзгеріс пен толықтырулар енгізу туралы» Заңға қол қойды.
2 жыл бұрын (2009) Павлодарда «Бибі-Ана» қоғамдық бірлестігі павлодарлық бөлімшесі мүшелерінің өз қолдарымен жасаған бұйымдарының көрмесі ашылды.
Онда әдемі ұлттық киімдер, тоқыма көйлектер мен жакеттер, құрақ көрпешелер мен шеберлердің қолынан шыққан басқа да бірегей бұйымдар қойылған.
Павлодарлық «Бибі-Ана» қоғамдық бірлестігін 1999 жылы мүгедек-әйелдер құрған болатын. «Бибі-Ана» мүшелерінің қолдарынан шыққан ұлттық киімдер халықтың үлкен сұранысына ие.
ЕСІМДЕР
90 жыл бұрын (1921-1952) ақын ҚАЛАУОВА Зияш дүниеге келді.
Оңтүстік Қазақстан облысында туған. Абай атындағы Қазақ педагогикалық институтын (қазіргі Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті) бітіріп, Алматы облысының Ұйғыр ауданындағы Ақсу орта мектебінде мұғалім болған.
Алғашқы өлеңдер жинағы 1941 жылы «Шолпан» деген атпен жарыққа шыққан. Сондай-ақ өлеңдері мен поэмаларының үш жинағы жарық көрген. Ақын 1950 жылы бейбітшілікті жақтаушылардың Мәскеуде өткен Бүкілодақтық II конференциясына Қазақстаннан делегат болып қатысқан.
«Кавказ шыңында», «Бейбітшілікті сүйеміз» өлеңдер жинағының авторы.
Оңтүстік Қазақстан облысы Отырар ауданындағы Шәуілдір орта мектебіне ақынның есімі берілген.
65 жыл бұрын (1946) актер, Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет қайраткері, кино әртісі, Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі, Қазақстанда пантомимо өнерін қалыптастырушы ӨТЕПБЕРГЕНОВ Меңтай Смағұлұлы дүниеге келді.
Мәскеу цирк училищесін, Сергей Герасимов атындағы Бүкілресейлік мемлекеттік кинематография институтын бітірген. 1974 жылдан бастап Шәкен Айманов атындағы «Қазақфильм» киностудиясында еңбек етеді.
Актер 60-тан аса фильмге түсіп, қытай, чукча, бурят, якут, түрік, өзбек секілді 16 ұлт өкілінің бейнесін сомдаған. «Біз - ересектер», «Жаушы», «Ақ шаман», «Жеңімпаз», «Интердевочка», «Шанхай», тағы да басқа фильмдерде ойнаған.
40 жылдан аса уақыт бойы әр елдің түрлі маркаларын жинаумен шұғылданады. Ерланген (Германия) қаласындағы кинофилателистер клубының мүшесі болып табылады. «Маркалардағы әлем киносының тарихы» атты кітаптың авторы. Кітаптың тұсаукесер рәсімі Канн қаласындағы 51-ші Халықаралық кинофестивалінде өтті.
55 жыл бұрын (1956) Ақтөбе облысы Алға спорт мектебінің директоры, палуан, КСРО спорт шебері САУАНАЕВ Құсман Мұсағалиұлы дүниеге келді.
Алматы дене тәрбиесі институтын бітірген. Ақтөбе балалар және жасөспірімдер спорт мектебінің директоры, Қажымұқан Мұңайтпасов атындағы Алматы спорт училищесінің жаттықтырушысы, Талдықорған қаласындағы балалар және жасөспірімдер спорт мектебінің аға жаттықтырушысы болған. 1998 жылдан бері Ақтөбе қаласындағы «Жарылқасын» спорт клубының аға жаттықтырушысы қызметін атқаруда. 1973-1974 жылдары «Спартак» спорт қоғамының құрамында республикалық жарыстың жеңімпазы атанып, Павлодарда өткен жарыста республика чемпионы атанса, 1977 жылы Қазақстан кубогының күміс жүлдесін иеленген. 1980 жылы Өскемен қаласында өткен Қазақстан біріншілігінің чемпионы атағын ұтып алып, еркін күрестен ұлттық құрама сапына алынған. 1981 жылдан бастап бірнеше мәрте Азия кубогының жеңімпазы, 1994 жылы Қазақстанның 13 мәрте чемпионы атанған. Ол жаттықтырған спортшылардың алтауы республика чемпионы болған. Сондай-ақ 2004 жылы Грекияда өткен Олимпиада ойындарына қатысушы спортшыларды жаттықтырған. Қазіргі қызметінде 2010 жылдан бастап істейді.
45 жыл бұрын (1966) Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің 4-шақырылым депутаты, Әлеуметтік-мәдени даму комитетінің мүшесі, Қазастан Республикасының еңбек сіңірген әртісі, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының және «Дарын» Мемлекеттік жастар сыйлығының лауреаты, доцент ТІЛЕУХАН Бекболат Қанайұлы дүниеге келді.
Қарағанды облысының Жаңаарқа ауданында туған. Құрманғазы атындағы Алматы консерваториясын және аспирантурасын бітірген. 1992-2001 жылдары - Алматы консерваториясының оқытушысы, доценті, кафедра меңгерушісі. 1996-1997 жылдары - Республикалық гвардия жанындағы Президент оркестрі фольклорлық ансамблінің жетекшісі. 1997-2001 жылдары - Президент оркестрінің көркемдік жетекшісі. 2001-2002 жылдары - Қазақстан Республикасы Мәдениет, ақпарат және қоғамдық келісім министрлігі Мәдениет комитетінің төрағасы. 2002-2003 жылдары - Қазақстан Республикасы Мәдениет және қоғамдық келісім вице-министрі. 2003-2004 жылдары - Қазақстан Республикасы Мәдениет вице-министрі. 2004-2007 жылдары - «НұрОтан» халықтық демократиялық партиясы тізімі бойынша Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты. 2007 жылың тамызынан - Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің 4-шақырылым депутаты, Әлеуметтік-мәдени даму комитетінің мүшесі.
«Парасат» орденімен марапатталған.