Жеті жылда 2,4 млн тұрақты жұмыс орны ашылды
Соңғы жеті жылда құрылған 3,6 млн-нан астам жұмыс орнының 2,4 миллионы тұрақты жұмыс орындарына жатады. Ал 2025 жылы 564,2 мың жаңа жұмыс орны құрылды. Оның ішінде 361,9 мыңы немесе 64%-ы тұрақты, 202,3 мыңы немесе 36%-ы уақытша жұмыс орындары болды.
Жаңа жұмыс орындарын құру халықты жұмыспен қамтып қана қоймай, қосымша табыс көздерін қалыптастыруға, салық базасын кеңейтуге және ішкі тұтыну сұранысын арттыруға ықпал етеді. Қазіргі уақытта жалдамалы жұмыстан түсетін табыс халықтың ақшалай кірісінің негізгі бөлігін құрайды. Оның үлесі жалпы табыстың шамамен үштен екісіне тең.
Осыған байланысты тұрақты әрі өнімді жұмыс орындарын құру маңызды. Мұндай жұмыс орындары азаматтардың тұрақты табыс алуына, кәсіби дағдыларын жетілдіруіне және еңбек өнімділігін арттыруына мүмкіндік береді.
Қазақстан Республикасы Президентінің «Әділетті Қазақстан: бәріміз және әрқайсымыз үшін. Қазір және әрдайым» сайлауалды тұғырнамасы аясында 2030 жылға дейін 3,3 млн адамды, соның ішінде 2026 жылы 480 мың адамды жұмыспен қамту жоспарланған.
Қай өңірлерде тұрақты жұмыс орындары көп ашылды?
2025 жылы құрылған жаңа жұмыс орындарының ішіндегі тұрақты жұмыс орындарының үлесі бойынша Ақмола және Қостанай облыстары көш бастады. Екі өңірде де бұл көрсеткіш 76%-ды құрады.
Өңірлердегі көрсеткіштер төмендегідей:
Ақмола облысы – 17,2 мың тұрақты жұмыс орны, үлесі 76%;
Қостанай облысы – 24,5 мың, үлесі 76%;
Жамбыл облысы – 38 мың, үлесі 72%;
Ақтөбе облысы – 38,5 мың, үлесі 71%;
Шымкент қаласы – 22,5 мың, үлесі 71%.
Тұрақты жұмыс орындарының үлесі жоғары болуы халық табысының ұзақ мерзімді өсуіне негіз қалайды. Сонымен қатар, өңірлерде жұмыспен қамту мүмкіндіктерінің артуы тұрғындардың өз елді мекенінде жұмыс істеуіне жағдай жасап, еңбек көші-қонының қажеттілігін азайтуға ықпал етеді. Жаңа жұмыс орындары жергілікті кәсіпкерлік пен қызмет көрсету саласының дамуына да серпін береді.
Жұмыс орындары қай салаларда көп құрылды?
2025 жылы жұмыс орындарының басым бөлігі басқа экономикалық қызмет түрлерінде, білім беру және ауыл шаруашылығы салаларында ашылды.
Жаңа жұмыс орындарының салалар бойынша бөлінісі:
басқа экономикалық қызмет түрлері – 137,7 мың орын (38%);
білім беру – 80,5 мың (22,3%);
ауыл, орман және балық шаруашылығы – 60,4 мың (16,7%);
құрылыс – 27,6 мың (7,6%);
денсаулық сақтау және әлеуметтік қызмет көрсету – 25,2 мың (7%);
көтерме және бөлшек сауда, автомобильдер мен мотоциклдерді жөндеу – 16,3 мың (4,5%);
көлік және қоймалау – 10,9 мың (3%);
өнеркәсіп – 3,2 мың (0,9%).
Бұл көрсеткіштер жұмыс орындарының экономиканың түрлі секторларында қалыптасып жатқанын көрсетеді. Білім беру, денсаулық сақтау және басқа да қызмет көрсету салаларындағы жұмыс орындары әлеуметтік қызметтердің қолжетімділігін қамтамасыз етсе, құрылыс, өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы мен көлік салалары экономикалық белсенділіктің артуына ықпал етеді.
Әсіресе қосымша құн қалыптастыратын өндірістік салалардағы жұмыс орындарының көбеюі маңызды. Мысалы, құрылыс саласының дамуы құрылыс материалдарына, көлік-логистика қызметтеріне және мердігер ұйымдардың жұмысына сұранысты арттырады. Ал өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығы өңдеу, сауда және сервис салаларында қосымша жұмыс орындарының пайда болуына мүмкіндік береді.
Жұмыспен қамту экономикалық өсімге қалай әсер етеді?
Жаңа жұмыс орындарын құру экономикалық өсімнің нәтижесін халықтың табысына жеткізудің маңызды тетіктерінің бірі саналады.
Жұмыспен қамтудың артуы бірнеше бағытта оң әсер етеді. Атап айтқанда, халықтың еңбек табысы өседі, ішкі тұтыну сұранысы кеңейеді, бюджет пен әлеуметтік қорларға түсетін түсімдер артады. Сонымен қатар жұмыссыздықты және әлеуметтік төлемдерге тәуелділікті азайтуға, өңірлердің экономикалық белсенділігін арттыруға мүмкіндік береді.
Жаңа өндірістер мен жобалардың іске қосылуы шағын және орта бизнестің дамуына да ықпал етеді. Өйткені кәсіпорындар айналасында тауарлар мен қызметтерге сұраныс қалыптасып, ілеспе салаларда қосымша жұмыс орындары пайда болады.
Сонымен бірге жұмыспен қамту саясатының нәтижесін тек құрылған жұмыс орындарының санымен бағалау жеткіліксіз. Олардың сапасы да маңызды. Тұрақты жұмыспен қамту, жалақы деңгейі, еңбек өнімділігі және кәсіби өсу мүмкіндіктері халықтың табысын ұзақ мерзімде арттыруға негіз болады.
Жұмыспен қамту көрсеткіші өсіп келеді
Ресми статистикаға сәйкес, 2026 жылдың екінші тоқсанында Қазақстан экономикасында жұмыспен қамтылған халық саны 9,4 млн адамға жетті. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 79,2 мың адамға көп. Өсім негізінен жалдамалы жұмысшылар санының артуы есебінен қалыптасты.
Алдағы уақытта жұмыспен қамту саясатын тұрақты жұмыс орындарын құруға, еңбек өнімділігін арттыруға және жоғары жалақы төленетін жұмыс орындарының санын көбейтуге бағыттау маңызды. Әсіресе өңдеу өнеркәсібі, құрылыс, ауыл шаруашылығы және көлік салаларында жаңа мүмкіндіктерді дамыту халықтың табысын арттыруға әрі экономикалық белсенділікті кеңейтуге ықпал ете алады.
Бұған дейін еліміздегі жұмыс берушілер көбіне қандай мамандарды іздейтінін жазған едік.