Қазалыдағы 164 жылдық тарихы бар ғимарат туралы не білеміз
ҚЫЗЫЛОРДА. KAZINFORM – Қызылорда облысының Қазалы ауданындағы №16 мектеп-лицей ғимараты 164 жыл бұрын салынған.
Тарихи деректерге сүйенсек, мектептің алғашқы ғимараты қоғамдық бастама негізінде 1860 жылы бой көтерген. Патшалық Ресей офицері А.Алексеев пен діндар Н.Ефградов оны 2 сыныптық орыс мектебі етіп ашқан. Уезд бастығы Глобовтың Түркістан генерал-губернаторына жазған хатында мектепте оқу, грамматика, арифметика және дінге табыну пәндері оқытылғаны туралы жазылған. Мектеп 1872 жылы қалалық училищеге, 1878 жылы 2 сыныптық қолөнер училищесіне айналған.
— Ал жаңа ғимараты 1912 жылы күйдірілген кірпіштен тұрғызылған. Құрылысқа келімсек өзбек шеберлері жұмылдырылған. Оған уезд тұрғындары салық жинап, қаржы құйған. Бригадаға сол кездегі Түркістан АССР ұлттық істер жөніндегі комитет бастығының орынбасары Сұлтанқожа Қосымқожаев басшылық жасаған. 1984 жылы тарихи ғимаратты «Казпроектреставрация» институты есепке алып, құжаттарын дайындаған, — деді Қазалы қаласындағы Ғ.Мұратбаев мемориалдық музейінің меңгерушісі Роза Асанова.
Мектеп орыс-түзем училищесі деп аталды. 1938 жылы білім ошағына орыс жазушысы Максим Горькийдің есімі берілді.
Тарихи мектепте 1914-1917 жылдары Шығыс жастарының жалынды жетекшісі, «Жас Алаш» газетінің тұңғыш редакторы Ғани Мұратбаев оқыған. Ол отырған парта мемориалдық музейде сақтаулы тұр. Қазақ бейнелеу өнерінің негізін қалаушы Сердалы Бекшорин ұлы Үсенді осында оқытқан. Одан бөлек, мұнда Орынбор казак-орыс әскерлерінің атаманы А.Дутов, Кеңес одағының батыры Г.Шляпин, генерал Л.Рохлин, КСРО халық әртісі, ҚР Халық қаһарманы Р.Бағлановалар білім алған.
— Мектебімізді әр жылдары Алексей Ким, Семен Яганов, Марқат Дәуқараев, Валерий Шин, Людмила Энгель және тағы басқалар басқарды. Түлектеріміздің арасында Ауған соғысының ардагері, генерал-майор Әлімжан Ерниязов, қыздар арасындағы бокстан Лондон Олимпиадасының қола жүлдегері Марина Вольнова, дзюдо күресінен Азия чемпионы Абылайхан Жұбаназар секілді мақтаныштарымыз бар, — деді № 16 мектеп-лицей директорының міндетін уақытша атқарушы Ғалия Ахметова.
2012 жылы желтоқсан айында бұл аумақта типтік жобада салынған 300 орындық жаңа мектеп ғимараты пайдалануға берілді. Ал жергілікті маңызы бар ескі ғимаратта қалалық кітапхана мен музыка мектебі орналасқан.
Биыл Қызылорда қаласының Қазақ АКСР-інің астанасы атанғанына тұп-тура 100 жыл толды.
Айта кетелік Қызылорда астана болған кездегі ғимараттар туралы жазған едік.