Климат, энергетика және Қазақстанмен ынтымақтастық - ЕО Елшісі 2024 жылғы жетістіктер туралы
АСТАНА. KAZINFORM - Қазақстан Республикасындағы Еуропалық Одақ Елшісі Алешка Симкич агенттікке берген эксклюзив сұхбатында климаттың өзгеруі, энергетикалық қауіпсіздік, көші-қон және сыртқы саясат салаларындағы жаһандық сын-қатерлерді шешу бағытында ЕО-ның 2024 жылғы жұмыстары мен жетістіктері жайлы айтты.
Елшінің айтуынша, осы жылы аталған бағыттарда ауыз толтырып айтарлықтай жетістіктерге қол жеткен.
– 2024 жыл сан түрлі сынақтарға толы болды. Климаттың өзгеруі ЕО-да да, Қазақстанда да айқын көрініс таба бастады. Оған биылғы сәуірдегі су тасқыны дәлел. Табиғаттағы тосын құбылыс бәрімізге жаһандық жылынудың алдын алу, бейімделу және зиянды қалдықтардың бөлінуін азайту шараларын бұдан да арттыруымыз керектігін көрсетті. Энергетикалық қауіпсіздік - әуелден маңызды тақырып, геосаяси ахуалдың күрделенуіне байланысты ол тіпті бірінші орынға шығып кетті, - дейді дипломат.
Сондай-ақ ол энергетикалық қауіпсіздікті қамтамасыз етудің бір жолын айтты.
- Бұл – табиғат ресурстарын тұрақты даму негіздеріне (тұрақты даму – қоршаған орта мен табиғи ресурстарды сақтай отырып адамзаттың қазіргі қажеттіліктерін өтеуге негізделген шаралар кешені) сай пайдалану және жаңартылатын энергия көздеріне инвестицияны арттыру. Әлемде қақтығыстар болған сайын, климаттың өзгеруі күшейген сайын халықтардың босуы мәселесі де жойылмайды, - дейді.
Спикер COP-29 жиынында климаттың жылынуына байланысты қаржыландыру мәселесін шешуде ЕО-ның қандай рөл атқарғанына тоқталды.
– ЕО Бакуде өткен COP-29 конференциясында климаттық жобаларды қаржыландыруға қатысты тамаша келісімге қол жеткізуде негізгі рөл атқарды. 2035 жылға қарай дамушы елдерге жыл сайын 1,3 трлн доллар бөлу туралы келісім бекітілді. Одан бөлек, бұл келісімде оны қайта қарау тетігі бар. Атап айтқанда, 2026 және 2027 жылдардағы есептерге қарай отырып, 2030 жылы қаржыландыру сомасын қосымша ұлғайтуға болады, - дейді Елші.
Алешка Симкич жаңартылатын энергетика технологиясына қажетті аса маңызды шикізат материалдарына жіті көңіл бөлінетінін айтады. Мәселен, 2024 жылы ЕО аса маңызды шикізат материалдарына қатысты заң қабылдап, Өзбекстан, Гренландия секілді елдермен жаңа әріптестік келісімге қол қойған. Ал Қазақстан – Орталық Азия өңірінен осы тектес келісім жасалған бірінші ел, тиісті меморандумға 2022 жылы қол қойылған.
– Әлем бойынша 13 елмен осындай келісім бар. Тағы бір атап өтуге болатын маңызды жайт, АҚШ-тың «Пайдалы қазбалардың қауіпсіздігі бойынша әріптестік» бірлестігіне қосылып, бұл салада күш жұмылдыруы болды. Бұл, біріншіден, біздің аса маңызды шикізат материалдары бойынша негізгі әріптестеріміздің басын қосады. Екіншіден, барлық құн тізбегі бойынша стратегиялық жобаларға қаржылық және дипломатиялық қолдау көрсетуді жеңілдету үшін қабылдаушы үкіметтермен және өнеркәсіппен жұмыс істеу арқылы маңызды энергия ресурстарын жеткізу тізбегін дамытуды жеделдетуге мүмкіндік береді. Осы бағытта біз қазір Қазақстанмен бірлесіп 2025-2026 жылдарға арналған аса маңызды шикізат материалдары бойынша жол картасын дайындап жатырмыз. Қазақстан - бұл саладағы ЕО-ның негізгі серіктесі және ынтымақтастық өте жақсы дамып келеді. Біз бірлесе отырып бірқатар жобаларды әзірлейтінімізге сенімдімін, - дейді ЕО Елшісі.
Еуропаның жасыл бағдары ЕО-ның басты басымдықты бастамасы болып қала береді және оның болашағынан зор үміт күтуге болады. Энергетикалық қауіпсіздік контексінде ЕО энергия нарығын бақылауды сәтті қалпына келтірді, бағаны тұрақтандырды және климаттық бейтарап болашаққа көшуді жеделдетті.
Алешка Симкичтің айтуынша, Еуропалық Одақ пен Қазақстан арасындағы «жасыл» сутегі серіктестігі, сондай-ақ су ресурстары және энергия бойынша Team Large Europe аймақтық бастамасы энергетиканы трансформациялаудың ауқымын арттырады.
Көші-қон әлі де жалғасып жатқан қақтығыстар мен климаттың өзгеруі әсерінен асқынған басты мәселе болып қала береді. 2024 жылы ЕО жалпы басқару ережелерін енгізе отырып, көші-қон және баспана туралы жаңа пакт қабылдады. Мұны осы саладағы прогреске балауға әбден болады.
Сыртқы саясат саласында Елші ЕО БҰҰ Жарғысын және оның барлық ережесін белсенді түрде қолдауды жалғастыратынын, сондай-ақ осындай көзқарастағы елдермен, соның ішінде Қазақстанмен тығыз ынтымақтастыққа ұмтылатынын атап өтті.
Сондай-ақ Симкич ЕО-Меркосур келісімінің маңыздылығын атап өтті:
– Жыл соңында жасалған ЕО-Меркосур келісімі 700 миллионнан астам халқы бар ЕО мен МЕРКОСУР елдерін (Аргентина, Уругвай, Парагвай және Бразилия) біріктіретін ең үлкен еркін сауда аймағын құруға жол ашты. Келісім енді ЕО-ға мүше елдердің ратификациялауына дайын, - деді ол.
Биыл бүкіл әлемде маңызды сайлаулар өтті. Соның ішінде маусым айында өткен Еуропарламент сайлауы еуропалық демократия маңызды шара болды.
– Біз сырттан араласу, жалған ақпарат тарату науқаны және қоғамда іріткі салу сынды көптеген жайтқа куә болдық. Дегенмен, біз Урсула фон дер Ляйеннің екінші комиссиясының жұмысы 2024 жылдың 1 желтоқсанында басталғанына қуаныштымыз, - дейді Симкич.
Ол сондай-ақ «Цифрлық қызметтер туралы» (DSA) және «Жасанды интеллект туралы» заңдарды (AI заңы) маңызды жетістіктер ретінде атап өтті, өйткені осылайша ЕО онлайн қауіпсіздік үшін заманауи құқықтық негіздерді және ЖИ-ді басқарудың жаһандық стандарттарын қамтамасыз етті.
– «Цифрлық қызметтер туралы» заң (DSA) 2022 жылы қабылданды, бірақ оны цифрлық нарықтың барлық қатысушысына қатысты толық қолдану 2024 жылы басталды. Бұл айтарлықтай жетістік болды, өйткені қазір ЕО-да желідегі пайдаланушылардың қауіпсіздігін, негізгі құқықтарды қорғауға басымдық беретін және онлайн платформалар үшін әділ және ашық ортаны қолдайтын басқаруды орнатуды қамтамасыз ететін заманауи заңнамалық база бар. Бұл барлық халықаралық қатысушы ЕО аумағында іс-шараларды жүргізу кезінде осы ережелерді сақтауға міндетті дегенді білдіреді. Жасанды интеллект туралы заң (AI Act) – ЕО-ның осы бір жаңа феноменге көзқарасының ұстыны болатын және алдағы уақыттағы жаһандық стандарттарды белгілейтін алғашқы осы тектес кең ауқымды құқықтық акт, - дейді ЕО-ның Қазақстандағы елшісі.
Сонымен қатар, ол ЕО-ның белсенді саясаты мен Global Gateway бастамасы Орталық Азиямен ынтымақтастықта оң нәтиже беріп отырғанын атап өтті.
Атап айтқанда, Симкич Транскаспий халықаралық көлік дәлізіндегі ілгерілеушілікке тоқталып, бұл тек инфрақұрылымдық қана емес, сонымен қатар ұтқырлық пен адамдар арасындағы байланысты жақсартуға бағытталған «жұмсақ» элементтерді қамтитын жоба екенін атап өтті.
Ағылшын тіліндегі түпнұсқа материалды мына жерден оқуға болады.