Жаңа оқу жылы басталғанға дейін ата-аналарға балалардың қалыпты ұйқы режимін алдын ала қалпына келтіру ұсынылады. 6–12 жастағы мектеп оқушылары тәулігіне 9–12 сағат, ал 13–18 жастағы жасөспірімдер 8–10 сағат ұйықтауы қажет. Толыққанды демалыс баланың зейінін шоғырландыруына, жаңа ақпаратты жақсы меңгеруіне және оқу күні бойы жұмысқа қабілеттілігін сақтауға көмектеседі.
Жаңа оқу жылы қарсаңында Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі ата-аналарға балалар үшін толыққанды ұйқының маңыздылығын еске салды.
Мектепке дайындық – мектеп формасын, рюкзак пен оқу құралдарын сатып алумен ғана шектелмейді. Күн тәртібін алдын ала реттеу де маңызды. Әсіресе жазғы демалыс кезінде бала кеш жатып, кеш тұруға үйреніп қалған болса, оған ерекше назар аударған жөн.
Мамандар оқу жылы басталғанша күтпей, ұйқыға жату және таңертең ояну уақытын біртіндеп ертерек уақытқа ауыстыруды ұсынады. Бұл мектеп режиміне жайлы бейімделуге мүмкіндік береді.
Балаға қанша сағат ұйқы қажет
Ұйқыға деген қажеттілік жас ерекшелігіне байланысты. Америкалық педиатрия академиясының ұсынымдарына сәйкес, балаларға:
* 1 жасқа дейін – тәулігіне 12–16 сағат ұйқы;
* 1 жастан 2 жасқа дейін – 11–14 сағат;
* 3 жастан 5 жасқа дейін – 10–13 сағат;
* 6 жастан 12 жасқа дейін – 9–12 сағат;
* 13 жастан 18 жасқа дейін – 8–10 сағат ұйқы қажет.
Мектеп оқушылары үшін ұйқының ұзақтығымен қатар оның тұрақты болуы да маңызды. Баланың күн сайын шамамен бір уақытта ұйықтап, бір уақытта оянғаны дұрыс.
Толыққанды ұйқы ағзаның қалпына келуі үшін қажет және зейінге, есте сақтау қабілетіне, эмоционалдық жағдайға, сондай-ақ жаңа ақпаратты қабылдау қабілетіне тікелей байланысты.
Бірінші сынып оқушыларына ерекше көңіл бөлу қажет
Бірінші сыныпқа бару баланың қалыптасқан күн тәртібін айтарлықтай өзгертеді. Жаңа режим, сабақтар, ерте тұру және көптеген жаңа әсерлер бейімделуге белгілі бір уақытты талап етеді.
Сондықтан қажет болған жағдайда мамандар бірінші сынып оқушыларына ұзақтығы екі сағатқа дейінгі қосымша күндізгі демалысты қарастыруды ұсынады.
Алғашқы апталардағы басты міндет – баланың жаңа күн тәртібіне біртіндеп үйренуіне көмектесу және оның қалпына келуіне жеткілікті уақыт беру.
Каникулдан кейін мектеп режимін қалай қалпына келтіруге болады
Мектеп режиміне алдын ала және күрт өзгеріссіз көшкен дұрыс. Егер бала жазда кеш ұйықтауға үйреніп қалса, ұйықтау уақытын біртіндеп ертерек уақытқа ауыстыруға болады.
Ата-аналарға бірнеше қарапайым ережені ұстану ұсынылады.
Күн тәртібін сақтау. Баланы күн сайын шамамен бір уақытта ұйықтатып, бір уақытта оятуға тырысқан жөн. Мүмкіндігінше демалыс күндері де қалыптасқан тәртіпті сақтаған дұрыс.
Ұйықтар алдында гаджеттерді пайдалануды шектеу. Кешкі уақытта смартфон, планшет және компьютерді пайдалануды азайтып, сондай-ақ тым белсенді ойындар мен эмоциялық тұрғыдан әсерлі контенттен бас тартқан жөн.
Ұйқы алдында тыныш орта қалыптастыру. Серуендеу, жылы душ қабылдау, кітап оқу немесе тыныш әңгімелесу балаға күндізгі белсенділіктен демалысқа ауысуға көмектеседі.
Бөлмені ұйқыға дайындау. Бөлмені үнемі желдетіп, қолайлы температураны сақтап, жайлы ұйықтайтын орын ұйымдастырған жөн.
Ұйқы уақытын қысқартуға болмайды
Қосымша сабақтар, үй тапсырмалары немесе ойын-сауықтар түнгі демалыс уақытын үнемі қысқартпауы тиіс.
Ұйқының жеткіліксіздігі кері әсер етуі мүмкін: баланың зейінін шоғырландыруы, назарын сақтауы және оқу күні бойы нәтижелі жұмыс істеуі қиындайды.
Сондықтан мектеп басталғанға дейін күн тәртібін қалпына келтіріп, ерте тұру мен уақытында ұйықтауды біртіндеп қалыпты әдетке айналдырған дұрыс.
Толыққанды ұйқы – оқу күнінің нәтижелі өтуінің маңызды әрі қарапайым құрамдас бөлігі. Ұйқысы қаныққан бала сабаққа зейін қоюға, жаңа ақпаратты қабылдауға, оқу жүктемесін жеңіл еңсеруге және күні бойы белсенді болуға бейім келеді.
Айта кетейік, он жастағы ұлы ұйқысыздық дертіне шалдыққан қызылордалық ана шырылдап жүр.