Депутаттар бірыңғай сайлау округі бойынша жабық тізімдер негізінде пропорционалды жүйемен сайланады. Ұлттық азшылықтардың тізімдеріне үш пайыздық сайлау шегі қолданылмайды. Парламентте көпшілік орынға ие болу үшін 126 мандат қажет.
Сербияның Республикалық сайлау комиссиясының (РИК) мәліметінше, сайлауға 6 млн 450 мың 523 адам қатыса алады.
8 мыңнан астам сайлау учаскесі жұмыс істеп тұр
Дауыс беру жергілікті уақыт бойынша сағат 07:00-де басталып, 20:00-ге дейін жалғасады. Ел ішінде және шетелде барлығы 8 392 сайлау учаскесі ашылған.
Сербиядан тыс жерлерде дауыс беруге 102 мың 147 сайлаушы тіркелген. Шетелдегі ең көп учаске — 28-і Босния және Герцеговинада ашылды. Республикалық сайлау комиссиясының шешімі бойынша, шетелдегі учаскелер де Орталық Еуропа уақытымен сағат 07:00-ден 20:00-ге дейін жұмыс істейді. Осыған байланысты Солтүстік Америка мен Океаниядағы кейбір сайлаушылар жергілікті уақыт бойынша түнде дауыс беріп жатыр.
Сайлау бюллетеніндегі тізімдер
Сайлау бюллетеніне 18 тізім енгізілген. Олардың тоғызы ұлттық азшылықтардың тізімі мәртебесімен қатысады.
Бюллетеньде бірінші болып 2012 жылдан бері билікте отырған Сербия прогрессивті партиясының (СНС) айналасында құрылған «Александр Вучич — Біріккен Сербия» тізімі тұр.
Екінші орында — Сербия социалистік партиясының (СПС) негізінде құрылған «Ивица Дачич — тұрақтылық факторы» тізімі. Үшінші орында студенттер қолдайтын, Илия Срданович бастаған «Студенттер тізімі — студенттер жеңіске жетеді» тізімі орналасқан.
Сайлауға сондай-ақ «Еуропалық Сербия: Мариника Тепич, Здравко Понош», «Нағыз оңшылдар — доктор Милош Йованович — Жаңа ДСС — монархистер», «Боголюб Карич — «Сербия күші» қозғалысы» және «Владимир Гаич — Сербияға балама» тізімдері қатысады.
Ұлттық азшылықтардың атынан «Расим Ляич — гуманитарлық СДП/СДП», Усаме Зукорлич жетекшілік ететін Әділет және келісім партиясының (СПП) «Бірігу қозғалысы», Санджак демократиялық әрекет партиясының (СДА) «Санджак сақшылары» тізімдері, сондай-ақ Войводина мажарларының одағы мен Албания коалициясы ұсынылған.
Әлеуметтанушылардың сауалнамаларына сәйкес, сайлауда негізгі бәсеке Вучич премьер-министрлікке үміткер ретінде ұсынылған «Біріккен Сербия» тізімі мен студенттер тізімі арасында өрбиді. Соңғы сауалнамаларда екі тізімнің рейтингі бір-біріне жақын. Сайлауалды науқан кезінде Вучич сайлау қорытындысын мойындайтынын және қарсыластары жеңген жағдайда оларды құттықтайтынын мәлімдеген.
Сайлау наразылық акциялары аясында өтіп жатыр
Сайлау 2024 жылғы 1 қарашада Нови-Сад қаласындағы теміржол вокзалында бетон қалқаның опырылуынан кейін басталған студенттер наразылығы аясында өтіп жатыр. Сол оқиға салдарынан 16 адам қаза тапты. Наразылық қозғалысы шамамен екі жылға жуық уақыттан бері жалғасып келеді.
Кінәлілерді сотқа тарту, ашықтықты қамтамасыз ету және мерзімінен бұрын сайлау өткізу туралы талаптар жалпыұлттық қозғалысқа ұласты. Қазіргі сайлау — наразылықтар басталғалы бері ел көлемінде өтіп отырған алғашқы сайлау.
Президенттік қызметінен кету туралы өтініш берген Александр Вучич қыркүйекте парламентті тарату туралы жарлыққа қол қойып, мерзімінен бұрын сайлау өткізу үдерісіне жол ашты.
Сайлау барысын бірқатар елдер мен халықаралық ұйымдардың бақылаушылары қадағалап отыр. Олардың қатарында Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымының (ЕҚЫҰ) Демократиялық институттар және адам құқықтары жөніндегі бюросы (ДИАҚБ) бар.
Сербияда соңғы парламент сайлауы 2023 жылғы желтоқсанда өткен еді.
Осыған дейін Сербияда кезектен тыс парламент сайлауы өтетіні туралы жаздық.