Азаматтардың табысы, несиелік міндеттемелері, мүлкі, жұмыспен қамтылу мәртебесі, денсаулық жағдайы және тұрғын үй жағдайлары туралы ақпарат мемлекеттік цифрлық жүйелерден автоматты түрде беріледі.
Еңбек және әлеуметтік қорғау министрінің тиісті бұйрығына 2026 жылғы 15 қазанда қол қойылды.
Деректер қайдан алынады?
Құжатқа сәйкес, Отбасының цифрлық картасы азаматтарды, отбасыларды және үй шаруашылықтарын олардың әлеуметтік әл-ауқат деңгейіне қарай жіктеуге мүмкіндік беретін талдау құралы қызметін атқарады. Бұл мақсатта деректер «цифрлық үкімет» платформасынан, мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелерінен және «Smart Data Ukimet» цифрлық талдау жүйесінен алынатын болады.
Деректер бірнеше бағыт бойынша жинақталады. Атап айтқанда, картаны қалыптастыру барысында азаматтардың табысы, шығыстары мен несиелік міндеттемелері, автокөлік пен ауыл шаруашылығы техникасына иелік етуі, отбасы мүшелерінің жұмыспен қамтылу мәртебесі, сондай-ақ тіркелген кәсіпкерлік қызметі ескеріледі.
Сонымен қатар жүйеге отбасында кәмелетке толмаған балалардың, білім алып жүрген жастардың және мүгедектігі бар адамдардың бар-жоғы туралы, отбасының әлеуметтік қорғау қызметтеріне қолжетімділік деңгейі жөнінде ақпарат енгізіледі.
Белгілі бір көрсеткіштер медициналық және білім беру қызметтерін алуы жағдайын көрсетеді. Осы мақсатта азаматтардың медициналық ұйымдарға тіркелуі, олардың міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесіне қатысуы, созылмалы аурулардың болуы және медициналық бақылауда (диспансерлік есепте) тұру мәртебесі туралы ақпарат алмасу көзделген.
Білім беру саласында мектепке дейінгі ұйымдарға баратын және мектепте оқитын балаларға, сондай-ақ техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарындағы студенттерге қатысты деректер назарға алынады.
Тұрғын үй, жер және мүлікті есепке алу
Тағы бір бағыт – тұрғын үй жағдайлары мен инфрақұрылымды бағалау. Отбасының цифрлық картасына баспанаға және коммерциялық жылжымайтын мүлікке меншік құқығы, азаматтардың тіркелген тұрғылықты жері, сондай-ақ елді мекеннің мәртебесіне қатысты деректер енгізіледі.
Сонымен қатар жеке қосалқы шаруашылықтар, жеке меншіктегі жер учаскелері және ауыл шаруашылығы өндірісі үшін жерді пайдалану туралы деректерді тіркеу қарастырылған. Жүйеге тіркелген малға қатысты ақпарат та енгізіледі.
Бұл ақпараттың дереккөздері ретінде тиісті мемлекеттік органдардың - Әділет, Қаржы, Денсаулық сақтау, Оқу-ағарту, Ауыл шаруашылығы, сондай-ақ Жасанды интеллект министрліктерінің және басқа да уәкілетті ұйымдардың цифрлық жүйелері қызмет етеді.
Ақпарат қалай жаңартылады?
— Мәліметтерді беру мемлекеттік органдардың цифрлық жүйелеріне жаңа мәліметтер енгізілуіне немесе бұрын енгізілген мәліметтердің өзгеруіне қарай тұрақты негізде автоматтандырылған режимде жүзеге асырылады. Мемлекеттік органдар жаңартылған мәліметтерді тиісті цифрлық жүйесіне олар енгізілген немесе өзгертілген күннен бастап бір жұмыс күнінен кешіктірмей беруді қамтамасыз етеді, - деп аталып өткен құжатта.
Сонымен қатар ақпараттың толықтығы, дұрыстығы және өзектілігі үшін жауапкершілік мәлімет беретін мемлекеттік органдарға жүктеледі. Олар анықталған қателерді немесе сәйкессіздіктерді дереу түзетуге міндетті.
Толық емес, ескірген немесе қате ақпаратты түзетуге бес жұмыс күнінен аспайтын мерзім беріледі. Бұл мерзім мәселе мекеме ішінде анықталған күннен бастап немесе әлеуметтік қорғау саласындағы уәкілетті органнан тиісті сұрау келіп түскен күннен бастап есептеледі.
Айта кетейік, әлеуметтік қорғауға жауапты ведомствоның басқа мемлекеттік органдардың цифрлық жүйелерінен алынған деректерді өз бетінше өзгертуге өкілеттігі жоқ. Түзетулерді тиісті жүйенің иесі енгізуі қажет, содан кейін жаңартылған ақпарат Отбасының цифрлық картасына автоматты түрде беріледі.
Жеке деректер қалай қорғалады?
Ережеде ақпаратты қорғауға қатысты талаптар белгіленген. Отбасының цифрлық картасын қалыптастыру кезінде пайдаланылатын деректерге қол жеткізе алатын лауазымды тұлғалар жеке деректерге, салық және банк құпиясына қатысты заңнаманы, сондай-ақ шектеу енгізілген ақпаратты қорғауға қатысты басқа да талаптарды сақтауға міндетті.
Мұндай ақпаратты пайдалануға және жария етуге тек Қазақстан заңнамасында көзделген жағдайларда және тиісті тәртіппен ғана рұқсат етіледі. Мемлекеттік органдар киберқауіпсіздікті және деректер берілетін жүйелердің үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз етуге тиіс.
Атап айтқанда, жаңа қағида 2027 жылдың 1 қаңтарынан күшіне енеді.
Еске салсақ, Қазақстанда 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап атаулы әлеуметтік қолдаудың жаңа жүйесі толық көлемде іске қосылады.
Келесі жылдан Қазақстанда отбасының мұқтаждығы деңгейін бағалау кезінде тек табыс қана емес, сонымен қатар шығыстар да ескерілетін болады.
Кешенді бағалау нәтижесінде әр отбасы әлеуметтік әл-ауқат деңгейіне қарай бес санаттың біріне жатқызылады:
А санаты – саламаттылықтың жоғары деңгейі;
В санаты – саламаттылықтың ауқатты деңгейі;
С санаты – саламаттылықтың қанағаттанарлық деңгейі;
D санаты – экономикалық тұрғыдан осал деңгейі;
Е санаты – экономикалық және әлеуметтік тұрғыдан осал деңгейі.