Қызылорда облысы әкімдігінің қолдауымен 2014 жылдан бері Қазалы ауданында республикалық маңызы бар тарихи-мәдени ескерткіш саналатын Жанкент қалашығына археологиялық зерттеу жүргізіліп келеді. Оған Қорқыт ата атындағы Қызылорда университеті жанындағы «Археология және этнография» ғылыми орталығының басшысы, археолог, тарих ғылымдарының кандидаты Әзілхан Тәжекеев жетекшілік жасауда.
Қазба жұмыстарының нәтижесінде әртүрлі кезеңмен мерзімделетін тұрғын үй орындары, маңызды құрылыс нысандары, қыш, құмыра күйдіретін пештер, кесенелер табылды. Қазба жұмыстары барысында консервацияланған бір бөлменің композициясы жасақталды. Онда оғыз дәуірінің тұрмыс-салт дәстүрінен хабар беретін, тарихи мүсіндер қойылды. Туристер үшін қалашық ішіндегі тұрғын үйдің ежелгі қалпын көруге мүмкіндік жасалды. Табылған заттар ғылыми өңделгеннен кейін мемлекеттік музейлерге өткізіледі.
2018-2019 жылдары және биыл қалашықта Қорқыт ата атындағы Қызылорда университетінің, Ресей Федерациясының Н.Н.Миклухо-Маклай атындағы этнология және антропология институтының және Германияның Тюбинген университетінің бірлескен үшжылдық жобасы жүзеге асырылды. Жобаны Германияның неміс гуманитарлық зерттеулер қоры қаржыландырып отыр. Нәтижесінде археологиялық қазба жұмыстары барысында цитадельде шахристандағы тұрғын үй орындары, геофизикалық зерттеулер, топырақ құрамын анықтау, аршылған нысандардың сызбасын сызу шаралары атқарылды.
«Қызылорда облысындағы ортағасырлық Жанкент қаласының орнында археологиялық қазба жұмыстары биыл да жалғасты. Зерттеушілер жаратылыстану ғылымдары әдістерін қолданып, Жанкенттің абсолюттік жасын анықтады. Бұған дейінгі деректерде көне қаланың ІХ-ХІ ғасырларда бой көтергені айтылған еді. Жаңа зерттеулер шаһардың іргетасы VІІ ғасырда қаланғанын көрсетті.
Ескерткіш бүгінде төрт жерден қазылып, археологтар заманауи инновациялық құрал-жабдықтардың көмегімен зерттеу жұмыстарын жүргізіп жатыр», - деді Әзілхан Тәжекеев.
Өз кезегінде Германия Тюбинген университетінің профессоры, археология ғылымдарының докторы Генрих Харке қазба жұмыстары кезіндегі қызықты сәттер мен ерекшеліктеріне тоқталса, Н.Н.Михлуко-Маклай атындағы этнология және антропология институтының бас ғылыми қызметкері Ирина Аржанцева ежелгі жануарлардың, оның ішінде үй жануарларының табылған сүйектері жайында айтып берді.
Зерттеу жұмыстарына Тюбинген университетінің, Ресейдің Жоғары экономика мектебінің, Мәскеу мемлекеттік университетінің және Қорқыт ата атындағы Қызылорда университетінің студенттері мен 35 ғалым қатысып жатыр.