Жеті жылда жол инфрақұрылымы қалай өзгерді
АСТАНА. KAZINFORM – Мемлекет басшысының қолдауымен Қазақстанда соңғы жеті жылда жол инфрақұрылымын жаңғыртудың ауқымды бағдарламасы жүзеге асырылып жатыр. Осы кезеңде елімізде республикалық және жергілікті маңызы бар автомобиль жолдарының 25 мың шақырымнан астамы салынып, реконструкцияланды және жөнделді.
Көлік министрлігі мәліметінше, Қазақстандағы жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдары желісінің жалпы ұзындығы шамамен 96 мың шақырым. Оның 25 мың шақырымы республикалық маңызы бар жолдарға, ал 71 мың шақырымы жергілікті маңызы бар жолдарға тиесілі. Ірі инфрақұрылымдық жобаларды іске асыру жаңа көлік дәліздерін қалыптастыруға, өңірлердің байланысын арттыруға және жол желісінің сапасын едәуір жақсартуға мүмкіндік берді.
2019 жылы жергілікті маңызы бар автомобиль жолдарының нормативтік жағдайдағы үлесі 68 пайыз болса, бүгінде бұл көрсеткіш 91 пайызға жетті. Республикалық маңызы бар жолдар бойынша нормативтік жағдайдағы жолдардың үлесі 85 пайыздан 94 пайызға дейін өсті.
Негізгі жобалардың бірі – еліміздің ірі қалалары Астана мен Алматы арасындағы көлік қатынасын қамтамасыз ететін «Қарағанды – Алматы» автожолын реконструкциялау болды. Жоба аясында трассаның жекелеген учаскелері кеңейтіліп, көпірлер мен жол өтпелері жаңғыртылып, жаңа көлік айрықтары салынды.
«Талдықорған – Өскемен» автожолында реконструкция жүргізіліп, заманауи асфальтбетонжамылғысы төселіп, жол инфрақұрылымы жаңартылды. Өткен жылы Қытаймен мемлекеттік шекараға шығуды қамтамасыз ететін және шығыс бағытының транзиттік әлеуетін күшейтетін «Қалбатау – Майқапшағай» трассасын реконструкциялау аяқталды.
Осы жылдар ішінде іске асырылған ірі жобалар қатарында «Қостанай – Денисовка», «Ақтөбе – Қандыағаш – Атырау» автожолдарын, сондай-ақ «Астана – Павлодар», «Ақтау – Жетібай», «Меркі – Бурылбайтал», «Атырау – Астрахань» трассаларының реконструкциясы да бар. Бұл жолдар өңіраралық қатынасты дамытуда және ел ішіндегі экономикалық байланыстарды нығайтуда маңызды рөл атқарады.
Жекелеген маңызды жоба ретінде «Үшарал – Достық» автомобиль жолын жаңғыртуды атауға болады. Жобаны іске асыру жол қозғалысының қауіпсіздігін арттыруға және Қазақстан-Қытай шекарасындағы логистикалық тораппен көлік байланысын жақсартуға мүмкіндік берді.
Қызылорда облысының аумағында «Қызылорда – Жезқазған» автожолы реконструкцияланды. Көптеген жыл бойы осы трассаның жай-күйі жүргізушілер мен жолаушылар тарапынан сынға ұшырап келді. Қазіргі уақытта жолдың Ұлытау облысы аумағындағы учаскелерін реконструкциялау жалғасып жатыр.
«Ұзынағаш – Отар» жобасы аяқталды, соның арқасында Алматы мен Шымкент арасындағы көлік дәлізінің негізгі учаскелерінің бірінде төрт жолақты қозғалыс қалыптасты.
Сонымен қатар Қазақстандағы ең ірі Бұқтырма су қоймасы арқылы өтетін көпір және Шақпақ-Баба асуындағы автомобиль тоннелі пайдалануға берілді.
Соңғы жылдардағы ең ірі инфрақұрылымдық жобалардың бірі – 2023 жылы пайдалануға берілген Үлкен Алматы айналма автомобиль жолы (ҮАААЖ) болды. Жолдың көпшілік учаскелерінде алты жолақ, ал жекелеген бөліктерінде төрт жолақты қозғалыс бар. Жоба аясында жеті көлік айрығы, ондаған көпірлер мен жол өтпелері салынды. Бұл құрылыс мемлекет пен жеке сектор әріптестігі аясында жүзеге асырылып, Орталық Азиядағы ауқымы жағынан ең ірі инфрақұрылымдық жобалардың қатарына қосылды. ҮАААЖ транзиттік қатынасты Алматы қаласының сыртына шығаруға мүмкіндік беріп, қаланың көше-жол желісіне түсетін жүктемені айтарлықтай төмендетті.
Бұдан басқа, Мемлекет басшысының бастамасы бойынша республикалық маңызы бар автомобиль жолдарын орташа жөндеудің ауқымды бағдарламасы іске асырылып жатыр. Жоба аясында жалпы ұзындығы шамамен 10 мың шақырым жол қамтылмақ. Жұмыстар елдің негізгі бағыттарында, оның ішінде «Жезқазған – Петропавл», «Қарағанды – Қарқаралы», «Қостанай – Мамлютка», сондай-ақ «Өскемен – Семей» автожолдарында жүргізіліп жатыр.
Осы жылы орташа жөндеумен шамамен 5 мың шақырым жолды қамту жоспарланып отыр, ал жыл соңына дейін жаңартылған трассалардың шамамен 2 мың шақырымын пайдалануға беру көзделген.
Инфрақұрылымдық жобаларды жүзеге асырудың арқасында стратегиялық көлік дәліздері қалыптасып, жаңартылды. Бұл дәліздер еліміздің өңірлері арасындағы жылдам әрі қауіпсіз байланысты орнатады, сондай-ақ Қазақстанның халықаралық көлік маршруттарының интеграциясын қамтамасыз етеді. Қазіргі уақытта Қазақстан аумағы арқылы жалпы ұзындығы шамамен 13 мың шақырым болатын сегіз халықаралық автомобиль көлік дәлізі өтеді.
Көптеген жыл бойы қаржыландыру тапшылығы болған жергілікті жол желісін дамытуға ерекше назар аударылып отыр. Іске асырылып жатқан жобалар қатарында «Қарағанды – Үштөбе – Құрылыс» жолы, Қызылорда қаласы әуежайына кіреберіс жол, Амангелді ауылына кіреберіс және басқа да бірқатар нысан бар.
Республикалық және жергілікті маңызы бар жолдарды салу және жөндеу қазірдің өзінде айтарлықтай экономикалық тиімділік беріп отыр. Бизнестің көліктік шығындары азайып, жүк тасымалы жылдамдап, өңіраралық сауда дамып, шағын және орта бизнес өсіп, аймақтардың инвестициялық әлеуеті өсіп жатыр. Заманауи автожол желісі халықтың мобильділігін, ішкі нарықтың дамуын және елдің транзиттік әлеуетін нығайтуды қамтамасыз ете отырып, Қазақстанның экономикалық кеңістігінің каркасына айналып отыр.
Жол инфрақұрылымын жаңғырту жұмыстары әрі қарай жалғасып жатыр.
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев барлық деңгейдегі мәслихат депутаттарының ІІІ республикалық форумында биыл 3700 шақырымнан астам жаңа теміржол желілері төселіп, пайдалануға берілетінін айтқан болатын.