АҚШ пен Аустралия & Қазақстан: ТШО маманы неліктен өз Отанын таңдады

— Сіз халықаралық іссапарлар аясында, соның ішінде Chevron компаниясының Аустралиядағы Барроу аралындағы нысандарында және Калифорния штатының Ричмонд қаласындағы мұнай өңдеу зауытында жұмыс істедіңіз. Бұл тәжірибе мұнай-газ саласына деген көзқарасыңызды қалай өзгертті және Қазақстандағы жұмысыңыздың жаңаша бағалауға қалай көмектесті?

— Аустралия мен АҚШ-қа халықаралық іссапарлар саламызға әлдеқайда кеңірек көзқараспен қарауға мүмкіндік берді және осы саладағы рөлімді түсінуіме де көп әсер етті.

Мен ең алдымен назар аударған жайттардың бірі мәдениеттер арасындағы айырмашылықтар болды. Адамдардың бір-бірімен қарым-қатынас жасауы, мәселелерді шешуі, кәсіби байланыстар орнатуы және жұмыс үдерістерін ұйымдастыруы Қазақстанда үйренген дағдыларымнан айтарлықтай өзгеше болды. Алғашында бұл айырмашылықтар анық байқалды. Бірақ, уақыт өте келе бір нәрсені түсіндім: тәсілдер әртүрлі болғанымен, барлығының көздеген мақсаты бір — нысанды қауіпсіз әрі сенімді пайдалану. Бұл мен үшін ең маңызды сабақтардың біріне айналды. Біздің салада табысқа жеткізетін бірыңғай формула жоқ. Дегенмен географияға, мәдениетке немесе ұйымға тәуелсіз ортақ құндылықтар бар.

Әсіресе, Ричмондтағы мұнай өңдеу зауыты маған үлкен әсер қалдырды. Теңізбен салыстырғанда оның ауқымы шағындау болғанымен ұйымдастырушылық жауапкершіліктің, тәртіптің және ұсақ-түйекке дейін мән берудің жоғары деңгейі қажет. Бұл маған кез келген өндірістік нысанды қауіпсіз пайдалануда оның көлеміне қарамастан үйлесімді жұмыс, командалық өзара іс-қимыл және көшбасшылық қаншалықты маңызды екенін тереңірек түсінуге көмектесті.

Аустралияда Chevron компаниясының сұйытылған табиғи газ өндіруге бағытталған ірі жобаларының жұмысын қамтамасыз ететін командамен бірге жұмыс істедім. Ауқымы мен технологиялық деңгейі жағынан ТШО нысандарымен пара-пар болатын күрделі өндірістік нысанды көру мен үшін қызықты болды. Тәсілдер, үдерістер, тіпті қызметкерлердің күнделікті өзара қарым-қатынасы да өзгеше. Бірақ нәтижесі біреу — қауіпсіздікке, сенімділікке және операциялық тиімділікке үнемі назар аудару. Дәл осы тәжірибе егер оның негізінде мықты мәдениет пен жұмысқа жауапкершілікпен қарау тұрса, онда әлемдік деңгейдегі нәтижеге әртүрлі жолмен қол жеткізуге болатынын көрсетті.

Дәл осы тәжірибе Қазақстанның әлемдік энергетика саласындағы рөлін жақсырақ түсінуге септігін тигізді. Теңізде күн сайын жұмыс істегенде үлесіміздің ауқымы кейде қалыпты нәрсе ретінде қабылдануы мүмкін. Ал басқа өндірістік нысандарға бару ТШО-ның Chevron компаниясының ең ірі өндірістік бөлімшелерінің бірі екенін және компанияның жаһандық өндіріс көлеміне елеулі үлес қосатынын түсінуге мүмкіндік берді. Кеңірек қарайтын болсақ, Қазақстан әлемдегі маңызды мұнай-газ өндіруші елдердің қатарына кіріп, жаһандық нарықтарға энергоресурстар жеткізеді және елден тысқары да энергетикалық қауіпсіздікті қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарады. Мұны халықаралық тұрғыдан көру жұмысымыздың маңызын жаңаша бағалауға және ТШО мен Қазақстанның атынан өкілдік ететінімді мақтан тұтуға мүмкіндік берді. Бұл тәжірибе кәсіби мүмкіндіктеріме ғана емес, елімізде қалыптасқан саланың маңыздылығына деген сенімімді де нығайтты.

— Әртүрлі елде жұмыс істеп, кәсіби мәдениеті әртүрлі адамдармен таныстыңыз. Қазақстанның мұнай-газ саласындағы қандай ерекшеліктер мен мүмкіндіктер мансабыңызды туған елде жалғастыру шешіміңізге әсер етті?

— Әртүрлі елде, түрлі мәдениет өкілдерімен жұмыс істеген кезде «шетелде мансабыңды жалғастырғың келе ме?» деген сұрақ жиі қойылатын. Қызығы, бұл тәжірибе маған мүлде керісінше әсер етті. Ол Қазақстанда мансабымды жалғастыруға деген ниетімді одан әрі нығайтты.

Алғашқы халықаралық іссапарым туған еліме деген байланысымды осыншалықты терең сезінуге себеп боларын күтпеген едім. Шетелге сапарлағанға дейін өзімді аса патриот адаммын деп есептемейтінмін. Алайда, бірнеше ай бойы басқа мәдени ортада өмір сүріп, жұмыс істегеннен кейін бұл сезім өздігінен пайда болды. Үйден алыстаған сайын Қазақстанды, оның халқын, құндылықтары мен мүмкіндіктерін көбірек бағалай бастадым. Патриотизм әрдайым саналы түрде қалыптаса бермейтінін түсіндім. Кейде туған елден жырақта жүргенде ғана бойыңдағы бұл сезімді тереңірек сезінесің.

Кәсіби тұрғыдан алғанда АҚШ пен Аустралияда көргендерім маған үлкен әсер етті. Тәжірибелі мамандардан көп нәрсе үйреніп, әлемдік деңгейдегі нысандарда жұмыс істеуге мүмкіндік алдым. Сонымен бірге бұл тәжірибе Қазақстанның мұнай-газ саласының да маңызы мен күрделілігі кем емес екенін түсінуге көмектесті. Елімізде әлемдегі ең ірі әрі күрделі энергетикалық нысандардың бірі орналасқан. Теңіз сияқты жобалар ауқымы, техникалық күрделілігі және стратегиялық маңызының арқасында бүкіл әлемге белгілі. Мен осы жобаның бір бөлшегі екенімді шын жүректен мақтан тұтамын.

Мені Қазақстанның болашағы да ынталандыра түседі. Біз әлеуеті зор жас елміз. Соңғы онжылдықта Қазақстан мықты экономика қалыптастырып, халықаралық инвестициялар тартты, Еуропа мен Азияны байланыстыратын маңызды энергия өндірушілердің біріне айналды. Сонымен қатар еліміз жаңғыртуға, технологияларға, инфрақұрылымға және адами капиталға инвестиция салып келеді. Меніңше, дамудың келесі кезеңі тек табиғи ресурстарға ғана емес, өз білімі мен дағдыларын туған елінде қолдануды шешетін білікті мамандарға да байланысты болады. Мен осы үдерістің бір бөлігі болғым келеді.

Неғұрлым көп саяхаттаған сайын болашағымның осында екенін соғұрлым анық түсіндім. Мұнда бәрі таныс болғандықтан ғана емес, Қазақстанның әлеуетіне сенетіндіктен және оның табысына өз үлесімді қосқым келетіндіктен. Бір күні мансабыма көз жүгірткенде әлемнің әртүрлі елінде жинаған тәжірибемнің өз еліме пайда әкелуге көмектескенін түсінгім келеді.

— Әртүрлі елде жұмыс істегеннен кейін Қазақстандағы кәсібіңізде нені бұрынғыдан да жоғары бағалай бастадыңыз? Бұған дейін шетелдегі тәжірибені жинақтамай тұрып байқамаған қандай дүниелер бар?

— Қазақстанның мұнай-газ саласында адамдардың бір-бірінің жетістігіне қаншалықты мүдделі екенін ерекше бағалаймын. Мансабым барысында өзіме көп нәрсе үйреткен басшыларым, әріптестерім және тәлімгерлерім болды. Олар оқытуға, тәжірибесімен бөлісуге, жас мамандардың қиындықтарды еңсеруіне көмектесуге уақыт тапты. Бұрын мұны жұмыстың қалыпты бір бөлігі ретінде қабылдайтынмын. Тек басқа ұжымдарды көргеннен кейін тәлімгерлік мәдениетінің шын мәнінде қаншалықты ерекше екенін түсіндім.

Мен үшін тағы бір маңызды қыр — Chevron компаниясының бизнес-бөлімшесі ретінде бізге берілген бірегей мүмкіндіктер. Ұзақ жыл бойы Қазақстанда Chevron компаниясының түрлі саладағы жоғары білікті шетелдік мамандары мен сарапшылары жұмыс істеді. Олардың көпшілігінің тек бизнес нәтижелеріне ғана емес, жергілікті кадрларды дамытуға да шын ниетімен көңіл бөлгені ерекше таңғалдыратын. Олар жергілікті кадрларды дамытуға шын ниеттерімен ұмытылды.

Мен үшін ең басты жаңалық — жетістікті сол жолдан бірге өткен адамдармен бөліскен кезде оның сезімі мүлде бөлек болатыны. Кәсіби салада қандай да бір жетістікке жеткенде оның артында менің дамуыма жылдар бойы үлес қосқан ұстаздарым, тәлімгерлерім, әріптестерім, достарым мен отбасым тұрғанын түсінемін. Және де бұл жетістіктерге тереңірек мән береді.

Сондықтан шетелден алған бір ғана сабақты атау керек болса, онда ол мынадай болар еді: әлемдік деңгейдегі нысандар мен технологияларды әртүрлі елден кездестіруге болады, бірақ түптеп келгенде кәсіби тәжірибені адамдар мен олардың арасындағы қарым-қатынас айқындайды. Әлемнің әртүрлі бөлігін көргеннен кейін Қазақстанда өз мамандарының дамуына ерекше көңіл бөлетін кәсіби орта қалыптасқанын бұрынғыдан да жоғары бағалай бастадым.

Сұхбаттың ағылшын тіліндегі түпнұқасын мына сілтемеге өтіп оқи аласыздар.