Әсел Қалықова: Полиомиелит – адам жұлынына зақым келтіріп, параличке әкелуі мүмкін
АЛМАТЫ. ҚазАқпарат - Алматы қаласы санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаменті басшысының орынбасары Әсел Қалықова ҚазАқпарат тілшісіне «полиомиелит» ауруы туралы айтып берді.
- Әсел Тоқанқызы, алдымен «полиомиелит» ауруы туралы айтып берсеңіз? Ол қандай ауру, салдары қандай, адамға қалай жұғады?
- Полиомиелит - бұл полиовирус тудыратын өмірге қауіпті ауру. Вирус адамнан адамға жұғады және адамның жұлынына зақым келтіріп, параличке әкелуі мүмкін.
2002 жылы Қазақстан Республикасының аумағында полиомиелитпен сырқаттанушылық жойылды. Бұған тек балаларды вакцинациялау арқылы қол жеткізілді. Дегенмен, әлемнің бірнеше елінде (Ауғанстан, Пәкістан, Африка елдері) осы инфекцияны тіркеу жалғасуда. Демек, полиомиелитті елімізге әкелу қаупі сақталуда. Сондықтан біз балаларымызды полиомиелитке қарсы егуді жалғастырамыз және аурудың негізгі белгілерін есте ұстауымыз керек.
Вирус адамнан адамға, негізінен фекальды-ауызша жолмен немесе кез-келген қарапайым инфекция тасымалдаушысы арқылы (мысалы, су немесе тамақ) өтіп, ішекте көбейеді. Вирус ағзаға ауыз бен мұрын арқылы енеді, тамақ пен ішекте көбейеді, содан кейін қанмен жұлын мен миға таралады.
- Аурудың алғашқы белгілері қандай болады?
- Алғашқы белгілер - дене қызуы, шаршау, бас ауруы, құсу, мойын қаттылығы және аяқ-қолдардағы ауырсыну. Инфекцияның 200 жағдайының бірінде қайтымсыз паралич дамиды (әдетте аяқтар). Мұндай сал ауруына шалдыққан адамдардың 5-10%-ы тыныс алу бұлшықеттерінің паралич ауруына байланысты өледі. Әсіресе «полиомиелит» вирусы осы инфекцияға қарсы вакциналанбаған бала үшін қауіпті. Мұндай балаларда қайтымсыз паралич дамиды және ол өмір бойы мүгедектер арбасына байланған мүгедек болып қалады.
Параличтің пайда болуы кенеттен әсер қалдырады. Мысалы, кешке ұйқыға жатқан балада таңертең аяқ-қолының паралич ауруы кенеттен пайда болады. Параличтің локализациясы әртүрлі. Полиомиелит әсер етпейтін бұлшықет жоқ, әсіресе, аяққа жиі әсер етеді.
Аналар баланың қимыл-қозғалысында шектеулер пайда болған кезде дереу дәрігердің қабылдауына баруы керек. Дәрігер инфекцияны жіберіп алмау және білікті көмек көрсету үшін баланы полиомиелитке шұғыл тексеруі қажет. Параличті қалпына келтіру ата-аналардың медициналық көмекке уақтылы жүгінуіне және дұрыс емделуіне байланысты.
- Аурудың емдеу жолдары бар ма?
- Төсек демалысы, анальгетиктер мен седативтер, жылу процедуралары тағайындалады. Науқастар міндетті түрде ауруханаға жатқызылады. Паралитикалық түрлерде, параличтің дамуы аяқталған кезде (аурудың 4-6 аптасы) кешенді қалпына келтіру (дәрілік, физиотерапиялық және ортопедиялық) емі, кейіннен мерзімді санаторий — курорттық емдеу жүргізіледі. Тыныс алудың бұзылуы кезінде-реанимация әдістерін қоса, оны қалпына келтіруге бағытталған емдік шаралар қолданылады.
Балаларды полиомиелиттен қорғаудың жалғыз тәсілі-вакцинациялау, ол 2, 3, 4, 18 айда инактивацияланған полиомиелитті вакцинамен (ИПВ), біріктірілген вакциналардың құрамында жүргізіледі. Сонымен қатар ішуге арналған екі валентті (1-ші және 3-ші типтегі) полиомиелит вакцинасы (ОПВ) 12-15 айда қолданылады (екі тамшы).
- Бұл ауруға көбінесе кімдер немесе қай жастағы адамдар шалдығады? Әлем елдері бұл аурумен қалай күреседі?
- Полиомиелит негізінен 5 жасқа дейінгі балаларға әсер етеді. Әлем елдерінде бұл аурумен жаһандық күш-жігердің арқасында эпидқадағалау мен иммундаудың тиімді жүйесін құру жолымен күреседі.
- Сұхбатыңызға рахмет!
