БҰҰ өшпенділік тілі мен геноцидтің алдын алуға бағытталған жаңа жоспар қабылдады
АСТАНА. KAZINFORM — Бас хатшы Антониу Гутерриш БҰҰ-ның Нью-Йорктегі штаб-пәтерінде Маскат іс-қимыл жоспарын іске қосты. Бастама дәстүрлі көшбасшылар мен байырғы халықтардың өшпенділік тілімен күресудегі және геноцид пен басқа да жаппай қатыгездіктің алдын алудағы рөлін күшейтуге бағытталған, деп хабарлайды БҰҰ жаңалықтар қызметі.
— Өшпенділік тілі — бейбітшілік пен қауіпсіздікке елеулі және өсіп келе жатқан қауіп. Ол қоғамды бөліп, тұтас топтарды адамгершіліктен айырады және қантөгіске негіз жасайды, — деп мәлімдеді Гутерриш.
Оның айтуынша, өшпенділік риторикасы кездейсоқ пайда болмайды және геноцид пен жаппай қылмыстарға әкелетін барлық дерлік сценарийлердің тән элементі саналады.
Жергілікті көшбасшылар мен қауымдастықтардың рөлі
— Әлемде қақтығыстар өршіп барады. Теңсіздік артып келеді. Климаттық дағдарыс күшейіп жатыр. Ал өшпенділік тілі бұрынғыдан да жылдам таралып келеді, бұл реттелмеген платформалар мен жасанды интеллекттің күшімен қамтамасыз етіліп отыр, — деп атап өтті БҰҰ басшысы.
Бас хатшы атап өткендей, геноцид пен басқа да жаппай қылмыстардың алдын алудың негізгі жауапкершілігі мемлекеттерге жүктеледі, алайда тұтастай алғанда қоғам да маңызды рөл атқарады. Ол жергілікті қауымдастықтардың сеніміне ие және жергілікті шындықты терең білетін дәстүрлі көшбасшылар мен байырғы халықтардың өкілдері бұл жұмыста ерекше орын алатынын атап өтті.
Іс-қимыл бағыты
Бұл құжат дәстүрлі көшбасшылар, байырғы халықтар, үкіметтер, халықаралық ұйымдардың өкілдері және әлемнің түкпір-түкпірінен келген қақтығыстардың алдын алу жөніндегі сарапшылар қатысатын көпжылдық халықаралық консультациялық процестің қорытындысы болды. Онымен жұмыс 2022 жылы Нигерияның Абуджа қаласында өткен жаһандық консультациялар кезінде басталып, 2023 жылы Оманның Маскат қаласында өткен кездесуде жалғасты. Бұл дәстүрлі көшбасшылар мен байырғы халықтар арасында тәжірибе алмасудың ең ірі халықаралық платформаларының біріне айналды.
Жоспар үш негізгі бағытқа негізделген: жергілікті делдалдық механизмдер мен оқыту бағдарламаларының әлеуетін нығайту, қауымдастықтар арасындағы диалог пен өзара түсіністікті ілгерілету, сондай-ақ дәстүрлі көшбасшылар, мемлекеттер, халықаралық ұйымдар және азаматтық қоғам арасындағы ынтымақтастықты кеңейту.
Құжаттағы ұсыныстарға жергілікті қақтығыстарды реттеу бастамаларын қолдау, білім беру бағдарламаларын кеңейту, ерте ескерту тетіктерін дамыту, жалған мәлімет пен өшпенділік әңгімелерге қарсы тұру және жергілікті қауымдастықтарды бейбітшілік орнату процестеріне белсендірек тарту кіреді.
Сандық платформалардың жауапкершілігі
Бас хатшы сондай-ақ өшпенділік тілі мен зорлық-зомбылыққа шақыруға қатысты мазмұнды таратқаны үшін сандық платформалардың жауапкершілігін күшейту қажеттілігін атап өтті.
— Өшпенділік тілін басу сөз бостандығын басуды білдірмейді. Сонымен қатар, пікір білдіру еркіндігі ешқашан зиянды хабарламаларды таратуды ақтау ретінде пайдаланылмауы керек, — деп атап өтті ол.
БҰҰ Маскат іс-қимыл жоспары әлеуметтік келісімді нығайту, қақтығыстардың алдын алу және тұрақты бейбітшілікті орнатуға бағытталған күш-жігерге жергілікті қауымдастықтардың қатысуын арттырудың практикалық құралына айналатынына үміттеніп отыр.
Осыған дейін Қазақстан БҰҰ-ның Алматыдағы өңірлік орталығына жыл сайын 3 млн доллар бөліп отыратыны хабарланды.
