CАҚҚҰЛАҚ БИ

Ақмола облысының Ерейментау ауданында дүниеге келген. Жасынан зерделі де зерек өскен ол 12-13 жасынан әкесі Бапан бидің қасында жүріп, шешендік өнерін ұштаған, ел билеу ісіне араласқан. Баласының қабілетін сезген әкесі Сәбденді 15 жасында кішігірім дау-дамайды шешіп келуге жұмсаған. Ол 16 жасында сол өңірде шешендік аты шыққан Байдалы бимен сайысқа түсіп, Байдалының «құлағың неткен сақ еді» деген сөзінен кейін «Саққұлақ» атанып кеткен.

Саққұлақ бидің «Саққұлақтың Шоқанға берген батасы», «Ақыл туралы», «Шоқанның Саққұлақ биге қойған сауалдарына берген жауабы», «Төрт нәрседен қашық қыл», «Мұсаның өліміне айтқаны», «Орман-тоғай жер сыны», «Жақсы қатын алсаңыз дүр-шекерді», «Қыз күнінде балаң-балаң», «Шоқанның қарындасына айтқаны», Шоқан қазасына орай «Бұл да бір ғалымның бірі еді-ау», «Шыңғысқа өз аузынан айтқан көңілі», «Батырдың басы орда қалар», «Байдалы биге айтқаны», «Ғылым туралы», «Мұсаға айтқаны», «Мүсетке айтқаны», тағы басқа көптеген шешендік сөздері бар.

Оның шешендік нақыл сөздерінен елдік пен ерлік, ғылым, білім, жақсылық пен жамандық туралы терең философиялық ой-түйіндерді байқауға болады. Басқа би-шешендердей емес, Саққұлақ би өзі айтқан билік сөздері мен басқа билердің аталы сөздерін, бағалы ойларын үнемі қағазға түсіріп жүрген. Саққұлақ бидің шығармашылығы толық жүйеленіп зерттелмеген. Саққұлақ биден жеті ұл қалған. Нұралы, Ералы деген ұлдары әкесіне тартып би-шешен болған. Ералының «Жантай» деп аталатын дастанын С.Сейфуллин жазып алып, 1936 жылы «Әдебиет майданы» журналында жариялаған.

Саққұлақ би Қоржынкөл көлінің жағалауындағы Бөгенбай батыр ұрпақтарының қорымына жерленген. Мазарын халық шебері Рысқұл орнатқан. Ескерткіш мемлекет қорғауына алынған.

Дерек көздері:

Қазақстан ұлттық энциклопедиясы, 7 том;

Солтүстік Қазақстан облысының энциклопедиясы.