Елімізде ғылымға бөлінетін қаржы жеті жылда 3,6 есе өсті
АСТАНА. KAZINFORM – Қазақстанда соңғы жеті жылда ғылыми зерттеулер мен тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарға жұмсалатын ішкі шығын 3,6 есе артты. 72,2 миллиард теңгеден 261,5 миллиард теңгеге жетіп, шамамен 190 миллиард теңгеге өскен.
Бұл көрсеткіш елімізде ғылыми зерттеулерге жұмсалатын қаражаттың айтарлықтай артқанын көрсетіп отыр. Ендігі басты міндет – ғылымға салынған қаржының қайтарымын арттырып, зерттеу нәтижелерін экономикада нақты қолдануға болатын технологиялар мен шешімдерге айналдыру.
Мұндай өсім соңғы бес жылдағы көрсеткіштерден де байқалады. Мәселен, 2020 жылы ғылыми зерттеулер мен тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарға 89 миллиард теңге жұмсалса, 2025 жылы бұл көрсеткіш 261,5 миллиард теңгеге жеткен. Осылайша, бес жыл ішінде бұл көрсеткіш 2,9 есе өсіп отыр.
Ғылымды дамыту үшін тұрақты қаржыландырудың маңызы зор. Өйткені заманауи зерттеулер жүргізу үшін зертханалар, қажетті құрал-жабдықтар, ақпараттық ресурстар мен білікті мамандар керек. Сонымен қатар ғылыми ұжымдардың жұмысын қолдап, жас зерттеушілерді даярлауға да қомақты қаражат қажет.
Ғылыми зерттеулерге жұмсалатын қаржының артуы жаңа технологияларды әзірлеуге және ауқымды жобаларды жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Дегенмен қаржы көлемінің өсуін ғылымның басты жетістігі деп қарастыруға болмайды. Ең маңыздысы – осы қаражаттың қаншалықты тиімді жұмсалып, қандай нақты нәтиже бергені.
Сондықтан алдағы уақытта ғылымға бөлінетін қаржыны көбейтумен қатар, оның тиімділігін арттыруға да басымдық берілуі тиіс. Бұл ретте ғылыми жобалардың сапасы, зерттеу нәтижелеріне сұраныс, оларды тәжірибеде қолдану мүмкіндігі және ғылым мен өндіріс арасындағы байланысты нығайту ерекше маңызға ие.
Бұл бағытта жоғары оқу орындарының да рөлі зор. Бүгінде университеттер тек білім берумен шектелмей, ғылыми зерттеулер жүргізетін, жаңа технологиялар әзірлейтін және тың идеяларды жүзеге асыратын орталықтарға айналуы қажет.
Ғылымға жұмсалатын қаржының көбеюі осы мақсатқа жетуге жол ашады. Университеттер мен ғылыми ұйымдардың зерттеу мүмкіндіктері кеңейген сайын жас мамандардың нақты жобаларға қатысуына, тәжірибе жинақтауына және өз ғылыми ізденістерін дамытуына жағдай жасалады. Бұл өз кезегінде жаңа буын зерттеушілердің қалыптасуына ықпал етеді.
Мемлекет үшін ғылымға салынған қаржы – болашаққа жасалған инвестиция. Оның нәтижесі бірден байқалмауы мүмкін. Дегенмен технологиялық дамудың, еңбек өнімділігін арттырудың, жаңа өндіріс орындарын ашудың және шетелдік технологияларға тәуелділікті азайтудың негізінде ғылыми зерттеулер жатыр.
Осылайша, соңғы жеті жылда ғылыми зерттеулер мен тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарға жұмсалатын ішкі шығынның 72,2 миллиард теңгеден 261,5 миллиард теңгеге дейін өсуі Қазақстанда ғылымды қаржыландыру мүмкіндігінің едәуір кеңейгенін көрсетеді.
Ендігі міндет – осы мүмкіндікті тиімді пайдаланып, ғылыми зерттеулердің нақты нәтижесін экономика игілігіне жарату. Өйткені ғылымға салынған инвестицияның шынайы қайтарымы бөлінген қаржының көлемімен емес, оның ел дамуына қосқан үлесімен өлшенеді.
Бұған дейін қазақ ғалымдары әзірлеген 30 ғылыми жоба шетелдік нарыққа шыққаны хабарланды.
