Ешкім түсірмеген кадрды түсіруге тырысам – үздік фотограф Валерий Бугаев

Ең бастысы фотограф қандай түсірілім болатынын алдын ала білуі керек. Бірақ кәсіби фототілшінің жұмысында бәрі басқаша болады. Таңертең үйден шыққан Валерий Бугаев кешке қайда болатынын білмейді. Бұл басқалар үшін экстремалды, ал Валерий үшін жай жұмыс.

Өткен қыста Екібастұз ЖЭО-да апат болған кезде алғашында мәселенің нақты ауқымын ешкім түсінбеді.

«Таңертең қоңырау шалып, шұғыл Екібастұзға бару керек деді. Мен кешке қарай Павлодарға ораламыз деп ойладым. Нәтижесінде мұзға оранған қалада бір апта болдық», - деді Валерий Бугаев.

Екібастұздағы төтенше жағдай кезінде түсірген фотосуреті «Үркер» мемлекеттік сыйлығын жеңіп алды.

Еске сала кетейік, өткен жылы 27 қарашасында Екібастұзда қатты аязда бірнеше шағын аудан жылусыз қалды. Келесі күні қалада төтенше жағдай режимі енгізілді.

«Жедел штаб құрылды, барлық ақпарат сол жерде жиналды. Адамдар ұйықтамай жұмыс істеді - деп еске алады В. Бугаев.

Фотограф оқиғаның ортасында жүрді. Екібастұздықтардың төтенше жағдаймен күресуге тырысқанын фотоға түсірді. Ол жедел штабта ұйықтады. Жағдайдың тез өзгергені соншалық барлық сәтті фотоға түсіруге тура келді.

Қалада жылу құбырлары жарылды. Пәтерлерде жылу беру жүйелері жарылды, су құбыры мен кәріз қатып қалды. Коммуналдық қызмет апаттың салдарымен күресу үшін аяз бен шаршауға қарамастан күндіз-түні жұмыс істеді.

«Апаттан кейін қала орталығындағы барлық жол қазылды. Біз кешке -30° аязда көшеде келеміз, үш адам осы шұңқырда жұмыс істеп жатыр. Ондағы судың температурасы белгісіз, ол жерде физикалық тұрғыдан жұмыс істеу қиын. Бір жігіт суды сорумен айналысса, екінші жігіт құбырды кесіп жатты. Айналаның бәрі су, кез-келген уақытта тоқ соғуы мүмкін. Мен ол сәтті жылдам фотоға түсірдім, кейін жақсы кадр жасағанымды түсіндім. Ол фотолар жұмысшылардың жанқиярлықпен жұмыс істегенін өрсетті», - дейді фототілші.

Екібастұздағы төтенше жағдайды бүкіл ел біледі. Алайда, Валерий Бугаев бұған дейін де төтенше жағдай, апат басқа да ауыр жағдайларды фотоға түсіріп жүр.

«90-жылдардың басында Баянауылдағы өрт есімде. Жасыбайда орман өртеніп, тікұшақтармен сөндірілді, өрт сөндірушілер жанын салып жұмыс істеді. Ондай жағдайда сәтті фото жасау мүмкіндігі бар, бірақ оңайға түспейді. Тауға көтеріліп бара жатқанда өрт атылады, әсіресе қылқан жапырақты орман өртеніп жатқанда бұл жағдай жиі кездеседі», - деп түсіндірді ол.

Журналистика Бугаевтар отбасының кәсібі. Әкесі Алтай өлкесінде аудандық газеттің редакторы болып жұмыс істеген, үлкен ағасы Владимир көп жылын Павлодар облыстық газетінде еңбек етті. Қызы Ольга да өмірін фотография және журналистикамен байланыстырды.

Валерий Бугаевтың өзі редактордың кабинетінде дүниеге келген. Бала кезінде Валерий қоршаудың үстінен өтіп, әкесінің жұмысына жүгіретін. Ол газеттің қалай жасалғанын, линотиптегі газет сызықтарының қалай құйылғанын және газетке шығатын суреттерді бақылайтын.

Валерийге алғашқы камераны ағасы сыйлады. Кейін ол өзіне жаңа камера сатып алды. Сонымен қатар, Валерий радиоэлектроникаға қызығушылық танытты, әкесі ұлының техникалық білім алуын талап етті. Алайда тағдыр кіші Бугаевты фотожурналистикаға алып келді.

Үлкен ағасынан кейін Валерий Павлодарға көшті. Алдымен ол телерадио орталығында, аппараттық-студиялық блокта жұмыс істеді. Жаңа жабдықты орнатуға көмектесті және сонымен бірге жұмыс процесін камераға түсірді. Ал облыстық «Звезда Прииртышья» газетінде фототілші орны ашылғанда, өз кандидатурасын ұсынды.

Редакцияда оның үлкен ағасы Владимир жұмыс істеді. Редакция 20 жастағы жас маманның шеберлігіне сене қоймады. Валерийге трактор зауыты қызметкерін фотоға түсіру тапсырмасы берілді.

«Мен бар мүмкіндікті пайдаландым, қосымша бірнеше кадр түсірдім. Өнеркәсіп туралы жазған газеттерді алдын-ала қарап шықтым. Мен Харьков және Челябі зауыттарын қалай түсіргенін көрдім, ұтымды кадрларды қалай жасауға болатынын ойладым. Ал трактор зауытына барар алдында мен кеме жөндеу зауытына да бардым», - деп еске алады Валерий Бугаев.

Ол дайын фотоларын редакцияға алып келді, осылайша тест тапсырып жұмысқа орналасты.

«Газетте жұмыс істегенде маған дейін ешкім түсірмеген кадрды түсіруге тырысам. Мен Екібастұздағы саяси тұтқындарды жерленген жерді фотоға түсірдім. Бастамашыл топ бұл орынды күл үйінділерінің астынан тапты. Қазір аумақ қоршалған, ескерткіш тұр, ал біз алғаш келгенде сүйектер мен бас сүйектері шығып тұрған жерді көрдік. Ағам екеуміз алғашқылардың бірі болып 80-ші жылдардың аяғында Екібастұзда теміржол апатын түсірдік. Бұлтты және қар жауғаны есімде, бірақ соған қарамастан біз жақсы жұмыс істедік», -дейді фототілші.

Бірде Павлодар мұнай өңдеу зауытында жанармай құйылған бөшке жарылды. Валерий бұл сәтті жібермей фотоға түсіріп алды, кейін аталған кадр елдің бас өндірістік газетінде жарияланды.

Фоторепортер жұмысының ерекшелігі ол кез-келген жерге кіре алады. Бір кездері Валерий Бугаев Семей полигонында болып фото кадрлар жасады.

Валерий Бугаев адамдар, орындар, оқиғаларды түсіру ерекше ұнайтынын айтты. Әсіресе оған Павлодар облысының тарихымен байланысты барлық нәрсені түсіру қызықты. Ол фото арқылы бүгінгі күннің батырлары мұғалімдердің, кәсіпкерлердің, ауыл тұрғындарының тағдырларын көрсетеді.