ҚазАқпарат-Анонс: 2 - 5 желтоқсан аралығындағы оқиғалардың күнтізбесі

ЕЛБАСЫ

2 желтоқсан күні Астанада ЕҚЫҰ саммиті жалғасады. Оның қорытындысы бойынша Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев БАҚ өкілдерімен брифинг өткізеді.

СЫРТҚЫ САЯСАТ

2 желтоқсанда Минскіде ТМД елдерінің Шекара әскерлері қолбасшылары кеңесінің мәжілісі өтеді

ҚАЗАҚСТАН ЖӘНЕ ӘЛЕМ

2 желтоқсанда Литва Республикасының Президенті Даля Грибаускайтенің төрағалық етуімен ЕҚЫҰ Саммитінің кезекті отырысы өтеді. Онда ЕҚЫҰ-ға серіктес 12 мемлекеттің өкілдері сөй сөйлейді деп жоспарлануда. Астанадағы ЕҚЫҰ Саммиті аяқталғаннан кейін қорытынды құжат қабылданады деп күтілуде.

ҚОҒАМ

GSM Қазақстан/Kcell 1 желтоқсаннан бастап Алматы мен Астана қалаларында 3G қызметін іске қосады

СПОРТ

Шағын футболдан Қазақстан ұлттық құрамасы 7-8 желтоқсанда Новосібірде «Сибиряк», ал 11-12 желтоқсанда Тюменьде "Тюмень" клубтарымен жолдастық кездесулер өткізеді.

АСТАНА

1-2 желтоқсан күндері Қазақстан Республикасының елордасы - Астана қаласында Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымының Саммиті өтуде .

2 желтоқсанда Астанадағы Тәуелсіздік сарайында Болгария Президенті Георги Пырванов брифинг өткізеді.

2 желтоқсанда Елбасы Н.Назарбаев ЕҚЫҰ Саммитінің қорытындысы бойынша Астанадағы «Шабыт» сарайында БАҚ өкілдерімен қорытынды баспасөз мәслихатын өткізеді.

АЛМАТЫ

15 қазан мен 15 желтоқсан аралығында Алматыда «Үздік инвестор» конкурсы өтуде. Бұл шараны «CAIFC», «Centras Securities», «Halyk Finance», «Seven Rivers Capital», «Premier Capital брокерлік компаниялары ұйымдастырып отыр.

1 желтоқсанда Армияшылардың орталық спорттық клубында (ЦСКА) Азиада ойындарының жүлдегерлерін құттықтау рәсімі өтеді.

2 желтоқсанда UIB орталығында «Қазақстан экономикасын жаңарту: дағдарыстан кейінгі дамудың өзекті мәселелері» деген тақырыпта халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция болады.

2 желтоқсанда «Жетісу» бизнес-орталығында «Қазақстандық менеджмент: тиімділікті іздеу» тақырыбына арналған пікірталас өтеді.

3 желтоқсан - Халықаралық мүгедектер күні Абай атындағы опера және балет театрында мүмкіндігі шектеулі жандардың мәдениет, спорт, білім және қоғамдық қызметте жеткен жетістіктерін марапаттайтын «Самғау» алғашқы қоғамдық сыйлығын марапаттау рәсімі өтеді.

ЕЛЕУЛІОҚИҒАЛАР. АТАУЛЫКҮНДЕР. ЕСІМДЕР

2010 ЖЫЛДЫҢ ЖЕЛТОҚСАН АЙЫНДА:

ОҚИҒАЛАР

90 жыл бұрын (1920) Түркістанда алғаш рет жергілікті тұрғандарды күштеп Қызыл Әскер қатарына жарақтау жарияланды. Жыл аяғында Қазақ әскери комиссариаты Бөкей, Орал және Торғай облыстарында 37 әскери бөлім құрады.

85 жыл бұрын (1925) РКП(б) V Жалпықазақ конференциясы ауылдарды жаппай кеңестендіруды жариялады.

80 жыл бұрын (1930) «Қарағанды» тресі құрылды. Алғашқы басшысы - Корней Осипович Горбачев.

15 жыл бұрын (1995) Конакри (Гвинея) қаласында өткен «Ислам Конференциясы» ұйымына мүше мемлекеттердің сыртқы істер министрлері бас қосуында Қазақстан мүшелікке қабылданды.

«Ислам Конференциясы» ұйымы 1969 жылы қыркүйекте Рабатта (Марокко) өткен мұсылман елдерінің үкіметі мен мемлекет басшыларының конференциясында негізі қаланды.

2010 жылы 1-2 желтоқсан күндері Астана қаласында жаңа мыңжылдықтағы тұңғыш Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымының (ЕҚЫҰ) Саммиті өтеді.

Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымының құрамына Солтүстік Америка, Еуропа және Орталық Азияда орналасқан 56 қатысушы мемлекет кіретін жалпыеуропалық ұйым. БҰҰ Жарғысының 8-тарауына сәйкес Еуропадағы дағдарыстық ахуалдардың ерте алдын алу және оларды болдырмау, Еуропадағы қазіргі бар жанжалдарды және жанжалдан кейін қалыпқа келтіруді реттеудің басты құралы ретінде құрылған. Ұйым қару-жараққа бақылау жасауды, алдын алу дипломатиясын, сенім шаралары мен қауіпсіздікті нығайтуды, адам құқықтарын, сайлауға бақылауды, сондай-ақ экономикалық және экологиялық қауіпсіздікті қоса алғандағы мәселелердің кең ауқымымен айналысады. ЕҚЫҰ қауіпсіздікті кешенді ұғым деп санайды және үш өлшемде -әскери-саяси, экономикалық-экологиялық және адами өлшемдерде әрекет етеді.

Қазақстан Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық жөніндегі ұйымға 1992 жылғы қаңтардың 30-ында кірді. Осы жылғы шілденің 8-інде республика ЕҚЫК-нің Хельсинки қорытынды актісіне, ал қыркүйектің 23-інде - Жаңа Еуропа үшін Париж хартиясына қол қойды. 1995 жылы еліміздің ЕҚЫҰ-ға тікелей қатысуын қамтамасыз еткен, Қазақстанның Венадағы халықаралық ұйымдар жанындағы Тұрақты Өкілдігінің іргетасы қаланды. Ал 2008 жылдан бастап алдағы төрағалық тұрғысында Елші Қайрат Әбдірахманов Құдайбергенұлы басқаратын Қазақстанның ЕҚЫҰ жанындағы Тұрақты өкілдігі жұмыс істеуде. 1995 жылы Ташкенттегі офисімен ЕҚЫҰ-ның Орталық Азиядағы өңірлік Бюросы ашылды. 1999 жылы ЕҚЫҰ-ның Алматыдағы Орталығы ашылды, сосын ол 2007 жылы ЕҚЫҰ-ның Астанадағы Орталығы болып қайта құрылды. Орталықты қазір Елші Александр Кельчевски (Франция) басқарады.

Соңғы бірнеше жыл бойында Қазақстан ЕҚЫҰ-ның бірқатар ірі шараларын өткізді, олардың арасында: «Адам саудасына қарсы күрес - өңірлік жауап» атты өңірлік Орталықазиялық конференция (Астана, 2006 ж. 18-19 мамыр); Еуропадағы әдеттегі қарулы күштер туралы шарт бойынша ІІІ шолу конференциясында Қазақстанның төрағалық етуі (Вена, 2006 ж. 29 мамыр - 2 маусым); ЕҚЫҰ-ның жоғары деңгейдегі «Мәдениетаралық, дінаралық және этникааралық түсінік» атты Кеңесі - Толеранттық жөніндегі кеңес (Алматы, 2006ж. 12-13 маусым); «Минасыздандыру саласындағы сенім шаралары мен өңірлік ынтымақтастық» атты өңірлік семинар (Алматы, 2007ж.26-27 наурыз); ЕҚЫҰ-ның Парламенттік ассамблеясының 17-ші жылсайынғы сессиясы (Астана, 2008 ж. 29 маусым - 3 шілде). 2009 жылғы қаңтарда қазақстандық дипломат, Елші Вячеслав Ғиззатов ЕҚЫҰ Қазіргі төрағасының мұсылмандарға қатысты төзімсіздік пен кемсітушілікке қарсы күрес жөніндегі Жеке өкілі болып тағайындалды.

2007 жылғы қарашада ЕҚЫҰ Сыртқы істер министрлері кеңесінің Мадридтегі кездесуінде Қазақстанның Ұйымға 2010 жылғы төрағалығы туралы шешім қабылданды.

Қазақстан 2008 жылғы тамызда қабылдаған «Еуропаға жол» мемлекеттік бағдарламасы аясында ЕҚЫҰ-дағы қазақстандық төрағалықтың басымдықтарын нақтылау жөніндегі жұмыс көзделген. Олардың қатарына мынадай мәселелер кіреді:

ЕҚЫҰ кеңістігінде демократиялық институттардың дамуы үшін жағдай жасау жөніндегі күш-жігерлерді жалғастыру; ЕҚЫҰ мемлекеттерінің транзиттік-көлік және еуразиялық құрлықүсті көлік дәліздерінің әлеуетін дамыту; экологиялық проблемалардың шешілуі; Қазақстанның бейбітшілікті, қауіпсіздікті және ядролық қарусыздануды қамтамасыз етуге қосқан үлесін ескере отырып, сенім мен өңірлік қауіпсіздік шараларын нығайту; ЕҚЫҰ қызметіндегі қауіпсіздіктің әскери емес, атап айтқанда, терроризмге, экстремизмге, есірткі құралдарының заңсыз айналымына, ұйымдасқан қылмысқа, қару-жарақ пен адам саудасына қарсы күрес саласындағы, сондай-ақ ЕҚЫҰ-ның әріптес елі - Ауғанстанды қалпына келтіру тәрізді аспектілерін дамыту.

2009 жылғы қаңтардың 1-інен бастап Қазақстан Республикасы ресми түрде ЕҚЫҰ төрағалары Үштігінің құрамына кірді. ЕҚЫҰ-ның Рәсімдер ережелеріне сәйкес Үштікті Ұйымның қазіргі, алдыңғы және кейінгі төрағалары құрайды. Биылғы жылы Үштікке Грекия, Финляндия және Қазақстан қатысады. Үштік іс-қимылдар мен орта мерзімдік жоспарлауды үйлестірудің маңызды құралы болып табылады. Ол Ұйым қызметіндегі сабақтастықты қамтамасыз ететін және Қазіргі төрағаға кеңес беретін орган болып табылады.

2010 жылдың 1 қаңтарынан Қазақстан Республикасы ресми түрде 20-сыншы ел болып Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымының төрағалығына кірісті.

2010 жылы шілде айында Алматы қаласында өткен Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы Сыртқы істер министрлерінің биресми кездесуінде ЕҚЫҰ саммиттін үстіміздегі жылы өткізу туралы шешім 2010 жылғы тамыздың 3-інде қабылданған болатын.

Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы тарихында Астана саммиті жетінші болып өтпекші. Алғашқы саммит 1975 жылы Хельсинки қаласында, 1990 жылы Парижде, 1992 жылы Хельсинкиде, 1994 жылы Будапеште, 1996 жылы Лиссабонда, 1999 жылы Стамбул қаласында өткен болатын.

Астанада өтетін Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымының саммитіне 56 елдің басшылыры мен 65 халықаралық ұйымдардың өкілдері, сондай-ақ 1500 жуық шетел және қазақстандық журналистер қатыспақшы.

ЖЕЛТОҚСАННЫҢ 2-І, БЕЙСЕНБІ

Құлдықты жою үшін күрестің халықаралық күні.

БҰҰ Бас Ассамблеясының шешімімен атап өтіледі. 1949 жылғы желтоқсанның 2-де БҰҰ Бас Ассамблеясының 4-ші сессиясы адам сату және үшінші тұлғаны жезөкшелікке пайдаланумен күрес туралы конвенцияны қабылдады.

ОҚИҒАЛАР

5 жыл бұрын (2005) Алматыда Қазақстандағы алғашқы пиротехникалық өнімдерді сынақтан өткізу орталығының таныстырылымы болды.

Ұйымдастырушысы - «Қазақжарылысөнеркәсіп» акционерлік қоғамы. Жаңа орталық пиротехникалық құралдарды қауіпсіздік, экологиялық жағынан таза және стандарттарға сай екендігін анықтай алады. Қазақстан заңдары бойынша барлық пиротехникалық бұйымдар міндетті сертификаттауға жататыны белгілі.

5 жыл бұрын (2005) Алматыда қоқсықты қайта өңдеуге арналған сынақ алаңы ашылды.

Өзге алаңдармен салыстырғанда шағын полигон тәуліктік сақтау камераларымен, торлы столдар мен қалдықтарға арналған бункермен жарақтандырылған. Алаң 300 шаршы метр аймақты алып жатыр. Ол демеушілердің есебінен салынып, құны 4 миллион теңгені құрады.

Аталмыш алаңның құрылысы 2002 жылы басталды. Онда «Табиғат» экологиялық одағы қатты тұрмыстық қалдықтардың морфологиялық құрамын зерттеумен байланысты тендерді ұтып алған болатын. Одақ мамандары 6 ай бойы сынақ жұмыстарын жүргізіп, тұрмыстық қалдықтардың саны мен құрамын зерттеді.

3 жыл бұрын (2007) Алматыда орыс тілінде жазылған тарихи роман «Сақтар» кітабының қайта басылып шыққандығына байланысты салтанатты рәсім болып өтті.

Болат Жандарбеков (1932-1991) тарихшы, жазушы, көптеген әңгімелердің авторы, ғалым, теледидар мен кино режиссеры болған. «Сақтар» атты тарихи кітап ішіндегі «Томирис» және «Ширактың ерлігі» деген атпен оқушы қауымға белгілі. Кітапты көркемдеуші - суретші Дана Мұқанова-Хуршудян.

1 жыл бұрын (2009) Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев «Тарифтік квоталарды қолданудың шарттары мен тетігі туралы келісімді ратификациялау туралы» Қазақстан Республикасының Заңына қол қойды. Елбасы сонымен қатар «Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына қатысушы мемлекеттер қорғаныс министрліктерінің радиациялық, химиялық және биологиялық жағдайды бақылау саласындағы өзара іс-қимылы туралы келісімді ратификациялау туралы» Қазақстан Республикасының Заңына қол қойды.

1 жыл бұрын (2009) Астанада Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев бизнестің әлеуметтік жауапкершілігін көтеруге бағытталған «Парыз» конкурсының жеңімпаздарын марапаттады.

1 жыл бұрын (2009) Қарағандыда өрт құрбаны болған өрт сөндірушілерге ескерткіш ашылды.

Ескерткіш «Өрт сөндіру және апаттық-құтқару жұмыстары қызметі» мемлекеттік мекемесі үйінің жанында орнатылды. Ол облыс төтенше жағдайлар департаментінің және оның бөлімшелері қызметкерлерінің ерікті қайырымдылық қаражатына салынды.

ЕСІМДЕР

70 жыл бұрын (1940-2005) ақын, Қазақстан Журналистер одағы сыйлығының иегері ҚЫЗЫҚБАЙ Тоқтарбек дүниеге келді.

Шығыс Қазақстан облысы Зайсан қаласында туған.

1958-1962 жылдары - «Совет туы» аудандық газетінің тілшісі. 1962-1975 жылдары - облыстық «Коммунизм туы» газетінің әдеби қызметкері, бас редактордың бірінші орынбасары. 1975-1994 жылдары - республикалық «Социалистік Қазақстан» («Егемен Қазақстан») газетінің бөлім меңгерушісі, «Қазақстан коммунисі» («Ақиқат») журналының бөлім меңгерушісі. 1994-1998 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің аға референті, консультанты қызметтерін атқарған. 1998 жылдан - Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің мемлекеттік тіл жөніндегі бас маманы.

Республика баспаларынан әр жылдары «Қыр гүлдері», «Алтай әуендері», «Темір тізгін», «Парыз», «Арайлы шақ», «Зайсан», «Өмір-сапар», «Көңіл қоңырауы», «Жүрек оты», «Жусан исі» атты жыр жинақтары жарық көрген.

«Құрмет белгісі» орденімен, бірнеше медальдармен, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет Грамотасымен марапатталған.

50 жыл бұрын (1960) Түркіменстандағы Қазақстан Республикасының Төтенше және Өкілетті елшісі ОРАЗБАЙ Асхат Тұтқышбайұлы дүниеге келді.

Ташкент мемлекеттік университетінің Шығыс тілдері факультетін бітірген.

1985-1990 жылдары - Қазақ КСР Мәдениет министрлігі Телерадио комитетінің редакторы. 1990-1992 жылдары - әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университетінің Шығыстану факультетінің оқытушысы, факультет деканының орынбасары. 1992-1994 жылдары - Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрлігі Таяу Шығыс департаментінің екінші хатшысы, Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрінің көмекшісі. 1994-1999 жылдары - Қазақстан Республикасының Иран Ислам Республикасындағы елшілігінің бірінші хатшысы, кеңесшісі. 1999-2001 жылдары - Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі екі жақты ынтымақтастық департаменті директорының орынбасары. 2001-2002 жылдары - БҰҰ арнайы миссиясының Исламабад қаласындағы Ауғанстан жөніндегі саяси кеңесшісі. 2002-2003 жылдары - Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі Африка, Таяу Шығыс және Азия департаментінің директоры. 2003-2006 жылдары - Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің арнайы тапсырмалар жөніндегі елшісі, Экономикалық ынтымақтастық ұйымының бас хатшысы. 2006-2008 жылдары - Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің арнайы тапсырмалар жөніндегі елшісі, Қазақстан Республикасының Шанхай ынтымақтастық ұйымындағы қызмет жөніндегі ұлттық үйлестірушісі қызметтерін атқарған. 2008 жылдан бастап - қазіргі қызметінде.

ЖЕЛТОҚСАННЫҢ 3-І, ЖҰМА

Мүмкіндігі шектеулі жандардың халықаралық күні.

Бұл күн адамгершілігі, құқықтары мен амандағы сенімді қорғалуы қажет тумысынан өмірдің азабын тартқан мүгедек жандарға қоғамның назарын аудару мақсатында 1992 жылы БҰҰ Бас Ассамблеясымен бекітілген.

Мүмкіндігі шектеулі жандар қоғамның экономикалық әлеуметтік саласының дамуына қатысуын толығымен нәтижелі түрде қамтамасыз етілуі БҰҰ жарғысында, Жалпы адам құқығын қорғайтын декларацияда терең тамырландырылған. Ол және де Мыңжылдық декларацияда және соңғы онжылдықтың бүкіл басты дүниежүзілік конференцияларының қорытындыларында көрсетілген. Және де, міндетті түрде мүмкіндігі шектеулі жандарға қатысты Дүниежүзілік қызмет бағдарламасының, мүгедектерге бірдей мүмкіндік беретін Стандартты ережелердің өзегін құрайды.

ОҚИҒАЛАР

6 жыл бұрын (2004) Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Қазақстан Республикасының Үкіметі мен «SOS KINDERDORF INTERNATIONAL» Халықаралық қоғамы арасындағы SOS балалар қалашығын құру жөніндегі Шартты бекіту туралы» Заңға қол қойды.

5 жыл бұрын (2005) Батыс Қазақстан облыстық қазақ драма театрында Ермек Аманшаевтың «Қасірет драмасы» атты туындысы бойынша жаңа қойылымның премьерасы болып өтті.

Қойылымды театрдың жас режиссері Асхат Маемиров сахналады. Драмада шығармашылық адамының жиынтық бейнесі сомдалып, оның қоғаммен қарым-қатынасы өзек етіп алынған. Жасандылық оған жат, сондықтан кереғарлықтар жайлаған ортаға көндігуі де қиынға түседі.

Ермек Аманшаев - танымал сыншы, жазушы және драматург, көптеген кітаптар мен деректі фильмдердің авторы. Оның туындылары еліміздің көптеген ірі театрларында сахналанған.

3 жыл бұрын (2007) алғашқы рет Батыс Қазақстан облыстық қазақ драма театрында әйгілі ағылшын драматургі Бернард Шоудың «Адам арбайтын үй» шығармасы бойынша қойылған спектакльдың премьерасы болып өтті.

Пьесаны қазақшалаған - Құжырғали Төлеуішев, сахналаған - Мұқанғали Томанов. Басты рольдерді Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген әртісі, Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты Сердеш Қажымұратов, Ақмарал Амандықова, Бибігүл Исалиева сомдаған.

«Адам арбайтын үйде» махаббат пен сатқындық, шындық пен көлгірлік, адалдық пен арамдық, жақсылық пен жамандық - бәрі де көрініс тапқан. Ақыры ақиқатқа барар жолды таппаған басты кейіпкер атылып өледі.

2 жыл бұрын (2008) Қарағандыда Сәкен Сейфуллинге ескерткіш орнатылды. Қола ескерткіш С.Сейфуллин атындағы Қазақ драма театрының жаңа ғимаратының алдында орнатылған. Жобаның авторы - алматылық мүсінші, Қазақстан Республикасы өнеріне еңбек сіңірген қайраткері, Қазақстан Республикасы Суретшілер одағының мүшесі, Ленин комсомолы сыйлығының иегері Бақытжан Әбішев.

1 жыл бұрын (2009) Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Қазақстан Республикасының Ұлттық қорынан 2010-2012 жылдарға арналған кепілдендірілген трансферт туралы» Қазақстан Республикасының Заңына қол қойды. Мемлекет басшысы сонымен қатар жәрдемақылар мөлшерін ұлғайтуға және азаматтардың жекелеген санаттарын әлеуметтік қолдаудың басқа да қосымша шараларын белгілеуге бағытталған Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне азаматтардың жекелеген санаттарын әлеуметтік қолдау мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» және денсаулық сақтауды бірыңғай басқару жүйесінің тиімді және ашық жұмыс істеуіне жағдай жасауға, оны қаржыландыруды жетілдіруге және жалпы медициналық қызметтердің сапасын арттыруға бағытталған «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемін ұсыну мәселелері бойынша өзгеріс пен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасының Заңдарына қол қойды.

1 жыл бұрын (2009) Қазақстанда тағы екі халықаралық пошта маркасы шығарылды.

Маркалар табиғаттың фауна мен флора түріне арналған. Олардың бетінде долана өсімдігі мен итаю бейнеленген. Әрқайсысы 180 теңгеден тұратын 100 мың данадан шығарылды.

Қазпошта маркаларында бұдан бұрын да суреттелген жануарлар мен өсімдіктердің барлық түрлері Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген.

ЕСІМДЕР

100 жыл бұрын (1910-1975) аудармашы ЖАНҒАЛИН Мұхтар дүниеге келді.

Қызылорда облысы Қармақшы ауданында туған. Қазақ педагогикалық институтының тарих факультетін бітірген. Ұлы Отан соғысына қатысқан.

Соғыстан кейінгі жылдары Қазақтың мемлекеттік бірлескен баспасының директоры, Қазақ Достық қоғамының төрағасы, Қазақ КСР Ғылым Академиясы Тіл білімі институтының бөлім меңгерушісі, Қазақ КСР Министрлер Кеңесі Мұрағат басқармасының бастығы қызметтерін атқарған.

Әдеби қызметін 30-жылдары қоғамдық-саяси әдебиет аудармашысы ретінде бастады. Соғысқа дейінгі жылдары А.Островскийдің «Мысыққа бәрі майшабақ емес», Ф.Шиллердің «Зұлымдық пен махаббат», М.Горькийдің «Егор Булыч және басқалар» пьесаларын, К.Станиславскийдің «Менің өнердегі өмірім» мемуарын, Л.Леоновтың «Шапқын» пьесасын, В.Васильевскаяның «Шұғыла» повесін, Н.Никитиннің «Солтүстік аврора» романын, үнді жазушысы П.Чанданың «Тха Хури құдығы» атты әңгімелер жинағын, М.Горькийдің «Коновалов» әңгімесін аударған.

ЖЕЛТОҚСАННЫҢ 4-І, СЕНБІ

ОҚИҒАЛАР

15 жыл бұрын (1995) Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың Жарлығымен Женевадағы БҰҰ бөлімшесі мен басқа да халықаралық ұйымдар жанынан Қазақстан Республикасының тұрақты өкілдігі және Қазақстан Республикасының Швейцария Конфедерациясындағы елшілігі ашылды.

14 жыл бұрын (1996) Ақмола аграрлық университетіне қоғам қайраткері, ақын, жазушы Сәкен Сейфуллин есімі берілді.

12 жыл бұрын (1998) Алматы қаласында Қазақстанның білім беру саласы қызметкерлерінің 1-ші құрылтайы ашылды.

5 жыл бұрын (2005) Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясы 2005 жылдың желтоқсанының 4-і күні, түнгі сағат 3.00-де Қазақстан Республикасының президенттігіне кандидаттардың, халықаралық бақылаушылар мен бұқаралық ақпарат құралдары өкілдерінің қатысуымен «Сайлау» электронды дауыс беру жүйесін іске қосты.

2004 жылы іске қосылған «Сайлау» автоматтандырылған ақпарат жүйесі сайлауды ұйымдастыру мен оны өткізу шараларын автоматтандыру жөніндегі міндетті жүзеге асыруға көмектесті. Онда технологиялық циклдан «адами факторлардың» әсері барынша жойылып, сайлау барынша ашық болды. Автоматтандырылған ақпарат жүйесін енгізу, Мемлекет басшысының 2003 жылдың 4 сәуірдегі Жолдауында көрсетілген сайлаушылардың тізімін жасау, дауыс беру, дауыс берудің қорытындылары мен сайлау қорытындыларын шығару жүйесін енгізу туралы міндеттері негізінде жүзеге асырылды. Қазақстан Республикасының 2004 жылдың 4 сәуіріндегі Конституциялық заңымен сайлауды электронды сайлау жүйесімен өткізу жұмыстарын регламенттейтін «Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» Заңына толықтырулар енгізілді.

Қазақстан Республикасында 2005 жылы өткен Президент сайлауында электронды дауыс беру 1 мың 447 сайлау учаскесінде қолданыла бастады. Бұл елдегі барлық сайлау учаскелерінің 15 пайызы. Осылайша 2005 жылы желтоқсанның 4-де өткен Президент сайлауында электронды дауыс беру жүйесін еліміздегі салаушылардың 31 пайызы пайдалануға мүмкіндік алды. Алайда осы сайлауда сайлаушыларға дауысты электронды жолмен де қағазбен де беруге мүмкіндік жасалды.

5 жыл бұрын (2005) Алматыда отандық сауда желісінің супермаркеті «Халық дүкені» ашылды.

Супермаркет отандық тауарларды саудалайды және ол табысы орта деңгейлі тұрғындарға бағытталған. Сауда мекемесінің көлемі 1,5 мың шаршы метр. Ол күніне 5 мыңнан астам адамға қызмет көрсетеді.

3 жыл бұрын (2007) Ақордада Эстонияның Қазақстандағы тұңғыш Төтенше және өкілетті елшісі Марина Кальюранд ханым және Куәйт мемлекетінің Қазақстандағы Төтенше және өкілеті елшісі Әзиз Рахим әл-Дехани ҚР Мемлекеттік хатшысы Қанат Саудабаевқа сенім грамоталарын тапсырды.

1 жыл бұрын (2009) Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев «Кеден одағы Комиссиясының Хатшылығы туралы келісімді ратификациялау туралы» Қазақстан Республикасының Заңына қол қойды. Елбасы сонымен қатар қылмыстық істер бойынша сотқа дейінгі іс жүргізуді одан әрі жетілдіруге бағытталған «Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексіне сотқа дейінгі жеңілдетілген іс жүргізу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасының Заңына қол қойды.

1 жыл бұрын (2009) Астанада Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың қатысуымен Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Шетелдік инвесторлар кеңесінің 22-ші жалпы мәжілісі болып өтті.

Оның жұмысына еліміздің мемлекеттік органдары мен ұлттық компанияларының басшылары, Қазақстанда жұмыс істейтін шетелдік компаниялардың басшылары қатысты.

Мәжілісте «Қазақстанның әртараптану және технологиялық даму саясатына шетелдік инвесторлардың қатысуы» тақырыбы қарастырылды.

Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Шетелдік инвесторлар кеңесі Елбасының 1998 жылдың 30 маусымындағы № 3985 Жарлығымен Қазақстанда жұмыс істеп келе жатқан инвесторлармен тікелей қарым-қатынасты орнату, және де инвестициялаудағы әріптестіктерде туындайтын мәселелерді жедел қарастыру мақсатында құрылған.

ЕСІМДЕР

105 жыл бұрын (1905-1987) ғалым, ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторы, профессор, Қазақ КСР-і еңбек сіңірген ғылым қайраткері, КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты ПАК Давид Николаевич дүниеге келді.

Ресей Федерациясында туған. Саратов зоотехникалық-малдәрігерлік институтын, Бүкілодақтық мал шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтының аспирантурасын бітірген.

1938-1942 жылдары - Қазақ мал шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты мал өсіру бөлімінің меңгерушісі. 1947-1948 жылдары - Ленин атындағы Бүкілодақтық ауыл шаруашылығы ғылымы академиясының қазақ филиалы мал шаруашылығы секциясының жетекшісі. 1954-1977 жылдары - Қазақ мал шаруашылығы технологиялық ғылыми-зерттеу институты бөлімінің меңгерушісі. 1978-1987 жылдары Қазақ мал шаруашылығы ғылыми-зерттеу технологиялық институты профессор-консультанты қызметтерін атқарған.

Негізгі ғылыми еңбектері мал селекциясы мен мал өсіру мәселелеріне арналған. Ол сиырдың «Алатау» тұқымын шығарушылардың бірі.

«Породообразование и эволюция крупного рогатого скота», «Алатауская порода крупного рогатого скота» атты еңбектері жарық көрген.

«Құрмет белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған.

60 жыл бұрын (1950) техника ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Ұлттық Инженерлік Ғылымдар Академиясының академигі, Қазақстан Республикасы Индустриялық құрылыс технологиясы қауымдастығының төрағасы, «Стромпроект» ғылыми-зерттеу институтының ғылыми кеңесшісі НҰРБАТЫРОВ Қанапия Ақпанұлы дүниеге келді.

Астана қаласында туған. Целиноград инженерлік құрылыс институтын (С.Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық университеті) бітірген.

1972-1978 жылдары - Целиноград инженерлік құрылыс институтының оқытушысы, Степногор құрылыс басқармасының прорабы, техника қауіпсіздігі жөніндегі аға инженері. 1978-2003 жылдары «Стромпроект» ғылыми-зерттеу институтының аспиранты, ғылыми қызметкері, зертхана меңгерушісі, ғылым жөніндегі директордың орынбасары, директоры, бас директоры қызметтерін атқарған.

Жоғары аттестациалау комиссиясы эксперттік кеңесінің, докторлық диссертациялар қорғау жөніндегі диссертациялық кеңестің төрағасы.

200 астам ғылыми еңбектері бар, 10 астам ғылым докторлары мен кандидаттарды дайындаған.

Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының иегері. «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» медалімен марапатталған.

ЖЕЛТОҚСАННЫҢ 5-І ЖЕКСЕНБІ

Экономикалық және әлеуметтік дамуға көмек көрсетуші еріктілердің халықаралық күні.

БҰҰ Бас Ассамблеясы 1985 жылы үкіметтерге жыл сайын 5-ші желтоқсанды - Экономикалық және әлеуметтік дамуға көмек көрсетуші еріктілердің халықаралық күні деп атап өтуді ұсынды.

ОҚИҒАЛАР

16 жыл бұрын (1994) Будапеште әлемнің ядролық державалары Ұлыбритания, Ресей және Америка Құрама Штаттары Қазақстанның қауіпсіздігіне кепілдік беру туралы меморандумға қол қойды.

15 жыл бұрын (1995) Қазақстан Республикасы мен Еуропалық Кеңес арасында сауда және осы саладағы ықпалдастық туралы Келісімге қол қойылды.

13 жыл бұрын (1997) «Адвокаттық қызмет туралы» Қазақстан Республикасының Заңына қол қойылды.

4 жыл бұрын (2006) Екі жақты келісімнің қорытындысында Қазақстан Республикасы Президенті Н.Назарбаев пен Еуропалық комиссияның Президенті Жозе Мануэл Баррозу Европалық Одақ (ЕО) пен Қазақстанның энергетика саласындағы ынтымақтастығында бірін-бірі түсіну меморандумына қол қойды.

Меморандум Қазақстанның Каспий өңіріндегі табиғи газ бен мұнайдың ірі өндірушісі ретінде және энергетикалық саланың ынтымақтастығын нығайтуда ЕО пен Қазақстанның екіжақты қызығушылығында маңызды рөлін анықтайды. Меморандум энергетикалық қауіпсіздікті және өнеркәсіп ынтымақтастығын нығайту секілді маңызды аспектілерді қамтиды.

3 жыл бұрын (2007) Ақтөбеде 74-ші жеке теңіз атқыштар бригадасын еске алуға арналған мемориалдық тақта ашылды.

74-ші атқыштар бригадасы Каспий теңіз флотилиясы теңізшілерінен, Ленинград жоғарғы әскери-теңіз училищесінің түлектерінен жасақталған. Бригада 1941 жылдың соңында Мәскеу түбіндегі шайқастарға қатысты, сонда қорғаныс шебінде тұрған Мәскеу аумағы әскерінің құрамына қосылды. Волокаламск тас жолы бойында орнатылған ескерткішке Мәскеу үшін шайқасқан теңіз бригадалары қатарында 74-ші жеке теңіз әскери бригадасының да аты көрсетілген.

1 жыл бұрын (2009) Мемлекет басшысы тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу жөніндегі шараларды жетілдіруге бағытталған «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу мәселелері бойынша өзгертулер мен толықтырулар енгізу туралы» Заңға қол қойды. Елбасы сондай-ақ, тұрмыстық зорлық-зомбылық фактілеріне қарсы іс-қимыл жасаудың құқықтық шаралар кешенін қамтитын «Тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу туралы» Заңға қол қойды.

1 жыл бұрын (2009) Алматыда «Полицияның жас көмекшілері» топтарының 2-ші қалалық слеті болып өтті.

Шараның басты мақсаты - полицияның жас көмекшілерінің жұмысының тиімділігін көрсету, жастарды қоғамда тәртіп бұзушылықты болдырмауды қолдауға жұмылдыру.

Қала бойынша 126 мектепте жоғары сынып оқушылары арасында осындай топтар ұйымдастырылған. Олар мектеп әкімшілігі мен мектеп инспекторларына тәртіпті күшейту, мектеп аумағында тәртіп сақтауға көмектеседі.

Шараны қалалық тәртіп сақтауға ықпал жасау бірлестігі мен «Жас отан» жастар қанаты, «Бүкілқазақстандық құқық қорғау орталығы» қоғамдық қоры ұйымдастырды.

1 жыл бұрын (2009) белгілі жазушы, қоғам қайраткері, Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаты Әбіш Кекілбаев «Қазақстанның Еңбек Ері» атағымен марапатталды.

ЕСІМДЕР

105 жыл бұрын (1905-1991) қоғам қайраткері ШӘРІПОВ Сабдық дүниеге келді.

Павлодар облысы Баянауыл ауданында туған. Павлодар кеңестік партия мектебін, КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебін бітірген.

1940-1943 жылдары - Алматы облыстық, қалалық атқару комитетінің төрағасы. 1943-1945 жылдары - Алматы облыстық партия комитетінің сауда және қоғамдық тамақтандыру жөніндегі хатшысы. 1945-1950 жылдары - Атырау облыстық атқару комитетінің төрағасы. 1950-1959 жылдары - Талдықорған облыстық атқару комитеті төрағасының орынбасары, жауапты хатшысы. 1959-1968 жылдары - Алматы облыстық сауда басқармасының бастығы. 1968 жылы зейнет демалысына шыққан.

Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 1-шақырылым депутаты.

Еңбек Қызыл Ту, 1-дәрежелі Отан соғысы, «Құрмет белгісі» ордендерімен, медальдармен және Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған.

65 жыл бұрын (1945) Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі Төтенше жағдайлар саласындағы мемлекеттік бақылау және өндірістік қауіпсіздік комитеті төрағасының орынбасары ВЕСНИН Виктор Николаевич дүниеге келді.

Ресейдің Челябі облысында туған. Қазақ политехника институтының Рудный филиалын, Абай атындағы Алматы мемлекеттік университетін бітірген.

1973-1976 жылдары - Соколов-Сарыбай кен-байыту өндірістік бірлестігі цех бастығы, партия комитетінің хатшысы, басқарма бастығы, бас энергетиктің орынбасары. 1996-1999 және 1999-2004 жылдары - Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты, Экономика, қаржы және бюджет жөніндегі комитетінің мүшесі, Қаржы және бюджет жөніндегі комитетінің хатшысы, төрағасы. 2004-2006 жылдары Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі Төтенше жағдайлар саласындағы мемлекеттік бақылау және қадағалау комитетінің төрағасы қызметтерін атқарған. 2006 жылдан бастап - қазіргі қызметінде.

«Парасат» орденімен және көптеген медальдармен марапатталған.

65 жыл бұрын (1945) Қазақстан Республикасы Ұлттық ядролық орталығының бас директоры, физика-математика ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Инженерлік Академиясының және Халықаралық Инженерлік Академиясының академигі ҚАДЫРЖАНОВ Қайрат Қамалұлы дүниеге келді.

Талдықорған қаласында туған. Мәскеу инженерлік-физика институтын, КСРО Ғылым академиясы И.Курчатов атындағы Атом энергиясы институтының аспирантурасын бітірген.

1975-1978 жылдары - Қазақ политехникалық институтының аға оқытушысы. 1978-1995 жылдары - Қазақстан Республикасы Ядролық физика институтының аға ғылыми қызметкері, зертхана меңгерушісі, директордың ғылыми жұмыстар жөніндегі орынбасары. 1995-1997 жылдары - Қазақстан Республикасы Ұлттық ядролық орталығы Ядролық физика институты бас директорының орынбасары, бірінші орынбасары. 1997-2006 жылдары - Қазақстан Республикасы Ұлттық ядролық орталығы Ядролық физика институтының директоры қызметтерін атқарған. 2006 жылдан бастап - қазіргі қызметінде.

2001-2002 жылдары Қазақстан Республикасы Ұлттық Ғылым Академиясы физика-математикалық ғылым бөлімшесінің академик-хатшысы, Қазақстан Республикасы Ұлттық Ғылым Академиясы Президиумының мүшесі болды. Қазақстан Республикасы Ұлттық Ғылым Академиясының құрметті академигі, Қазақстан Республикасы Ұлттық Инженерлік Ғылым Академиясының академигі, Қазақстан Республикасы Ұлттық Инженерлік Ғылым Академиясы Президиумының мүшесі, Қазақстан Республикасы Ұлттық Жаратылыстану Ғылым Академиясының академигі, Қазақстан Республикасы Ұлттық Жаратылыстану Ғылым Академиясы Президиумының мүшесі, Ресей Жаратылыстану Ғылым Академиясының академигі, Біріккен ядролық зерттеу институты (Ресей, Дубна қаласы) мүше-мемлекеттер үкіметтік өкілетті өкілдері Комитеті Қазақстан Республикасы Үкіметінің өкілетті өкілі, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлықтар беру комиссиясының, Жоғары ғылыми-техникалық комиссиясының мүшесі.

«Физические основы ионных технологий», «Фазовые преобразования в имплантационных системах металл-металлоид», «Nuclear Physial Methods in Radioecological Investigations of Nuclear Test Sites» (бірігіп жазған), «Физические основы ионных технологий создания стабильных многослойных металлических материалов» атты кітаптардың, 400-ден астам ғылыми жарияланымдардың, соның ішінде 12 монографияның авторы.

«Құрмет» орденімен, «Қазақстан Республикасының Конституциясына 10 жыл» мерейтойлық медалімен, «Е.П. Славский» (Ресей) медалімен, «Қазақстан Республикасы атом саласының еңбек сіңірген қызметкері» Алтын белгісімен марапатталған. Ғылым мен техника саласындағы Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сыйлығының, Қазақстан Республикасы Ұлттық Инженерлік Ғылым Академиясының академигі Шапық Шокин атындағы сыйлықтың иегері. 2009 жылы Словакия Республикасының Құрметті консулы атағы берілген.

55 жыл бұрын (1955) экономика ғылымдарының кандидаты, доцент, Қазақстан Республикасы Президенті Іс басқармасы ұйымдастыру және кадрлық жұмыстар бөлімінің меңгерушісі ДҮЙСЕНОВ Боран Төлегенұлы дүниеге келді.

Атырау облысы Мақат ауданында туған. Алматы саясаттану және басқарма институтын, Атырау мұнай және газ мемлекеттік институтын, Қазақ академиялық университетін бітірген.

1980-1982 жылдары - ЛКЖО Гурьев облыстық комитеті секторының меңгерушісі, «Спутник» халықаралық жастар туризмі бюросының төрағасы. 1982-1989 жылдары - Гурьев қалалық атқару комитеті бөлімінің меңгерушісі, хатшысы. 1989-1992 жылдары - Гурьев облыстық кеңесі бөлім меңгерушісінің орынбасары, облыстық атқару комитеті төрағасының көмекшісі. 1992-1993 жылдары - Атырау облыстық әкімшілігі бөлімінің меңгерушісі, әкімшілік басшысы аппаратының меңгерушісі. 1993-1995 жылдары - Балықшы аудандық әкімшілігінің басшысы. 1995-1999 жылдары - Атырау облысы әкімінің орынбасары - Мемлекеттік мүлік және аймақтық жекешелендіру комитетінің төрағасы. 1999-2008 жылдары - Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Атырау мемлекеттік мүлік және жекешелендіру аймақтық комитетінің төрағасы. 2008-2010 жылдары - Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитеті «Каспий» аймақаралық мемлекеттік мүлік және жекешелендіру департаменті бастығының орынбасары - Атырау қаласындағы Атырау облысы бойынша филиалының бастығы, Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитеті Астана қаласы бойынша «Сарыарқа» аймақаралық мемлекеттік мүлік және жекешелендіру департаменті бастығының орынбасары, бастығы қызметтерін атқарған. 2010 жылдың тамыз айынан - қазіргі қызметінде.

«Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 10 жыл» мерейтойлық медалімен, Қазақстан Республикасы Президентінің Алғыс хатымен, Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің грамоталарымен марапатталған