Қазақстан мен Израиль арасында дипломатиялық қатынас орнағанына 28 жыл толды

1990 жылдардың ортасынан бастап, Қазақстанның Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаев пен Израиль Президенті Шимон Перес екіжақты қатынастардың берік негізін қалағанына құрмет көрсетуге болады. Дәл сол кезде Қазақстан Республикасы мен Израиль Мемлекеті арасындағы өзара қарым-қатынастардың негіздері туралы Декларацияға, Инвестицияларды көтермелеу және өзара қорғау туралы келісімге, қоршаған ортаны қорғау, ауыл шаруашылығы, денсаулық сақтау саласындағы ынтымақтастық туралы келісімге қол қойылды.

Өткен жылдар ішінде біздің елдеріміз арасындағы өзара іс-қимылдың сындарлы, тұрақты, өзара тиімді мазмұнға ие моделінің үлгісі құрылды.

Ынтымақтастықтың алғашқы 15 жылында ғана біздің елдеріміз арасындағы тауар айналымы 10 миллион доллардан 2005 жылы 1 миллиард долларға дейін, яғни 100 есе өскенін айта кеткен жөн.

Сауда-экономикалық ынтымақтастықтың айтарлықтай әлеуеті бізге тауарлар мен қызметтер саудасы туралы ғана емес, сонымен бірге жоғары өнімді ауылшаруашылығы, су ресурстарын тиімді басқару, су технологияларын үнемдеу, жоғары дәлдіктегі машина жасау, әскери-өнеркәсіптік кешен, телекоммуникациялар, жаңартылатын энергия көздері және жоғары технологиялық саласындағы бірлескен жобаларды жүзеге асыру үшін толық форматты ынтымақтастық туралы айтуға мүмкіндік береді. Бүгінгі таңда Қазақстанда құрылыста, мұнай-газ, металлургия, өңдеу өнеркәсібінде, кәбіл өнімдерін өндіруде, телекоммуникацияда, қаржы және сақтандыруда, жылжымайтын мүлікпен жасалатын операцияларда, фармацевтика және медицинада, сауда мен жарнамада, туризмде, көлік қызметтерінде, сумен жабдықтауда, ауыл шаруашылығында, білім беруде және ғылыми-техникалық салада маманданған Израильдің қатысумен 140-тан астам кәсіпорын тіркелген. Сонымен қатар, Израильдің Қазақстан экономикасына салған инвестицияларының жалпы көлемі 220 миллион АҚШ долларынан асады.

Сондықтан да Қазақстан мен Израиль жаңа дәуірдегі екіжақты қарым-қатынастарды дамыту қажеттіліктеріне бейімдей отырып, барлық деңгейдегі ынтымақтастық тетіктерін бірлесіп дамытып, жетілдіруде. Бұл ынтымақтастықтың барлық салаларына қатысты: саудадан бастап, мәдени және әскери-техникалық байланыстарға дейін.

Израиль Премьер-министрі Беньямин Нетаньяхудың 2016 жылғы желтоқсандағы ресми сапары - еврей мемлекеті басшысының Қазақстанға және Орталық Азияға алғашқы сапары болғандықтан Қазақстан - Израиль ынтымақтастығына айтарлықтай серпін берді. Жоғары деңгейдегі келіссөздер ынтымақтастықтың ұзақ мерзімді перспективаларын анықтауға мүмкіндік берді.

Қазіргі сын-қатерлерге сүйене отырып, коронавирустың таралуына қарсы әрекет ету бойынша біздің бірлескен күш-жігерімізге ерекше назар аударғымыз келеді. 1 – 6 сәуір аралығында түрлі медициналық мекемелерден қазақстандық және израильдік мамандардың қатысуымен бейнеконференция форматында өте маңызды медициналық консультациялар өткізілді.

Вирустар келеді, кетеді, бірақ халықтар қалады. Дипломатиялық қарым-қатынастардың 28-жылдығы қарсаңында 3 сәуірде Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев пен Израиль Президенті Реувен Ривлин телефон арқылы сөйлескенде дәл осы месидж басты назарда болды. Қазақстан Президенті 2020 жылдың күзінде Израильге сапармен келуге шақыруды ризашылықпен қабылдады және жаһандық пандемия салдарын жойғаннан кейін екіжақты қарым-қатынастар серпінінің қалпына келетіндігіне сенім білдірді.

Қазақстан және Израиль елшілері мен дипломаттарының тұтас тобына үлес қосқандары үшін үлкен ризашылығымызды білдіре отырып, елдеріміз арасындағы қарым-қатынастардың уақыт сынынан өтіп, сенім мен өзара түсіністіктің жоғары деңгейіне жеткенін атап айтқымыз келеді. Біздің алдымызда елдеріміздің әл-ауқаты мен өркендеуіне, бейбітшілік пен тұрақтылықты нығайтуға бағытталған екіжақты ынтымақтастықты дәйекті дамытуды қамтамасыз етуге байланысты ауқымды міндеттер тұр.

Сатыбалды Бұршақов

Қазақстанның Израильдегі Елшісі