Құрылтай депутаты пилотсыз авиацияны дамыту үшін бірыңғай цифрлық жүйе құру ұсынды
АСТАНА. KAZINFORM — Пилотсыз қозғалысты және төмен биіктіктегі әуе кеңістігін басқарудың бірыңғай цифрлық жүйесін құруды жеделдету қажет. Бұл туралы бүгін Құрылтай отырысында Жасанды интеллект және цифрлық даму министріне сауал жолдаған депутат Айсұлу Сүлеймен айтты.
— Пилотсыз авиация бүгінде ең қарқынды дамып келе жатқан технологиялық бағыттардың біріне айналып отыр. Жасанды интеллектпен ұштастырылған пилотсыз жүйелер ауыл шаруашылығы, өнеркәсіп, құрылыс, геодезия, логистика, инфрақұрылымды мониторингтеу және басқа да бірқатар саланы түбегейлі өзгертуге қабілетті. Сондықтан бүгінде бұл бағытқа мемлекеттік деңгейде ерекше назар аударылып отыр, — деді ол.
Оның мәліметінше, 2025 жылы Үкімет 2031 жылға дейінгі азаматтық пилотсыз авиацияны дамыту тұжырымдамасын бекітті. Құжат ғылыми базаны дамыту, кадрлар даярлау жүйесін қалыптастыру, пилотсыз авиация жүйелерін қолдану аясын кеңейту, отандық өндірушілерді қолдау және негізгі компоненттерді жергіліктендіруді көздейді.
— Бірер күн бұрын Мемлекет басшысының Корея Республикасына мемлекеттік сапары аясында қалалық әуе мобильділігі, пилотсыз авиация және төмен биіктіктегі әуе кеңістігін цифрлық басқаруды дамыту жөнінде уағдаластықтарға қол жеткізілді. Атап айтқанда, пилотсыз авиациялық жүйелер қозғалысын басқарудың — UTM жүйесін Қазақстанда енгізуді және технологиялар трансферін көздейтін меморандумға қол қойылды. Бұл уағдаластықтар пилотсыз авиация индустриясының дамуына серпін береді, — деді Айсұлу Сүлеймен.
Депутат пилотсыз авиация күрделі технологиялық сала екенін және ол орасан зор қарқынмен дамып келе жатқанын айтты.
— Егер біз дайын шешімдерді қуып жетуді емес, өзіміздің бәсекеге қабілетті орнымызды қалыптастыруды көздесек, саланың дамуы мықты ғылыми-технологиялық негізге сүйенуі қажет. Бұл үшін ғылыми зерттеулер, тәжірибелік-конструкторлық жұмыстар, сынақтар, әзірлемелерді коммерцияландыру және жасанды интеллектіні қолдану бағыттарын дамытуымыз керек, — деді ол.
Оның атап өтуінше, пилотсыз ұшу аппаратын сатып алу немесе өндіру жеткіліксіз. Оны бағдарламалайтын, басқаратын, техникалық қызмет көрсететін және жөндейтін мамандар қажет. Сондықтан операторлар, инженерлер, бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеушілер мен басқа да мамандарды алдын ала даярлауымыз қажет.
— Бүгінде пилотсыз аппаратпен қарапайым ұшуды жүзеге асыру үшін оператор әуе қозғалысын басқару орталығына өтінімді электрондық пошта арқылы жібереді. Кейін деректер қолмен тексеріледі, ал өтінімнің қаралу мәртебесі цифрлық түрде ашық көрсетілмейді. XXI ғасырдың технологиясын өткен ғасырдың құралдарымен басқаруға тырысып отырмыз, — деді депутат.
Осыған байланысты Айсұлу Сүлеймен Үкіметтен мынадай үш мәселені қарастыруды сұрады:
— 2031 жылға дейінгі азаматтық пилотсыз авиацияны дамыту тұжырымдамасының іске асырылу барысы туралы Парламентке, бизнеске, ғылыми ортаға және қоғамға тұрақты түрде ақпарат беруді қамтамасыз ету;
— саланың бірыңғай ведомствоаралық технологиялық жол картасын қалыптастыру мәселесін қарау және жетекші ғылыми-технологиялық алаңды немесе жоғары оқу орындарын, ғылыми ұйымдарды, әзірлеушілер мен бизнесті біріктіретін консорциумды айқындау;
— пилотсыз қозғалысты және төмен биіктіктегі әуе кеңістігін басқарудың бірыңғай цифрлық жүйесін құруды жеделдету, оның құрамында өтінімдерді цифрлық түрде беру және сүйемелдеу, шектеу қойылған аймақтарды картаға түсіру, қажетті мемлекеттік және авиациялық ақпараттық жүйелерді интеграциялау, сондай-ақ болашақта ұшуларды автоматтандырылған түрде келісу мүмкіндігін қарастыру.
Бұған дейін депутат Кендебай Адамбек түнгі уақытта көлік шуын автоматты түрде анықтайтын жүйе енгізуді ұсынған еді.
