Нұрай Серікбай ісі: сарапшы-психолог айыпталушы аффект жағдайында болмағанын айтты
ШЫМКЕНТ. KAZINFORM – Сот сарапшысы-психолог Шерхан Аймаханда қылмыс жасаған сәтте физиологиялық аффект белгілерін анықтаған жоқ. Бұл туралы Нұрай Серікбайдың өліміне қатысты істің алтыншы сот отырысында айтылды.
Алматыдағы Сот сараптамалары институтының бас сарапшы-психологы Күләш Қожамжарова онлайн режимде жауап берді. Комиссия құрамында ол сотталушының психологиялық жағдайын зерттеп, аффект болуы мүмкін деген нұсқаны бағалады.
Маманның айтуынша, физиологиялық аффект үш кезеңнен тұрады және әр кезеңге тән белгілер болады. Аймаханды зерттеу кезінде осы белгілердің қажетті жиынтығы анықталмаған.
– Бұл жағдайда олар толық көлемде байқалмады. Эмоциялық жағдай динамикасына тән өзгерістер анықталған жоқ. Сондықтан біз физиологиялық аффект болмаған деген қорытындыға келдік, – деп түсіндірді Күләш Қожамжарова.
Сарапшы мұндай бағалау кезінде ескерілетін белгілердің қатарында қоршаған ортаны қабылдаудың тарылуы, сананың өзгеруі, әрекеттің кенеттен және импульсивті болуы, мінез-құлықты бақылау қабілетінің төмендеуі, сондай-ақ эмоциялық реакциядан кейінгі жағдай бар екенін нақтылады.
Сот барысында сотталушының шабуыл жасалған сәтті есіне түсіре алмайтыны туралы мәлімдемесіне де назар аударылды.
Қожамжарова оқиғаның жекелеген сәттерін есте сақтамаудың өзі аффект жағдайын дәлелдемейтінін түсіндірді. Оның айтуынша, мұндай қорытындыға келу үшін үш кезеңнің әрқайсысына тән белгілердің барлығы анықталуы керек.
– Ол: «Сөйлескенімді есімде сақтаймын, қалғанын есіме түсіре алмаймын», – деді. Екінші кезеңді мүлдем есте сақтамау аффект диагнозын қоюға мүмкіндік бермейді. Қабылдаудың тарылуы және өз әрекеттерін бақылау қабілетінің төмендеуі сияқты басқа да белгілер анықталуы керек. Бұл жағдайда қажетті белгілер жиынтығы анықталмады, сондықтан біз аффект болмаған деген қорытындыға келдік, – деді сарапшы.
Ол физиологиялық аффект қысқа уақыт ішінде пайда болатынын және бірнеше секундтан бірнеше минутқа дейін созылуы мүмкін екенін айтты.
Сотталушының өтірік айтуға бейімділігі зерттелді ме
Жауап алудың екінші бөлігі қорғау тарапы мен сарапшы арасында пікірталас туғызды. Адвокаттар қорытындыдағы патологиялық қиялдау және өтірік айтуға бейімділікке қатысты тұжырымды түсіндіруді сұрады.
Қожамжарова патологиялық қиялдаудың қарапайым қиялдан ерекшеленетінін және психикалық бұзылыстар кезінде кездесуі мүмкін екенін түсіндірді. Сотталушының қылмыс сәтін есіне түсірмейтіні туралы мәлімдемесін сарапшы патологиялық қиялдауға жатқызған жоқ.
– Бұл патологиялық қиялдауға емес, амнезияға жатады, – деп түсіндірді ол.
Сотталушының өтірік айтуға бейімділігі туралы мәселе қорғау тарапының қосымша сауалдарына түрткі болды. Сарапшы бұл жайтты бағалау сараптаманың нысанына кірмегенін және арнайы зерттеу жүргізілмегенін айтты.
Адвокат сонымен қатар қорытындыда өтірік айтуға бейімділік анықталмағаны туралы тұжырым бар екеніне тоқталды. Бұл тармақты қалай түсіндіру керектігі жөнінде қорғау тарапы мен сарапшы арасында пікірталас болды.
Қожамжарова бұл жағдайда «анықталмады» деген тұжырым осы мәселенің сараптама аясында зерттелмегенін білдіретінін түсіндірді.
Сот отырысы барысында қорғау өкілдері сот процесінің БАҚ-та жариялануын біржақты деп санайтындарын мәлімдеді. Журналистер Шерхан Аймаханның адвокаттарына өз ұстанымдарын жариялау үшін пікір білдіруді ұсынды. Алайда олар сұхбат пен түсініктеме беруден бас тартты.
Сарапшыдан жауап алу аяқталғаннан кейін судья Саммидин Теміралиев үзіліс жариялады.
Енді тараптар сот жарыссөздеріне көшеді. Мемлекеттік айыптаушы Мадияр Әбілқасымов айыптау тарапының ұстанымын жариялап, 28 жастағы Шерхан Аймаханға қандай жаза сұрайтынын жариялайды.
Оған 21 жастағы Нұрай Серікбайды аса қатыгездікпен өлтіру, некеге тұруға мәжбүрлеу және сталкингке қатысты үш бап бойынша айып тағылған.
Бұған дейін сотта сот-психиатриялық сарапшы Темірлан Сейтек жауап берген. Ол Аймаханда анықталған обсессивті-компульсивті бұзылыстың өз әрекеттерінің сипатын түсіну және оларды бақылау қабілетінен айырмағанын айтқан.
