Тоқаевтың Жолдауы Қазақстан үшін дамудың жаңа межелерін белгілейді — түрік сарапшысы
АСТАНА. KAZINFORM — ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қазақстан халқына Жолдауы экономикалық дамудың, мемлекеттік басқаруды жетілдірудің және жаңа технологияларды енгізудің басымдықтарын белгілейді. Оларды іске асыру елдің тек ішкі күн тәртібі үшін ғана емес, сонымен қатар халықаралық беделін нығайтуда да маңызды. Түркияның Стратегиялық зерттеулер және даму орталығының Директорлар кеңесінің төрағасы Юнус Эмре Қанат осындай ойды алға тартты.
Түрік сарапшысының пікірінше, Қазақстанның негізгі міндеті — табиғи ресурстары мен тиімді географиялық орнын тұрақты экономикалық өсімге айналдыру.
Жасанды интеллект және төл технологияларды дамыту
Мемлекеттік күн тәртібінде технологиялар ерекше маңыз алып отыр. Әлемдік бәсекелестік дамыған ортада цифрлық шешімдер мен жасанды интеллект өнімділікті арттырудың, мемлекеттік қызметтерді жақсартудың және жаңа салаларды дамытудың тиімді құралдарына айналып келеді.
Түрік сарапшысының пікірінше, Қазақстан үшін тек дайын шешімдерді енгізу ғана емес, сонымен қатар өзінің ғылыми және кадрлық құзыреттіліктерін дамытудың да маңызы зор.
— Ұзақ мерзімде бәсекеге қабілетті болу үшін технологияларды импорттау мен оларды өндіру мүмкіндіктерін қалыптастырудың арасын ажырата қарау керек, — деп атап өтті ол.
Осыған байланысты сарапшы Қазақстан мен Түркия арасындағы инженерлік білім беру, ғылыми зерттеулер және технологиялық кәсіпкерлік саласындағы бірлескен бағдарламалардың әлеуетін тілге тиек етті. Университеттер, ғылыми орталықтар және жеке сектор арасындағы ынтымақтастық мамандарды даярлауға және түркі елдері арасындағы ғылыми және экономикалық байланыстарды нығайтуға жағдай жасай алады.
— Мұндай салалар экономикалық байланыстарды тереңдетуге мүмкіндік береді. Түрік компаниялары ауыл шаруашылығы технологиялары, жаңартылатын энергия көздері, машина жасау, цифрлық қызметтер және заманауи материалдар өндірісі саласындағы жобаларға белсендірек қатыса алады, дәстүрлі сауда мен құрылыстан тыс ынтымақтастықты кеңейтуге де әзір, — деп атап өтті спикер.
Институттық реформалар және басқару тиімділігі
Жолдаудың тағы бір маңызды аспектісі — мемлекеттік институттардың тиімділігін арттыру. Юнус Эмре Қанаттың айтуынша, заң үстемдігі, ашықтық, есеп беру және тиімді құқықтық тетіктер қоғамдық сенімді нығайту үшін де, болжамды инвестициялық ахуал жасау үшін де маңызды.
Оның айтуынша, Қазақстан мен Түркия мемлекеттік басқару, білім беру және экономикалық саясат салаларында тәжірибе алмасуы мүмкін. Сонымен қатар, ынтымақтастық екі елдің де ұлттық ерекшеліктерін ескеруі керек.
Сыртқы саясат және түркі әлемінің интеграциясы
Сарапшы атап өткендей, Жолдауда көрсетілген басымдықтарды Қазақстанның құбылмалы халықаралық жүйедегі орны тұрғысынан да қарастыру қажет. Ресеймен, Қытаймен, Еуропа Одағымен, АҚШ-пен және Орталық Азия мемлекеттерімен қарым-қатынас Астанадан экономикалық байланыстарын әртараптандыруды және тәуелсіз сыртқы саяси шешімдер қабылдау мүмкіндігін сақтауды талап етеді. Осы тұрғыда Түркиямен серіктестікті дамыту нарықтарды кеңейтуге, инвестицияларды тартуға және көлік байланысын нығайтуға ықпал етеді. Түркі мемлекеттері ұйымының да бұл реттегі орны ерекше. Оның пікірінше, Қазақстанның экономикалық және технологиялық басымдықтары өңірлік ынтымақтастық үшін қосымша мүмкіндіктер жасайды.
Орта дәліз және энергетикалық серіктестік
Қазақстан мен Түркия арасындағы ынтымақтастықтың ең нақты бағыттарының бірі Орта дәліз, яғни Транскаспий халықаралық көлік дәлізі болып қала бермек.
— Қазақстанға бұл сыртқы нарықтарға шығатын қосымша мүмкіндіктер ашады, ал Түркияға Орталық Азия және Еуропамен сауда байланыстарын кеңейту құралы ретінде қызмет етеді, — деді Юнус Эмре Қанат.
Мемлекет басшысы өз Жолдауында елдің бәсекеге қабілеттілігін арттыру үшін инфрақұрылымға инвестиция салу жеткіліксіз екенін атап өтті. Порттың өткізу қабілетін арттыру, теміржол байланыстары мен автомобиль жолдарын дамыту, кедендік рәсімдерді жеделдету және көлік құжаттамасын цифрландыру қажет.
Сарапшының пікірінше, энергетика және шикізатты өңдеу салаларындағы ынтымақтастықтың болашағы бар. Қазақстан мен Түркия күн және жел энергиясы, энергия сақтау жүйелері, электр желілерін жаңғырту және қосылған құны жоғары материалдарды өндіру салаларындағы бірлескен жобаларды әзірлей алады. Бұл Қазақстанға өнеркәсіптік базасын кеңейтуге, ал түрік компанияларына аймақтағы өндірістік және технологиялық жобаларға белсенді қатысуға мүмкіндік береді.
Айтылған мақсаттардан нақты нәтижелерге дейін
Қорытындылай келе, Юнус Эмре Қанат Жолдаудың маңыздылығы ең алдымен Президент белгілеген мақсаттардың қаншалықты дәйекті түрде жүзеге асырылуымен анықталатынын атап өтті. Бастамаларға ресурстарды бөлу, оларды іске асыру мерзімдері және қабылданған шешімдердің экономикаға және азаматтардың күнделікті өміріне әсері басты критерийлер болмақ.
Сарапшының айтуынша, Қасым-Жомарт Тоқаев белгілеген басымдықтар Қазақстанның экономикалық тұрақтылығын нығайтуға және халықаралық байланыстарын кеңейтуге негіз қалайды. Түркия үшін бұл өзара инвестициялар, бірлескен өндіріс, ғылыми-зерттеу жобалары және көлік инфрақұрылымы арқылы Астанамен серіктестікті дамыту мүмкіндігін білдіреді.
Сондықтан, Жолдауда белгіленген мақсаттарға қол жеткізу Қазақстанның дамуы үшін ғана емес, сонымен қатар Еуразияның экономикалық байланысы үшін де маңызды. Екі ел арасындағы практикалық ынтымақтастық өңірлік байланыстарды нығайтудың және түркі әлемін дамытудың маңызды құралына айналуы мүмкін.
Еске сала кетейік, Сарапшылар Жолдаудағы стратегиялық міндеттерді талқылады.
