Бүгін туған күні

Асанәлі Әшімов

Кино және театр актері

Туған күні

8 Мамыр, 1937 89 лет

Туған жері

Қазақстан; Жамбыл облысы, Сарысу ауданы Жайылмада

Тілдерді білуі

Казахский, Русский

Өмірбаяны

Сахна

Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры сахнасында актер көптеген классикалық және заманауи қойылымдарда жарқын бейнелер жасады. Ол Мұхтар Әуезовтің «Абай» трагедиясында Керім, «Еңлік-Кебек» пьесасында Кебек, «Қара қыпшақ Қобыландыда» Айшуақ, «Таңғы жаңғырықта» Жарасбай рөлдерін сомдады. Сондай-ақ Ғабит Мүсіреповтің «Қозы Көрпеш – Баян сұлу» шығармасында Қодар, Шыңғыс Айтматов пен Қалтай Мұхамеджановтың «Көктөбедегі кездесуінде» Иосиф Татаевич бейнесін орындады.

Әлемдік драматургия туындыларынан Уильям Шекспирдің «Юлий Цезарь» пьесасында Юлий Цезарь, Макс Фриштің «Дон Жуанның думанында» Дон Жуан рөлдерін сомдады. Сонымен қатар Әбдіжәміл Нұрпейісовтің «Қан мен тер» шығармасында Еламан, Игорь Вовнянконың «Апат» қойылымында басты кейіпкер бейнесін жасады.

Актердің сахнадағы соңғы ірі жұмыстарының бірі — Герхарт Гауптманның «Ымырттағы махаббат» драмасындағы доктор Клаузен рөлі болды. Жалпы, ол театр сахнасында ондаған ірі образдарды сомдап, ұлттық актерлік өнердің дамуына зор үлес қосты.

Кино

Актер қазақ кино өнерін әлемдік деңгейге көтерген тұлғалардың бірі ретінде бағаланады. Оның кинодағы жарқын образдары қатарында «Қыз Жібек» фильміндегі Бекежан, «Атаманның ақыры» фильміндегі Шадияров, «Сарқырамадағы» Мәмбет, «Транссібір экспресіндегі» Қасымханов, «Нан дәміндегі» Кемел, «Алатаудың ай мүйізіндегі» Нұрғазы, «Жаушыдағы» Қаражал, сондай-ақ «Бұлғар даласынан ескен жылы жел» фильміндегі Шыңғыс хан бейнелері ерекше орын алады.

Актер режиссер ретінде де танылды. Ол Николай Гогольдің «Ревизор» спектаклін сахналады (өзі Дуанбасы рөлін орындады), сондай-ақ Ғабит Мүсіреповтің «Амангелді», И. Оразбаевтің «Мен ішпеген у бар ма?!», С. Ванустың «Сұлтан болсам егер мен», Жүсіпбек Аймауытовтың «Ақбілек» қойылымдарын қойды.

Кино саласында «Жылан жылы» фильмін (Цой Гук Инмен бірге) түсіріп, ол 1982 жылы Таллинде өткен бүкілодақтық 15-кинофестивальде дипломмен марапатталды. Сонымен қатар «Шоқан Уәлиханов» көпсериялы телефильмін түсіріп, онда Шыңғыс рөлін өзі ойнады. «Қозы Көрпеш – Баян сұлу» фильмі де оның режиссерлік еңбектерінің қатарында.

Актердің шығармашылығына арналған «Асанәлі» деректі фильмі түсірілген (режиссері И. Вовнянко).

Қоғамдық және педагогикалық қызметі

Актер Жамбыл және Шымкент қалаларындағы жоғары оқу орындарының құрметті профессоры атанды. 1979–1982 жылдары педагогикалық қызметпен айналысты. 1990 жылдан бастап «Елім-ай» киностудиясының президенті қызметін атқарды.