Жәндіктердің белсенділігі ауа температурасы көтерілгенде, ылғалдылық артқанда, тағам қалдықтары, ашық тұрған азық-түлік, қоқыс және үй ішіндегі ылғалды аймақтар болған жағдайда күшейеді. Шыбындарды тағам қалдықтары, органикалық қалдықтар мен жағымсыз иістер тартса, шіркейлер көбіне жеміс-жидек, бөлме өсімдіктері, ылғалды топырақ, раковина және ылғал көп жиналатын орындар маңында пайда болады.
Шыбындардың инфекциялық және паразиттік ауру қоздырғыштарын механикалық жолмен тасымалдау қабілеті ерекше қауіп тудырады. Қалдықтармен, ластанған беттермен, нәжіс массаларымен, шіріген органикалық заттармен және тағам қалдықтарымен жанасқаннан кейін жәндіктер микроорганизмдерді азық-түлікке, ыдыс-аяққа, ас үй беттеріне және тұрмыстық заттарға тасымалдауы мүмкін.
Ластанған тағамдар мен тұрмыстық беттер арқылы дизентерия, сальмонеллез, іш сүзегі, паратифтер сияқты ішек инфекцияларының, сондай-ақ басқа да бактериялық және вирустық аурулардың қоздырғыштары таралуы ықтимал. Сонымен қатар, шыбындар гельминт жұмыртқалары мен қарапайымдылардың цисталарын тасымалдауы мүмкін, бұл жеке гигиена және тағам өнімдерін санитариялық өңдеу қағидалары сақталмаған жағдайда паразиттік аурулардың қаупін арттырады.
Шыбындардың кейбір түрлері, соның ішінде қан соратын түрлері, қауіпті инфекциялардың таралу қаупімен байланысты болуы және шаққанда ауыртатын болуы мүмкін. Шіркейлер мен кейбір шыбын түрлерінің шағуы қышыну, қызару, айқын ісіну және токсико-аллергиялық реакцияларға әкелуі ықтимал. Бұл әсіресе балалар, терісі сезімтал адамдар және аллергияға бейім жандар үшін маңызды.
Үй ішінде жәндіктердің көп болуы тұрмыстық жайлылықты төмендетіп қана қоймай, азық-түлікті сақтау кезінде қосымша қауіптер туғызады. Әсіресе олардың дайын тағаммен, балалар тағамымен, ашық тұрған сумен, ас үй ыдыстарымен және тағам дайындалатын беттермен жанасуына жол бермеу маңызды.
Қазақстан Республикасы Президенті Іс басқармасы Медициналық орталығының Санитариялық-эпидемиологиялық сараптама орталығы, дезинсекция, дератизация және дезинфекция бөлімінің басшысы Олеся Владимировна Негрийдің айтуынша, үй мен отбасыны қорғау үшін кешенді тәсіл қолдану қажет. Ең алдымен, жәндіктердің үйге кіру жолдарын шектеу керек: терезелерге москит торларын орнату, қорғаныш перделерін пайдалану, саңылаулар мен басқа да ықтимал кіру жолдарын уақытылы жабу қажет.
Сонымен қатар, тазалықты сақтау маңызды: қоқысты тұрақты түрде шығару, азық-түлікті ашық қалдырмау, ас үй беттерін жуу, тағам қалдықтарын жинау, раковина, су ағатын орындар мен ылғалды аймақтардың жағдайын бақылау қажет.
Маман жемістерге, көкөністерге және бөлме өсімдіктеріне ерекше назар аударуды ұсынады, себебі ұсақ шіркейлер көбіне дәл осы орындарда пайда болады. Жемістерді жабық контейнерлерде немесе тоңазытқышта сақтаған жөн, ал бөлме өсімдіктерінің топырағын шамадан тыс ылғалдандырмау қажет.
Профилактика жәндіктермен күрестің ең тиімді тәсілі болып қала береді. Жылы маусымда олардың пайда болуын толықтай болдырмау қиын, алайда тұрақты тазалық сақтау, азық-түлікті дұрыс сақтау, қоқысты уақытылы шығару және терезелерді қорғау олардың санын едәуір азайтып, үйдегі санитариялық қауіпсіздікті сақтауға мүмкіндік береді.
Қарапайым профилактикалық шараларды сақтау азық-түлікті ластанудан қорғауға, ішек және паразиттік инфекциялардың таралу қаупін төмендетуге және жаз мезгілінде бүкіл отбасы үшін қауіпсіз әрі жайлы жағдай жасауға көмектеседі.
Осыған дейін ғалым Павлодардың кейбір ауылдарында шыбын-шіркейдің не себепті қаптап кеткенін түсіндірген болатын.