21 қыркүйек. ҚазАқпарат күнтізбесі
Оқырман назарына 20 қыркүйекке арналған атаулы күндер мен есте қалар оқиғалар күнтізбесін ұсынамыз.
Халықаралық бейбітшілік күні
БҰҰ-ның Бас Ассамблеясы 1981 жылы бекіткен. 2002 жылдан бастап аталып өтеді. Халықаралық бейбітшілік күнін 21 қыркүйекте мерекелеу туралы шешім БҰҰ Бас Ассамблеясының 55 сессиясында (2001 жылғы 28 қыркүйегіндегі №A/RES/55/282 арнайы қарары) қабылданды. Бас Ассамблея бұл күн бүкіл әлемде зорлық-зомбылықтан бас тарту және соғыс отын тоқтату күні болсын деп жариялады. Барлық елдерге осы күні әскери қимылдар жүргізбеу ұсынылды. Жыл сайын 21 қыркүйекте БҰҰ-да дәстүрге сай Бейбітшілік қоңырауы жанындағы салтанатпен басталатын, түрлі шаралар өткізіледі. Салтанат рәсімі БҰҰ Бас хатшысының арнау сөзімен басталып, сосын ол қоңырауды ұрады. Сонан соң бір минут үнсіздік орнап, БҰҰ Қауіпсіздік кеңесінің төрағасы сөз арнайды.
Халықаралық Альцгеймер ауруы туралы ақпарат тарату күні
Бұл ауруды зерттеумен және оның дамуын бәсеңдету жолдарын іздеумен айналысатын ұйымдардың бастамасымен құрылған.
ЕСТЕ ҚАЛАР ОҚИҒАЛАР
1989 жылы 11-ші шақырылған Қазақ ССР Жоғарғы Кеңесінің XIV сессиясы болып, онда «Республикадағы саяси реформаны одан әрі жүзеге асыру шаралары туралы» қаулы, «ҚазССР Конституциясына (Негізгі Заңына) өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы», «ҚазССР-дегі тілдер туралы» «ҚазССР депутаттарының сайлауы туралы», «ҚазССР халық депутаттарының жергілікті кеңестерінің депутаттарын сайлау туралы» заңдар қабылданды (8 депутат конституциялық өзгертулерге қарсы, 26 депутат тілдер туралы заңға қарсы дауыс берді)7 Депутаттарды сайлау және қайта шақыру үшін Орталық сайлау комиссиясы құрылды.
1993 жылы Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев ГФР-ға ресми сапармен барды. Сол күні Н. Назарбаев ГФР федералды президенті Рихард фон Вайцзеккермен, экономика министрі Юрген Меллеманмен, ХДО/ХӘО парламенттік фракциясы төрағасының бірінші орынбасары Вольфганг Бечпен, «Дойче банк» басқарма мүшесі Герхард Круппен, «Сименс АГ» концернінің басқарма мүшесі Петер фон Сименспен кездесті.
1993 жылы Қазақстан Республикасы мен Албания Республикасы арасындағы дипломатиялық қарым-қатынастарды орнату туралы нота алмасу өтті. 2001 жылы Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан-Ватикан қарым-қатынастарын дамытуға қосқан елеулі үлесі, екі мемлекет арасындағы сан тарапты байланыстарды орнатуға тигізген ықпалы үшін Ватиканның Мемлекеттік хатшысы Анджело Соданоны І дәрежелі «Достық» орденімен марапаттау туралы Жарлыққа қол қойды.
2011 жылы Нью-Йоркте Біріккен Ұлттар Ұйымы Бас Ассамблеясының 66-сессиясы өз жұмысын бастады. Оған Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев қатысты.
2012 жылы Мадридте «Қазақстан және кино: 1970-2011» циклы ашылды, оның аясында қазақстандық режиссерлердің жұмысы көрсетілді. Циклге «Қызғалдақ», «Қыз Жібек», «Көшпенділер», «Мұстафа Шоқай», «Қош бол, Гүлсары» және т.б. кірді.
2014 жылы Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданы аумағындағы Тақсай қорғанынан 2012 жылы ақсүйек әйелдің қабірі табылған болатын. Оның бейнесі қалпына келтіріліп, «Алтын ханшайым» деп аталған көрме Батыс Қазақстан облыстық тарихи-өлкетану музейіне қойылды. Сонымен қатар, көрмеден біздің дәуірімізге дейінгі VI-V ғасырларға жататын ақсүйек әйелдің аса құнды әшекейлері және тұрмыстық бұйымдары да орын тапты.
2016 жылы Павлодарда облысы әкімдігі Павлодар мемлекеттік педагогикалық институтына берген ескі ғимаратта археологиялық орталық ашылды. Оған белгілі археолог, әлемге әйгілі тарихшы Әлкей Марғұланның есімі берілді.
2017 жылы Қарағандыдағы Жұлдыздар аллеясы Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, Халықаралық Түркі мәдениеті ұйымының (ТҮРКСОЙ) Бас хатшысы Дүйсен Қасейінов атындағы жұлдызбен толықты. Аллеяда ашылған сегізінші атаулы белгінің аты құрметті кітапқа енгізілген.
2017 жылы Қазақстан Халықаралық зейнетақы және әлеуметтік қорлар қауымдастығына төрағалық етті. «Қазақстан осы жылы ТМД елдерінің әлеуметтік сақтандыру қорларын біріктіретін біздің серіктестік ұйымымыз – ХЗӘҚҚ-ны лайықты түрде басқарды. Қазақстанның еңбек және әлеуметтік қорғау министрлігі басшылығының әлеуметтік жүйені дамыту стратегиясын қалыптастыру кезінде басқа елдердің тәжірибесін ескеруге тырысатыны қуантады. Бұл қолдау қажет прогрессивті және заманауи тәсіл, өйткені әлеуметтік қорғау – бұл қазіргі жағдайда икемділікті талап ететін ең күрделі механизм», - деп атап өтті халықаралық әлеуметтік сақтандыру қауымдастығының Бас хатшысы Ханс-Хорст Конколевски.
2018 жылы Алматыда «Қазақ музыкасының антологиясы» таныстырылды. «Қазақ музыкасының антологиясы» - Қазақстанда алғаш рет классикадан қазіргі заманғы композицияларға дейін 4K түсірілімін қолдана отырып жасалған 30 аспаптық шығарманың кәсіби бейне жазбалары.
2018 жылы Қазақстанда тұңғыш «Анаға тағзым» рухани-өнегелік тәрбиелеу орталығы ашылды. «Туған жерге тағзым» акциясы аясында демеушілер мен облыс тұрғындары есебінен 350 миллион теңгелік бірегей жоба жүзеге асырылды.
2020 жылы түрік оқырмандарына қазақ әдебиетінің көрнекті өкілі Мағжан Жұмабаевтың «Педагогика» кітабы ұсынылды, онда қазақ мәдениеті мен дәстүріне сәйкес педагогикалық тәрбие туралы жазылған. Кітапты Ыстанбұл университетінің Түрік тілі және әдебиеті кафедрасының оқытушысы, доктор Угур Гурсу түрік тіліне аударып, басып шығарды.
2021 жылы Маскат қаласының Water Front кешенінде Қазақ мәдениетінің күні өтті. Іс-шарада Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қазақстан халқына Жолдауында айқындаған еліміздің жетістіктері мен негізгі әлеуметтік-экономикалық реформалары аталып өтті.
Мәдени кеш аясында ақын Жамбыл Жабаевтің туғанына 175 жыл толуына орай оның шығармашылығы мен өмірбаянынан сыр шертетін көркем фильм көрсетілді. Шығармашылығы қарапайым халық өмірімен сабақтас, поэзиясы терең мағыналы, батылдықпен өрбіген ұлы ақынның тұлғасына ерекше назар аударылды.
2021 жылы Павлодар музыка колледжінде Қазақ КСР халық әртісі, күйші-домбырашы Рүстембек Бейсенұлы Омаровтың шығармашылық мұрасының кабинеті ашылды.
Жобаның мақсаты – Р. Омаров қалдырған мәдени-рухани мұраны кеңінен насихаттау, тарихи деректердің сақталуын қамтамасыз ету және әртістің музыкалық шығармаларын тиімді пайдалану.
2021 жылы Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру қоры ТМД елдерінде теңдесі жоқ кепілдік өтемақы төлеудің электронды порталын пилоттық режимде іске қосты. Ұқсас қызметтер технология жоғары дамыған елдер – Оңтүстік Корея, Финляндия, Тайваньда жүзеге асырылады, ал Канада мен Германияда онлайн төлемдерді енгізу жұмыстары жүргізіліп жатыр.
2021 жылы Халықаралық теңіз ұйымының Тәуелсіз сарапшылар комиссиясы ҚР Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігінің қазақстандық теңізшілерді даярлау жүйесінің Теңізшілерді даярлау және сертификаттау Халықаралық конвенция (STCW Конвенциясы) талаптарына сәйкестігін тану) және Қазақстанды «Ақ тізімге» енгізу туралы жаңартылған өтінімін оң қарады.
«Ақ тізімге» ену қазақстандық теңізшілердің кәсіби дипломдарын халықаралық қоғамдастықтың мойындауын қамтамасыз етеді және оларға STCW Конвенциясына қол қойған барлық мемлекеттерде жұмыс істеуге мүмкіндік береді.
2021 жылы Лиссабонда (Португалия) Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 30 жылдығына орай «Қазақстан: тәуелсіздікке 30 жыл, тарихқа 556 жыл» көрмесі ашылды. Көрме қонақтары онда Қазақстан табиғаттың әсемдігі, шексіз кеңістігі, қорықтары мен тарихымен, астанасы – Нұр-Сұлтан қаласы, түркі әлемінің тарихи мәдени орталығы – Түркістан қаласы және Қожа Ахмет Ясауи кесенесі, сондай-ақ Қазақстан жайлы жазылған көптеген кітаптармен танысу мүмкіндігін алды. Қазақстандық экспозиция екі ел халықтары арасындағы өзара білім мен мәдени алмасудың игі дәстүрлерін жалғастырып, келушілерге Ұлы Дала Елі ашатын жаңа көкжиектерді көруге мүмкіндік берді.
2022 жылы 20 қыркүйекте Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан Республикасы Президентінің кезектен тыс сайлауын 2022 жылғы 20 қарашаға тағайындау туралы Жарлыққа қол қойды.
2022 жылы «Қазақфильм» АҚ екі фильмі Гатчинада өткен «Әдебиет және кино» халықаралық кинофестивалінде жүлделі орындарға ие болды. «Мұқағали» фильмі (реж. Болат Қалымбетов) қоюшы-суретші Ермек Өтегеновтың үздік жұмысы үшін халықаралық қазылар алқасының арнайы дипломына ие болды. Үздік сценарий жүлдесі режиссер Дәрежан Өмірбаевтың «Ақын» фильміне бұйырды.