18 қазан. Жылнама

АТАУЛЫ КҮНДЕР

Рухани келісім күні

1992 жылы қазанда Қазақстанның сол кездегі астанасы Алматы қаласында Рухани келісімнің І әлемдік конгресі өтті. Конгреске қатысушылар «18 қазанды рухани келісім күні – қақтығыстар мен жанжалдарға тоқтам салу, татулық іздеу, жақынға қайырымдылық және көмек күні» деп жариялау туралы манифест қабылдады. 1992 жылдан бастап бұл күн Қазақстанда атаулы күн ретінде аталып өтеді.

Дүниежүзілік әйел бақыты күні

Мереке 2017 жылы пайда болды және әйелдер арасындағы депрессия індетімен күресу үшін құрылды. Бұл күні әйелдерге гүл, тәттілер, тосын сыйлар беруге болады.

ЕСТЕ ҚАЛАР ОҚИҒАЛАР

1939 жылы Қарағанды облысының Ұлытау ауданы құрылды. Ауданның әкімшілік орталығы – Ұлытау ауылы. Ол облыстың солтүстік-батыс бөлігінде, Ұлытау жотасының шығыс бөктерінде, теңіз деңгейінен 800 м биіктікте, кіші өзеннің сол жағалауында – Қара-Кеңгір өзенінің саласында орналасқан. Аудан 15 ауылдық округтен, 25 елді мекеннен тұрады.

1992 жылы Алматыда рухани татулық жөніндегі бірінші Дүниежүзілік конгресс өтті. Оған АҚШ, Ұлыбритания, Германия, Италия, Австрия, Үндістан, ТМД елдерінен дүние жүзіндегі аса ірі діни ағымдардың өкілдері, танымал рухани ілім басшылары, ғалымдар, жазушылар, оқу-ағарту және мәдениет қайраткерлері келді.

1994 жылы 18-19 қазан күндері Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Ыстанбұлда өткен түркітілдес мемлекеттер (Қазақстан, Әзербайжан, Қырғызстан, Түрікменстан, Өзбекстан, Түркия) басшыларының жоғары дәрежедегі екінші басқосуына қатысты. Кездесуде Ыстанбұл декларациясы қабылданды.

1997 жылы Алматыдағы 8 Март көшесіне Қазақстанның халық әртісі Шәмші Қалдаяқовтың есімі берілді. 2010 жылы Іле ауданының Көкбастау шатқалында қоғамдық халықтық қайырымдылыққа салынған Қабліс жыраудың кесенесі ашылды. Қабан (Қаблиса) жырау – ұлттық әдебиеттің ірі өкілдерінің бірі, Ұлы даланың кең даласының рухтандырушы әншісі болған. Ол қазақ жерлерін шапқыншылықтардан азат еткен халық батыры болды.

2010 жылы Жоңғар Алатауының баурайында орналасқан Алтынемел асуының жанында қазақ халқының ұлы тұлғалары – Тезек төре мен Бөлтірік шешенге арналған ескерткіш стеланың ашылуы өтті. Жобаның сәулетшісі –Қазбек Жарылғапов. Стела – 2,3х2,8 метр тұғырға орнатылған, биіктігі 7,4 метр болатын күрті гранитінен жасалған тас ескерткіш.

2011 жылы ҚР Ұлттық банкі «Қазақстанның әдет-ғұрыптары, ұлттық ойындары» монеталар сериясынан 500 және 50 теңгелік «Айтыс» ескерткіш монеталарын айналысқа шығара бастағанын хабарлады. Бұл – «Қазақстанның әдет-ғұрыптары, ұлттық ойындары» сериясын жалғастыратын монеталардың алтыншы жұбы.

2011 жылы Анкарада «ТҮРІКСОЙ» халықаралық ұйымы мен Этимесут әкімшілігінің бірігіп ұйымдастыруымен қазақтың халық композиторы, белгілі күйші «Дина Нұрпейісова саябағының» ашылу салтанаты болды.

2013 жылы Таразда облыс орталығының батыс жағында, Қаратау тасжолының бойында орналасқан ежелгі Төрткүл керуен сарайы қалпына келтірілді.

2013 жылы Қазақстан Республикасының Ақмола облысының Ерейментау қаласында 45 МВт жел электр стансасының (жел паркі) құрылысының басталуымен тұспа-тұс келген капсуланы салтанатты түрде салу рәсімі өтті.

2015 жылы Қазақстанның Израильдегі елшілігі «Керен Каемет ле-Исраэль» еврей ұлттық қорымен бірлесіп, Президент Нұрсұлтан Назарбаев атындағы тоғайға жаңа ағаштар отырғызу рәсімін ұйымдастырды. ТМД еврей қауымдастықтарының федерациясы Бейт-Шемеш қаласының маңында құрған Н. Назарбаев атындағы тоғай Израиль Президентінің құрметіне құрылған орманда орналасқан. Қазақстан Президенті – осы елдің орталығында орналасқан ормандағы тоғайға есімі берілген жалғыз шет мемлекет басшысы. Бұл ерекше деңгейдегі құрметті көрсетеді.

2016 жылы еліміздің ірі мегаполисінде Қазақстан, Тәжікстан, Өзбекстан, Қырғызстан, Ресей, Грузия және Бельгия елдерінен келген 107 шахматшы қатысқан халықаралық «Алматы Опен-2016» турнирі өз мәресіне жетті. Турнир жеңімпазы – қостанайлық шахматшы Петр Костенко (7,5 ұпай), ол Алтын медаль мен 450 мың теңге көлемінде сыйақы иеленді.

2017 жылы Парижде ЮНЕСКО-ның штаб-пәтерінде «Рухани Жаңғыру» бағдарламасы таныстырылды.

2017 жылы Оман Сұлтанаты үкіметі Қазақстан азаматтарына визалық режимді жеңілдету туралы шешім қабылдады. Бұдан былай Ұлыбританияда, АҚШ-та, Канадада, Австралияда немесе Шенген аумағы бойынша визасы немесе тұруға рұқсаты бар қазақстандықтар Оман туристік визасын 30 күнге дейін шақыртусыз алады. Негізгі талап: қайту билетінің болуы және қонақ үйден брондауды растау.

2018 жылы Каирде Сұлтан Бейбарыс мешітін қалпына келтіру жұмыстары басталды. Жалпы құны 12 миллион АҚШ доллары болатын мешітті қалпына келтіруге Қазақстан Үкіметі 4,5 миллион АҚШ долларын бөлді (Египет 100 Мысыр фунтын жіберді – шамамен 5,6 миллион доллар).

Каирдегі екінші үлкен мешіт - Египеттегі маңызды тарихи орын, сонымен қатар екі ел арасындағы тығыз екіжақты қарым-қатынастың символы саналады.

2019 жылы Алматы облысында қазақ халқының көрнекті қайраткері Балпық бидің 325 жылдығына арналған салтанатты іс-шаралар өтті. Мерейтой аясында Балпық бидің өмірі мен қызметіне арналған, оның замандастары туралы баяндайтын заманауи авторлардың фотосуреттері мен өлеңдеріне толы «Байтақ елдің Балпығы» кітабы жарық көрді.

2020 жылы «Үркер» ұлттық сыйлығына Қазақстан журналистикасының ардагері, публицист Шерхан Мұртазаның құрметіне жаңа номинация қосылды. Оны қазақстандық қоғамның өзекті мәселелеріне арналған үздік публицистикалық материалдардың авторлары иелене алады.

2021 жылы Люксембургте Post Luxembourg ұлттық пошта компаниясының қолдауымен Қазақстан тәуелсіздігінің 30 жылдығына арналған маркалар шығарылды. Шығарылған пошта маркаларын күнделікті хат-хабарларға, сондай-ақ кәдесыйларға пайдалануға болады.

2021 жылы он тоғыз жастағы Шахтинск тұрғыны Руслан Фатахов стритлифтингтен рекорд орнатып, Гиннестің рекордтар кітабына енді. «Мен өзімнің воркаут және стритлифтинг секциямды ашқым келеді және өз білімім мен тәжірибеммен бөлісу үшін өзгелерді оқытқым келеді. Спорт әр адамның өмірінде болуы қажет, күніне кем дегенде 10-20 минут уақыт бөлу керек деп есептеймін. Сондай-ақ мен жаңа рекордтар орнатқым келеді, мүмкін тек көтеруде ғана емес, басқа да спорт түрлерінен де жаңа рекордтар орнатармын», - деді Руслан Фатахов.

2021 жылы Өскеменде Словакия Республикасының Құрметті консулдығының ресми ашылу салтанаты өтті. Өкілдік екі ел арасындағы экономикалық, мәдени, туризм және ғылыми салалардағы ынтымақтастықты кеңейтіп, тереңдетеді. Құрметті консулдық Шығыс Қазақстан, Солтүстік Қазақстан және Павлодар облыстарында Словакия Республикасының атынан өкілдік етеді. Қазақстанның үш аймағында Словакияны Қазақстан-Американ еркін университетінің ректоры Айдар Мәмбетқазиев ұсынады, ол Словакия үкіметінің оның консулдық функцияларды орындауға рұқсат беруін мойындағанын растайтын консулдық экзекватура алды.