Көпқабатты үйдің тұрғындары нені білуі керек

АСТАНА. KAZINFORM – Көпқабатты тұрғын үйде тұратын әрбір азамат өз құқықтары мен міндеттерін білуі тиіс. Kazinform агенттігінің тілшісі заңнамадағы кейбір маңызды нормаларды саралап, көпқабатты үйлердің тұрғындарына арналған жадынама әзірледі.

Бұл – ортақ, ал мынау – жеке мүлік

Көршілермен және үйді басқару органымен қарым-қатынас барысында көпқабатты тұрғын үйде тұратындар жиі «қай мүлік жеке, қайсысы ортақ» деген сұрақ қояды.

Бұл сұрақтың жауабы ҚР «Тұрғын үй қатынастары туралы» заңында нақты көрсетілген.

– Кондоминиум объектісінің ортақ мүлкі – кондоминиум объектісінің бөліктері (қасбеттер, кіреберістер, холлдар, дәліздер, баспалдақ марштары мен алаңдары, лифтілер, шатырлар, мансардтар, техникалық қабаттар, жертөлелер, үйге ортақ инженерлік жүйелер мен жабдықтар, абоненттік пошта жәшіктері, көпқабатты тұрғын үй орналасқан жер учаскесі және іргелес жер учаскесі, абаттандыру элементтері және ортақ пайдаланудағы өзге де мүлік), жеке меншікке жататын пәтерлерді, тұрғын емес үй-жайларды, автотұрақ орындарын, қоймаларды қоспағанда, – делінген заңда.

Бұл жалпы алғанда түсінікті. Алайда инженерлік желілерге – ыстық және суық су құбырларына, кәріз жүйесіне, жылу, газ және электр желілеріне қатысты мәселелер туындағанда жағдай күрделене түседі.

Заңға сәйкес, үйге ортақ инженерлік жүйелер деп көпқабатты тұрғын үйде орналасқан және екі немесе одан да көп пәтерге, тұрғын емес үй-жайға, автотұрақ орындарына, қоймаларға қызмет көрсететін, пәтердің ішінде немесе одан тыс орналасқан жүйелер танылады.

Дегенмен, бұл жерде де өз ерекшеліктері бар. Бұл туралы Kazinform агенттігінің ресми сауалына жауап берген ҚР Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің Құрылыс және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері комитеті түсіндірді.

Осылайша, үйге ортақ инженерлік жүйелерге мыналар жатады:

• суық және ыстық сумен жабдықтау жүйелері – тікқұбырлар, тікқұбырлардан бірінші ажыратқыш құрылғыға дейінгі тармақтардан, үйге ортақ су есептеу құралдарынан, ішкі өртке қарсы су құбырынан және осы желілерде орналасқан жабдықтардан тұрады;
• жылыту жүйелері – тікқұбырлардан, жылыту элементтерінен, реттеуші және бекіткіш арматурадан, жылу энергиясын есепке алу құралдарынан және пәтердегі бірінші ажыратқыш құрылғыға дейінгі өзге де жабдықтардан тұрады;
• су бұру жүйелері – тікқұбырлардан, кәріз шығару желілерінен, сыртқы бөлшектерден, тығындардан, желдету құбырларынан, су қабылдағыштардан және пәтердегі алғашқы қосылысқа дейінгі өзге де элементтерден тұрады;
• электрмен жабдықтау жүйелері – кіріс шкафтарынан, тарату құрылғыларынан, қорғау және басқару аппараттарынан, электр энергиясын есепке алу құралдарынан, қабаттық қалқандардан, ортақ пайдаланудағы жарықтандыру жүйелерінен, лифтілер мен түтін шығару жүйелерінен және жеке есептеу құралдарына дейінгі желілерден тұрады;
• газбен жабдықтау жүйелері – газ көзінен немесе газ тарату желісіне қосылу нүктесінен бастап, пәтер ішіндегі газ жабдықтарына дейінгі құбырлардан, реттеуші және сақтандырғыш құрылғылардан, газды есепке алу құралдарынан тұрады;
• қоқыс шығару, салқындату, термореттеу және басқа да инженерлік жүйелер – пәтердегі бірінші ажыратқыш құрылғыға дейінгі жабдықтарды қамтиды;
• төмен вольтты инженерлік жүйелер – газдану, түтін, су басу датчиктері, өрт дабылы, домофон, бейнебақылау, телефон, теледидар және интернет жүйелері, пәтер ішіндегі жабдықтарды қоспағанда.

Көрші тікқұбырды тексеруге кіргізбесе, кімнің құқығы басым?

Егер көршіңіз ортақ мүлікке жататын, бірақ оның пәтерінде орналасқан тікқұбыр мен инженерлік жүйелерді тексеру үшін кіргізуден бас тартса, оған заңның 38-бабын еске салуға болады. Бұл бапқа сәйкес, меншік иесі көршілерді, үй кеңесінің мүшелерін, мүлік иелері бірлестігінің төрағасын немесе басқарушы субъект өкілін ортақ мүлікті тексеру, жөндеу немесе ауыстыру қажет болған жағдайда кіргізуге міндетті.

Сонымен қатар, келушілер заң бойынша алдын ала пәтер иесін немесе жалға алушыны хабардар етуі тиіс.

Ал апат болса не істеу керек?

Апаттық жағдайлар немесе адамның өмірі мен денсаулығына қауіп төндіретін төтенше жағдайлар кезінде ортақ мүлікке қол жеткізу алдын ала ескертусіз де қамтамасыз етілуі тиіс.

Апаттың алдын алу немесе оны жою мақсатында мүлік иелері бірлестігінің төрағасы немесе басқарушы субъект өкілі апат толық жойылғанға дейін ортақ инженерлік жүйелерге немесе коммуналдық қызметтерге қолжетімділікті уақытша шектеуге құқылы.

Бұл ретте ортақ мүлікке қол жеткізуге кедергі келтіретін құрылымдарды демонтаждау пәтер немесе өзге де үй-жай иесінің өз күшімен және өз қаражаты есебінен жүзеге асырылады.

Мүлік иелері бірлестігі (ОСИ) төрағасы болу үшін арнайы білім керек пе?

Заңға сәйкес, мүлік иелері бірлестігінің төрағасы үш жыл мерзімге меншік иелерінің жалпы жиналысында сайланады және үй кеңесінің мүшесі болып табылады.

Төраға ретінде пәтер немесе тұрғын емес үй-жай иесінің отбасы мүшелері де сайлана алады. Заңда білім деңгейіне немесе арнайы біліктілікке қатысты талаптар көзделмеген.

Комитет өкілдерінің айтуынша, төраға қаржы шығыстары туралы есепті тұрғындарға ай сайын және жыл сайын заңмен бекітілген үлгіде ұсынуы тиіс.

Терезе алдындағы ағаш пен шөпті кім суарады?

Кондоминиум объектісі мемлекеттік тіркеуден өткен кезде құрылыс салушы жобалық-сметалық құжаттамаға сәйкес барлық ортақ мүлікті, соның ішінде іргелес аумақты да енгізуге міндетті.

Егер екінші нарықтағы тұрғын үй туралы сөз болса, құжаттарды тексеру қажет. Егер аула аумағы жобаға сәйкес ортақ мүлік ретінде көрсетілсе, оны күтіп ұстау мүлік иелері бірлестігінің міндетіне жатады және бұл шығындар барлық меншік иелерінің ортақ жарналары есебінен өтеледі.

Бұл жұмыстарға аумақты санитарлық күтіп ұстау, көгалдандыру, ағаштарды отырғызу және күту, жапырақ, қар мен мұзды тазалау, сондай-ақ өзге де абаттандыру шаралары кіреді.

Айта кетейік, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылықта бірыңғай цифрлық жүйе ұсынылды.