Ұзақ өмір сүруге не көмектеседі — ғалымдар жауабы

АСТАНА. KAZINFORM — Американдық ғалымдар ұзақ өмір сүру үшін физикалық белсенділікті сақтау ғана емес, сонымен қатар жаттығулар тәртібін әртараптандыру маңызды екенін анықтады, деп жазды ВВС.

Олар 30 жыл бойы 110 000 ер мен әйелді бақылап, әртүрлі дене жаттығуларымен айналысатындардың жаяу жүру, теннис, ескек есу немесе жүгіру сияқты бір белсенділікке назар аударғандарға қарағанда өмірден ерте өту ықтималдығы 19% аз екенін анықтады.

Сарапшылар жалпы физикалық белсенділік әлі де маңызды рөл атқаратынын атап өтіп, алайда жаттығуларды өзгертіп отыру біршама артықшылық беретінін меңзеді.

Дене белсенділігі физикалық және психикалық денсаулыққа пайдалы және жүрек-қан тамырлары, өкпе ауруларының даму қаупін азайтуға көмектесетіні бұрыннан белгілі. Ол сондай-ақ қатерлі ісіктен келетін өлім-жітімді азайтады.

— Жоғары жалпы физикалық белсенділікті сақтау маңызды және белсенділік түрлерін өзгерту одан да көп пайда әкелуі мүмкін. Бір-бірін толықтыратын пайдалы әсерлері бар белсенділік түрлерін біріктіру, мәселен күш пен аэробты жаттығулар өте пайдалы, — деді Гарвард университетінің докторы Ян Ху. 

Ұлыбританияның ұлттық денсаулық сақтау қызметі 19 бен 64 жас аралығындағы адамдарға келесі әрекеттерді орындауға кеңес береді:

• аптасына кемінде екі рет бұлшық етке күш түсіретін жаттығу жасау;
• аптасына 150 минут орташа немесе 75 минут қарқынды физикалық белсенділікпен айналысу; 
• жүктемені аптасына 4-5 күн бойы қайталау; 
• көп уақыт бір орында отырып немесе жатып қалудан (қозғалыссыз) аулақ болыңыз.

Аэробты жаттығулар (жылдам жүру, велосипед тебу, теннис, би, жаяу серуендеу және шөп шабу) жүректің соғуын жиілетіп, тыныс алуды тездетеді. 

Қарқынды жаттығулар терең және жиі тыныс алуды қажет етеді. Мәселен, жүгіру, жүзу, футбол, хоккей, гимнастика немесе баспалдақпен жоғары шығу.

Қуатты күшейтуге арналған жаттығуларға йога, ауыр атлетика, тайчи, абдоминальды жаттығулар және күн сайын бағбандықпен айналысу кіреді. Ауыр сөмкелерді көтеріп жүру де күш-қуатты арттыратын әрекет.

Зерттеу нәтижесі

Зерттеуге 30-55 жас аралығындағы 70 000 медбике және 40-75 жас аралығындағы 40 000 медицина қызметкері қатысты. Олардан жаяу жүру, жүгіру, жүгіру, велосипед тебу, жүзу, ескек есу, теннис және сквош сияқты апталық әрекеттері туралы ақпарат беру сұралды.

Олар екі жыл сайын сауалнаманы толтырып, күш және қарқындылығы төмен жаттығуларды (мысалы, йога) және басқа да әрекеттерді (бағбандық немесе баспалдақпен көтерілу сияқты) қаншалықты орындағаны туралы есеп берді.

Деректерді талдағаннан кейін зерттеушілер физикалық белсенділік ұзақ өмір сүруге негіз болатынын анықтады. Дегенмен, бір емес, әртүрлі дене белсенділігімен айналысатын адамдар өздерін одан да жақсы сезінеді.

Олардың басқалармен салыстырғанда қатерлі ісік, жүрек-қан тамырлары аурулары, өкпе аурулары және басқа себептерден қайтыс болу қаупі 13-41% төмен болды.

Зерттеу физикалық белсенділіктің оңтайлы мөлшері аптасына 6 сағат орташа немесе үш сағат қарқынды белсенділік екенін анықтады. 

Еске салайық, ғалымдар 117 жастағы әйелдің ұзақ өмір сүруінің себебін анықтады.