Жамбыл облысының әлеуметтік-экономикалық жағдайы қалай өзгеріп жатыр
ТАРАЗ. KAZINFORM — Жамбыл облысы елдің әртараптандырылған экономикасы бар аймақтарының бірі болып қала береді. Облыстың ауыл шаруашылығы секторы мен өнеркәсібі дамыған, жаңа кәсіпорындар пайда болып келеді, ал әлеуметтік және инженерлік инфрақұрылымы біртіндеп жаңартылып жатыр, деп хабарлайды Kazinform тілшісі.
Жамбыл облысы ауыл шаруашылығы, өнеркәсібі және құрылысы белсенді аймақ ретінде белгілі. Мұнда дәстүрлі түрде жер мен өндіріс негізгі тірек саналады, алайда инвестициялардың үлесі, инфрақұрылымдық жобалар мен әлеуметтік саланың жаңғыруы барған сайын айқынырақ байқалып келеді.
Бұл көпсалалы сипат макроэкономикалық көрсеткіштерде де көрініс табады. 2025 жылдың бірінші жартысында аймақтық жалпы өнім 7,9%-ға өсіп, 3 150,4 млрд теңгеге жетті. Биылғы жылдың алғашқы 11 айында қысқа мерзімді экономикалық көрсеткіш 109,4%-ды құрады. Негізгі салалардың көпшілігінде өсім байқалды: өнеркәсіп 16,0%-ға, құрылыс 20,4%-ға, негізгі капитал инвестициясы 33,1%-ға, байланыс 9,5%-ға және көлік 2,9%-ға өсті.
Осыған байланысты аймақ ірі өнеркәсіптік жобаларды жүзеге асырып, коммуналдық желілер мен жолдарды жаңғыртып, жаңа әлеуметтік нысандар салып, мемлекеттік қолдау шараларын кеңейтіп келеді.
Экономика және өнеркәсіп
Өнеркәсіп аймақтың экономикалық қозғаушы күштерінің бірі. Жыл басынан бері өнеркәсіп өнімі 1,2 триллион теңгеге жетті, бұл өткен жылмен салыстырғанда 10,9%-ға өскен.
Салада ірі өндірістен бастап шағын бизнеске дейінгі 929 кәсіпорын бар, оларда барлығы 39 700 адам жұмыс істейді. Бұл өнеркәсіп өнімінің жартысынан көбі, яғни 62,1%-ы өңдеу секторына тиесілі.
Жамбыл облысы елдің химия және өңдеу өнеркәсібінде көрнекті орын алады. Ол натрий триполифосфатының, натрий цианидінің, аммофостың және сары фосфордың бүкіл көлемін, сондай-ақ отандық қанттың 40%-ын өндіреді. Мұндай құрылым орнықты экспорттық базаны қалыптастыруға және өндірістік қуаттардың тұрақты жүктелуін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Өнеркәсіп саласына жалпы сомасы 203,8 млрд теңге инвестиция салынған, бұл өткен жылмен салыстырғанда 2,1 есе көп. Өңдеу өнеркәсібі өнімдерінің экспорты 1,5 есеге артып, 270,4 млн АҚШ долларына жетті. Соның нәтижесінде өңір бұл көрсеткіш бойынша елде бірінші орынға шықты.
Инвестициялар және өнеркәсіптік жобалар
Жыл басынан бері Жамбыл облысының экономикасына 599,2 млрд теңге инвестиция тартылды, оның 82%-ы жекеменшік инвестициялар.
Облыс жекеменшік инвестициялардың үлесі бойынша еліміздегі алғашқы бестіктің қатарына кіреді және тартылған қаражаттың өсу қарқыны бойынша (өсім 1,4 есе) үшінші орында.
Инвестициялық портфельге 2029 жылға қарай 8300 жұмыс орнын құратын 4,1 триллион теңгеге 62 жоба кіреді. Оның ішінде шетелдік инвесторлардың қатысуымен 12 жоба жүзеге асырылды, жалпы сомасы 2,6 триллион теңге.
Биылғы жылдың соңына дейін 161 миллиард теңгеге 26 жобаны іске қосу жоспарланған, бұл 1100 жұмыс орнын құруға мүмкіндік береді. 2025 жылдың басынан бері 27,5 миллиард теңгеге 21 жоба іске асырылып, 550 жұмыс орны құрылды.
Ірі бастамаларға — химия, металлургия және агроөнеркәсіптік бағыттағы жобалар, сондай-ақ «жасыл» энергияны дамыту кіреді.
Атап айтқанда, өңірде Shengtai Biotech Co. Ltd (Fufeng Group) компаниясының жүгеріні терең өңдеуге арналған, жылдық қуаттылығы 3 млн тоннаға дейін жететін, ел үшін бірегей жоба іске асырылып жатыр.
Металлургия саласында Yonggang Iron and Steel Group Co. Ltd (Fujian Hengwang Investment) компаниясының жылына 3 млн тоннаға дейін прокат өнімін шығаратын зауыт салынып жатыр.
Химия саласында «Еврохим Удобрения» компаниясының күкірт қышқылын өндіру және кейіннен күрделі тыңайтқыштар шығаруға көшу жобалары, Qazaq Soda-ның кальциленген сода өндіруі, Altynalmas Reagents-тің натрий цианидін шығару жобасы, сондай-ақ Kazakhstan Hydrogen Peroxide компаниясының сутегі асқын тотығын өндіру жобалары дамып келеді.
Агроөнеркәсіптік кешенде Zhongkai Kazakhstan International Sugar Industry Company компаниясының заманауи қант зауытын салу басталды. Ал жаңартылатын энергетика саласында энергия жинақтау жүйелерімен жабдықталған Total Eren және Masdar жел электр станцияларының жобалары жүзеге асырылып жатыр.
Тек ірі инвестициялық жобалардың өзі аймақ экономикасына 3,8 триллион теңге тартады деп болжанып отыр. Бұл жобалардың айтарлықтай бөлігі «Jibek Joly» АЭА-да шоғырланған, онда жалпы сомасы 1,6 триллион теңгені құрайтын және 5200 жұмыс орнын құратын 18 бастама жүзеге асырылып жатыр.
Тағы бір дамып келе жатқан орталық — Тараз индустриалды аймағы: мұнда 113 миллиард теңгеге 23 жоба жоспарланған, бұл 1300 жұмыс орнын құруға мүмкіндік береді.
Ауыл шаруашылығы секторы және су шаруашылығы
Ауыл шаруашылығы секторы аймақ экономикасының тірегі болып қала береді. Ауыл шаруашылығының жалпы өнімі 485,4 миллиард теңгеге жетті, бұл 1,4%-ға өсті.
Биыл егістік алқабы 640 000 гектарға дейін кеңейіп, ауыл шаруашылығының жалпы өнімі 3,3 миллион тоннадан асты. Әдеттегідей, өнім негізінен дәнді дақылдардан, майлы дақылдардан, көкөністерден және бақша дақылдарынан тұрады.
Соңғы жылдары қант қызылшасына ерекше көңіл бөлініп отыр. Биылғы маусымда алқаптың 100%-ы жиналып, 221 000 тонна өнім алынды, орташа өнімділік гектарына 460 центнерді құрады.
Өндірушілерді қолдау үшін жергілікті бюджеттен 6,9 миллиард теңге бөлінді.
Ауыл шаруашылығы саласының экспорттық әлеуеті өсіп келеді. Ауыл шаруашылығы өнімдерінің экспорты 888 700 тоннаны құрады, оның ішінде 410 000 тонна пияз.
Жамбыл облысының өнімдері Ресейге, Қырғызстанға, Пәкістанға, Өзбекстанға және Әзербайжанға жөнелтіледі, ал аймақ пияз экспорты бойынша елдегі жетекші орнын сақтап келеді.
Ауыл шаруашылығының тұрақтылығын арттыру үшін аймақта су үнемдеу технологиясы белсенді түрде енгізіліп жатыр, олар 66 500 гектар егістік жерді қамтиды.
Сонымен қатар, облыстың алты ауданында 37,2 миллиард теңгеге 322 су нысаны қайта жаңартылды. 2029 жылға дейінгі кешенді су секторын дамыту жоспарына 11 жаңа су қоймасын салу, үш қолданыстағысын қайта құру және 312 каналды жөндеу кіреді.
Инфрақұрылым, тұрғын үй және әлеуметтік қызметтер
Облыста тұрғын үй құрылысы тұрақты қарқын алды. Жыл басынан бері Жамбыл облысында 642 600 шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді. Қазір әртүрлі аудандарда 2190 пәтерлі 46 тұрғын үйдің құрылысы жүріп жатыр, 11 әлеуметтік тұрғын үй пайдалануға берілді.
Сонымен қатар, көпбалалы отбасыларды, әлеуметтік осал топтарды және жастарды қолдау бағдарламалары, соның ішінде «Әулие Ата жастары» бастамасы арқылы жүзеге асырылды.
Сонымен қатар, коммуналдық инфрақұрылым жаңартылып келеді. Жыл соңына дейін Тараз бен Шу қалаларындағы 24 ауылдық елді мекен мен 9 тұрғын үй алабы сапалы ауыз сумен қамтамасыз етілуі тиіс.
Бұл аймақтағы ауыз сумен жабдықтау деңгейін 100%-ға жеткізеді. Газдандыру да жалғасып жатыр: 14 жоба жүзеге асырылып, бұл газбен жабдықтау деңгейін 91,3%-дан 91,8%-ға дейін арттырады.
Жол құрылысы басымдыққа ие болып қала береді. Биыл сала бойынша 182 жобаға 28 миллиард теңге бөлінді. Құрылыс, қайта құру және жөндеу жұмыстары 460,2 км жолды қамтыды, бұл көлікке қолжетімділікті және жол желісінің сапасын айтарлықтай жақсартуы тиіс.
Әлеуметтік салаға да айтарлықтай қаражат бөлінеді. Қаржыландыру көлемі 46,6 миллиард теңгені құрады, бұл өткен жылмен салыстырғанда 1,1 есе көп.
Жұмыспен қамту бағдарламалары арқылы 18 300-ден астам жұмыс орны құрылды, ал жұмыссыздық деңгейі 4,8% деңгейінде қалды. Орташа жалақы 10,2%-ға өсіп, 308 100 теңгені құрады.
Білім беру және денсаулық сақтау мәселелері қатар шешіліп келеді. Облыста 26 білім беру нысанының құрылысы жалғасып жатыр, ал жыл басынан бері 4070 оқушысы бар 10 мектеп ашылды, бұл үш ауысымдық оқыту жүктемесін және оқушы орындарының тапшылығын біртіндеп азайтуға мүмкіндік берді.
Денсаулық сақтау жүйесінде медициналық мекемелердің құрылысы және күрделі жөндеу жұмыстары жалғасуда, 6 миллиард теңгеге 32 заманауи жабдық сатып алынды, ал медициналық ұйымдардағы жабдықтау деңгейі 92%-ға жетті.
Айта кетейік, бүгін Мемлекет басшысы Жамбыл облысына жұмыс сапарымен барды. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев бірқатар өнеркәсіптік және әлеуметтік нысандарды аралап көрді. Оның ішінде «Әмір және Д» ЖШС, «Тараз» шағын индустриалдық аймағы, Dala Glass әйнек өндіретін кәсіпорны бар.
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Жамбыл облысының жұртшылығымен кездесті.
Сөзінше, биыл Жамбыл облысына 600 млрд теңгеге жуық инвестиция тартылды. Сондай-ақ Президент жамбылдықтарға ел дамуына қосқан үлесі үшін алғыс айтты.
Қасым-Жомарт Тоқаев Бауыржан Момышұлына «Халық қаһарманы» атағын беру туралы шешім қабылдағанын мәлімдеді.
